{"id":70210,"date":"2025-06-24T13:43:42","date_gmt":"2025-06-24T11:43:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/nl\/?p=70210"},"modified":"2025-06-24T13:43:49","modified_gmt":"2025-06-24T11:43:49","slug":"beweging-laat-zich-niet-stoppen-slapp","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/nl\/algemeen\/70210\/beweging-laat-zich-niet-stoppen-slapp\/","title":{"rendered":"Een beweging laat zich niet stoppen"},"content":{"rendered":"\n

Machtige bedrijven gebruiken rechtszaken om kritische stemmen te smoren. Deze rechtszaken, bekend als SLAPP-zaken, raken iedereen die zich inzet voor democratische waarden en een leefbare toekomst. Met jouw steun verdedigen wij de vrijheid van meningsuiting. In de rechtszaal en op straat.<\/strong><\/p>\n\n

\"\"
In maart illustreerden projecties in Houston onze strijd voor vrije meningsuiting. \u00a9 Greenpeace<\/figcaption><\/figure>\n\n

Je werkt aan verandering. Je zet je in voor het klimaat en voor rechtvaardigheid. Je steunt een vreedzaam protest van Inheemse groepen. En dan \u2013 jaren later \u2013 ontvang je een dagvaarding. Niet omdat je iets hebt vernield of geweld gebruikte. Maar omdat je publiekelijk zei: dit moet anders.<\/p>\n\n

Voor Greenpeace in de Verenigde Staten en Greenpeace International had de solidariteit met de Standing Rock Sioux-stam onverwacht enorme gevolgen. Energy Transfer, het Amerikaanse bedrijf achter een omstreden oliepijpleiding waartegen de Inheemse groepen protesteerden, spande een rechtszaak aan tegen deze Greenpeace-entiteiten. De claims waren al duizelingwekkend \u2013 300 miljoen dollar \u2013maar een jury in North Dakota vond hen begin dit jaar aansprakelijk<\/a> voor meer dan 660 miljoen dollar.<\/p>\n\n

SLAPPs: uitputting als strategie<\/h2>\n\n

\u2018Dit is een poging om de klimaatbeweging financieel te breken\u2019, zegt Greenpeace-campaigner Diederick van den Ende. Hij volgt de zaak op de voet. \u2018Bedrijven proberen steeds vaker maatschappelijke organisaties kapot te procederen. Ze willen kritische stemmen de mond snoeren en mensen afschrikken om zich ooit nog uit tespreken.\u2019<\/p>\n\n

Welkom in de wereld van SLAPP-zaken: Strategic Lawsuits Against Public Participation<\/em>. Rechtszaken die grote bedrijven met diepe zakken aanspannen tegen journalisten, activisten en maatschappelijke organisaties als Greenpeace. Ze zijn niet bedoeld om kritiek inhoudelijk aan te vechten, maar om critici te intimideren, organisaties financieel uit te putten. Of tot zwijgen te brengen.<\/p>\n\n

\u2018We zien in deze zaken steeds dezelfde patronen\u2019, legt Diederick uit. \u2018Enorme schadeclaims, belachelijke beschuldigingen en procedures die jaren duren. Het gaat zelden om de juridische uitkomst, het gaat om het proces z\u00e9lf. De kosten, de tijd, de stress voor de aangeklaagde. Zelfs als een organisatie het uiteindelijk wint van zo\u2019n bedrijf, is het doel vaak al bereikt: het afschrikken van anderen die ook kritiek willen uiten.’<\/p>\n\n

Sterk in opmars<\/h2>\n\n

SLAPP-zaken zijn sterk in opmars. De Coalition Against SLAPPs in Europe (CASE) documenteerde er 1.049<\/a> tussen 2010 en 2023. Alleen al in 2023 kwamen er 166 nieuwe zaken bij. De aanklachten vari\u00ebren van smaadprocedures tot miljoenenclaims wegens vermeende reputatieschade.<\/p>\n\n

In Europa werden de meeste SLAPP-zaken gedocumenteerd in Itali\u00eb, Frankrijk, Malta en koploper Polen. In Nederland vond CASE twaalf zaken, waaronder een freelance journalist, een lokale nieuwssite en een onderzoeksjournalist. Zij hadden onthullingen gedaan over bedrijven en kregen vervolgens juridische druk voor hun kiezen. Volgens Free Press Unlimited wordt de impact van die druk in Nederland vaak onderschat. Vooral freelancers en kleine redacties zouden hun berichtgeving aanpassen of zwijgen uit voorzorg. De organisatie spreekt van een sluipend risico op zelfcensuur.<\/p>\n\n

CASE waarschuwt vooral voor de normalisering van SLAPPs. Dit soort rechtszaken wordt zelden herkend als pogingen om kritiek of protest de kop in te drukken, omdat ze sterk lijken op legitieme rechtszaken. Juist dat maakt ze zo effectief, ook voor wie vluchtig een krantenkop leest en in een splitsecond denkt: er zal vast wel iets mis zijn.<\/p>\n\n

SLAPP tegen Greenpeace Nederland<\/h2>\n\n

In de Gallery of Shame<\/em> van CASE figureert prominent de rechtszaak die Italiaans oliebedrijf ENI in 2024 aanspande<\/a> tegen Greenpeace Nederland, Greenpeace Itali\u00eb en waakhond ReCommon. Het \u2018misdrijf\u2019: ze hadden inzichtelijk gemaakt<\/a> hoe schadelijk de uitstoot van ENI en andere grote Europese fossiele bedrijven daadwerkelijk kan zijn.<\/p>\n\n

ENI is volgens CASE winnaar in de categorie \u2018SLAPP-verslaafde\u2019. Dat komt overeen met de bevindingen van het onafhankelijke onderzoeksinstituut ARIA, dat ENI\u2019s SLAPP-zaken analyseerde. ENI heeft sinds 2019 al zes rechtszaken en drie juridische dreigementen ingezet tegen media en maatschappelijke organisaties. Volgens ARIA samen goed voor meer dan \u20ac 10 miljoen aan schadeclaims.<\/p>\n\n

ARIA noemt de aanpak \u2018ongekend agressief voor Europese olie- engasbedrijven\u2019 en waarschuwt voor een chilling effect<\/em> op Italiaanse media en maatschappelijke organisaties. Uit angst voor kostbare rechtszaken passen zij mogelijk zelfcensuur toe of laten kritische publicaties maar helemaal achterwege. Zelfs als ze juridisch in hun recht staan. Overigens kon ENI in alle zaken waarin een rechter uitspraak deed zijn miljoenenclaims linea recta terug in een la schuiven. De zaken tegen de Greenpeace-entiteiten en ReCommon lopen nog.<\/p>\n\n

Greenpeace in verzet<\/h2>\n\n

Natuurlijk komt Greenpeace in verzet. Greenpeace International zorgt daarbij voor een primeur: ze test als eerste de anti-SLAPP-richtlijn<\/a> van de Europese Unie. Na jarenlange inzet van maatschappelijke organisaties als Greenpeace nam de EU deze belangrijke richtlijn in 2024 aan. Die verplicht lidstaten om wetgeving in te voeren die:<\/p>\n\n