{"id":67126,"date":"2024-12-12T12:51:29","date_gmt":"2024-12-12T11:51:29","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/nl\/?p=67126"},"modified":"2024-12-12T13:35:33","modified_gmt":"2024-12-12T12:35:33","slug":"knutselen-aan-het-klimaat","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/nl\/algemeen\/67126\/knutselen-aan-het-klimaat\/","title":{"rendered":"Knutselen aan het klimaat"},"content":{"rendered":"\n

Nu de wereld afstevent op een ongekende klimaatcrisis, klinkt steeds vaker de roep om technologische \u2018oplossingen\u2019. Maar deze geo-engineering is een kostbaar excuus om gewoon CO\u2082 te blijven uitstoten en brengt de natuur juist in gevaar.<\/strong><\/p>\n\n

\"\"
\u00a9 Jeen Berting<\/figcaption><\/figure>\n\n

Wolken witter maken, de oceaan vol ijzer pompen, vulkaanuitbarstingen nabootsen of CO\u2082 uit de lucht plukken. Wetenschappers experimenteren steeds vaker met dit soort techno fixes<\/em> van het klimaatprobleem, niet zelden op initiatief van overheden en bedrijven. Ze zijn soms absurd, vrijwel altijd kostbaar en onhaalbaar op de schaal die nodig is. \u2018Erger nog, ze grijpen in op natuurlijke processen en systemen die daardoor onherstelbaar veranderd kunnen worden\u2019, zegt senior wetenschapper David Santillo van de Science Unit<\/a> van Greenpeace.<\/p>\n\n

Geo-engineering is een soort knutselen met de natuur om het klimaat te be\u00efnvloeden. Er zijn inmiddels wereldwijd honderden verschillende experimenten met uiteenlopende technieken, onder meer gefinancierd door bedrijven als ExxonMobil, United Airlines en Microsoft. Zoutdeeltjes worden in wolken gespoten om ze witter te maken, zodat ze meer zonnestralen terugkaatsen. Ook het \u2018vulkaaneffect\u2019 is populair: zwaveldeeltjes de lucht inschieten die een soort zonsverduistering veroorzaken, ge\u00efnspireerd door het koelend effect op de aarde van historische grote vulkaanuitbarstingen.<\/p>\n\n

Niet effectief en kostbaar<\/h2>\n\n

En dan is er het plan om een enorme parasol de ruimte in te sturen die, vastgemaakt aan een astero\u00efde, zonnestraling tegenhoudt. Het zonnescherm zou zo groot als Argentini\u00eb moeten zijn en minstens 2,5 miljoen ton wegen \u2013 te zwaar om de ruimte in te lanceren. Lange tijd werd dit als absurd afgedaan, maar met de toenemende wanhoop over het onvermogen van besluitvormers om de CO\u2082-uitstoot te verminderen, heeft dit idee toch voet aan de grond gekregen. Ook Nederland doet een duit in het zakje. Zo wil een Delfts bedrijf in de winter water van onder het noordpoolijs oppompen, bovenop aanbrengen en laten bevriezen, om zo de ijslaag weer dikker te maken.<\/p>\n\n

Ook met het oceaanleven wordt driftig ge\u00ebxperimenteerd. Een van de bekendste is ocean fertilization<\/em>: het toevoegen van ijzer aan de oceanen als een soort kunstmest dat de groei van CO\u2082-absorberend plankton bevordert. Als plankton sterft, daalt een deel van die CO\u2082 mee naar de zeebodem. H\u00f3eveel is onzeker, maar toch probeerden diverse bedrijven dit al commercieel uit te buiten en koolstofkredieten te verkopen voor elke ton ijzer die ze in de oceaan storten.<\/p>\n\n

De boodschap die deze voorstellen uitzenden is: ga rustig slapen, wij fixen dit probleem. Een fijne boodschap voor mensen die hun levensstijl niet willen aanpassen, politici die geen lastige maatregelen willen nemen en bedrijven die geen CO\u2082 willen reduceren. Maar het is onzin, zegt David Santillo: \u2018Geen enkel menselijk ingrijpen, anders dan het snel en drastisch verminderen van CO\u2082-uitstoot, kan de klimaatcrisis bezweren.\u2019 Sowieso is tot nu toe elke poging om technologie in te zetten voor serieuze CO\u2082-reductie mislukt, van de afvang en opslag van CO\u2082 bij \u2018klimaatvriendelijke\u2019 kolencentrales (te duur en omstreden) tot de teelt en verbranding van biomassa, waarvoor 25-80% van \u00e1l het in cultuur gebrachte land nodig blijkt.<\/p>\n\n

Ook de hoeveelheden CO\u2082 die geoengineeringstechnieken kunnen besparen, zijn uiterst gering. Zo belooft een IJslands bedrijf dat zijn gigantische machine jaarlijks 36.000 ton CO\u2082 kan afvangen. Dat is slechts 1 miljoenste deel van de wereldwijde uitstoot. In de VS is een vergelijkbare centrale gebouwd, waarvan er wereldwijd drie p\u00e9r kolencentrale nodig zijn om alle CO\u2082 af te vangen. Totale kosten: 15.000 miljard dollar.<\/p>\n\n

Grote risico’s<\/h2>\n\n

Intussen begeven steeds meer cowboys zich op de geo-engineeringmarkt. Zoals de startup uit Silicon Valley die ballonnen met zwaveldioxide (\u00e1 la vulkaanuitstoot) in de stratosfeer loslaat en daarmee cooling credits<\/em> verkoopt. Voor slechts \u20ac 9,95 kun je 1 ton CO\u2082 per jaar besparen, beweert het bedrijfje; de klimaatcrisis gereduceerd tot verdienmodel. Ook Occidental Petroleum ziet wel brood in CO\u2082-uitstoot. De greenwashende oliegigant noemt zichzelf carbon manager, bouwt aan een megamachine die CO\u2082 uit de lucht moet halen en sloot daarvoor al een deal met het staatsoliebedrijf van de Verenigde Arabische Emiraten.<\/p>\n\n

Zelfs wetenschappers die vinden dat we geo-engineering moeten doorzetten, erkennen dat het riskant is om (alleen) op deze experimentele technologie te vertrouwen. Als het effect toch tegenvalt of de opschaling wil niet lukken, zitten we als ratten in de val. Want dan is de CO\u2082-uitstoot inmiddels te hoog opgelopen en kunnen we niet meer terug. Een initiatief van wetenschappers voor een overeenkomst om technieken die de zonnestraling weerkaatsen (solar radiation modification<\/em>, SRM) n\u00edet te gebruiken, is inmiddels getekend door ruim 500 collega\u2019s. Zij vinden de risico\u2019s onaanvaardbaar en eisen een verbod \u2013 ook omdat de techniek willekeurig kan worden ingezet, zonder enige afspraken of regelgeving en daarmee niet inclusief, eerlijk en effectief.<\/p>\n\n

Greenpeace-wetenschappers in verzet<\/h2>\n\n

Dat is precies waarvoor Greenpeace zich al jarenlang sterk maakt. Onze Science Unit publiceerde al in 1999 een rapport over de risico\u2019s van ocean fertilization<\/em>, dat onder meer het mariene voedselweb kan veranderen. David Santillo zet zich sindsdien in mondiale overlegorganen zoals de London Convention in voor strenge regelgeving. \u2018Laat me duidelijk zijn: Greenpeace is t\u00e9gen dit geknutsel met de natuur, maar we zien dat dit zich ontwikkelt, dus we willen minimaal strikte onderzoeksregels.\u2019 Met succes: ocean fertilization<\/em> is nu alleen toegestaan voor zeer beperkte wetenschappelijke doelen.<\/p>\n\n

Het grootste probleem is volgens David het uitgangspunt van al deze experimenten: \u2018Ze veronderstellen dat we natuurlijke systemen zo kunnen manipuleren dat ze doen wat wij willen. Dat is een illusie. Juist wetenschappers moeten beseffen dat we nog heel veel n\u00edet weten. We kunnen onmogelijk de gevolgen overzien van geo-engineering en dus moet je dat vanuit wetenschappelijk oogpunt niet willen.\u2019 Hij kreeg kortgeleden gelijk van onderzoekers van het KNMI en de TU Delft. Zij zagen dat stapelwolken al worden opgelost bij 15% zonsverduistering. Precies de zonsverduistering die de voorstanders van de \u2018vulkaantechniek\u2019 willen bereiken om zonlicht tegen te houden \u2013 terwijl stapelwolken juist zonlicht weerkaatsen!<\/p>\n\n

De wetenschappers van Greenpeace be\u00efnvloeden met hun gedegen analyses besluitvormers en blijven de discussie aangaan over de risico\u2019s. \u2018Een stille Greenpeace-campagne\u2019, noemt David het lachend. Je hoort en ziet er weinig over, maar dit werk is uiterst belangrijk om de natuur te behoeden voor desastreus geknutsel.<\/p>\n\n

Dit artikel is geschreven door Jacqueline Schuiling. Het verscheen in de herfst\/winter-editie 2024 van Greenpeace Magazine<\/a>.<\/em><\/p>\n\n