{"id":7696,"date":"2020-10-08T13:16:01","date_gmt":"2020-10-08T12:16:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/norway\/?p=7696"},"modified":"2023-08-28T13:36:25","modified_gmt":"2023-08-28T12:36:25","slug":"klimasoksmalet-2020-historia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/norway\/nyheter\/klimaendringer\/klimasoksmalet-2020-historia\/","title":{"rendered":"Klimas\u00f8ksm\u00e5let \u2013 kva har skjedd, og kva er vegen vidare?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"
Eit oljes\u00f8l i Arktis vil vere katastrofalt for fisk, sj\u00f8fugl, sel, kval og andre dyre- og planteartar.<\/figcaption><\/figure>\n\n

I 2016 gjekk ei gruppe milj\u00f8organisasjonar, aktivistar og borgarar som var bekymra for framtida inn for \u00e5 saks\u00f8ke den norske staten for grunnlovsbrot. I november er det duka for finalen i H\u00f8gsterett.<\/p>\n\n

Klimas\u00f8ksm\u00e5let <\/strong>handlar om at den norske staten bryt \u00a7 112 i den norske Grunnlova, som gir alle borgarar rett til eit sunt og helsesamt milj\u00f8 ved \u00e5 tillate oljeleiting i Arktis. Forskarane er tydelege p\u00e5 at det er planlagt langt meir olje- og gassutvinning enn det som g\u00e5r overeins med klimam\u00e5la. Dessutan er den s\u00e5rbare naturen i Arktis under press, og eit oljes\u00f8l her vil vere katastrofalt for fisk, sj\u00f8fugl, sel, kval og andre dyre- og planteartar.\u00a0<\/p>\n\n

Se den viktigste informasjonen og de seneste nyhetene om klimas\u00f8ksm\u00e5let i H\u00f8yesterett p\u00e5 denne samlesiden.<\/a><\/strong><\/p>\n\n

Kva har skjedd i klimas\u00f8ksm\u00e5let s\u00e5 langt?<\/h2>\n\n

Sidan s\u00f8ksm\u00e5let blei levert hausten 2016, har det vore gjennom to omgangar i retten, og staten har m\u00e5tte svare p\u00e5 korleis styresmaktene kan sikre borgarane si rett til milj\u00f8 n\u00e5r dei ogs\u00e5 legg opp til oljeboring i Arktis. Med klimaforskarar og \u00f8konomar som vitne har me levert ei solid mengde bevis p\u00e5 at det ikkje g\u00e5r an. Klimas\u00f8ksm\u00e5let har gradvis vunne fram p\u00e5 viktige punkt som har styrka milj\u00f8retten i Noreg. <\/p>\n\n

Staten har for eksempel hardnakka p\u00e5st\u00e5tt at Grunnlova ikkje gir kvar borgar i Noreg rett til milj\u00f8, og at det ikkje er grunnlag for noko s\u00f8ksm\u00e5l. Det har b\u00e5de tingretten og lagmannsretten sl\u00e5tt fast at det er. Ein viktig delsiger ifr\u00e5 lagmannsretten er dessutan at dommen seier utslepp fr\u00e5 norsk olje og gass i utlandet ogs\u00e5 er relevant n\u00e5r ein skal vurdere om norsk oljeboring er klimafiendtleg. Desse utsleppa har me ikkje juridisk ansvar for i dag, sj\u00f8lv om dei er ti gonger s\u00e5 store som alle andre utslepp i Noreg.<\/p>\n\n

Samstundes som klimas\u00f8ksm\u00e5let har gjort juridisk nybrottsarbeid \u2013 eit slikt s\u00f8ksm\u00e5l har aldri skjedd f\u00f8r i Noreg \u2013  har det ogs\u00e5 f\u00e5tt mykje oppmerksemd. Det har f\u00e5tt hundrevis av oppslag i norske og internasjonale aviser, og tusenvis av enkeltpersonar har gitt over to millionar kroner til st\u00f8tte for s\u00f8ksm\u00e5let, som har skapt stort engasjement b\u00e5de i og utfor Noreg. 

LES OGS\u00c5: <\/strong>7 ting du m\u00e5 vite om klimas\u00f8ksm\u00e5let<\/a><\/p>\n\n

LES OGS\u00c5: <\/strong>F\u00f8lg klimas\u00f8ksm\u00e5let direkte fra H\u00f8yesterett<\/a> <\/p>\n\n

\n
SKRIV UNDER FOR ET OLJEFRITT ARKTIS<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n

Kva skjer med klimas\u00f8ksm\u00e5let n\u00e5 i haust?<\/h2>\n\n

Sj\u00f8lv om klimas\u00f8ksm\u00e5let har f\u00e5tt viktige gjennomslag for milj\u00f8ets rettsvern, er staten dessverre blitt frikjent. Enn s\u00e5 lenge. 4. november startar siste runde i H\u00f8gsterett, der eit fullsett panel av 19 dommarar skal h\u00f8re saka p\u00e5 nytt. At s\u00e5 mange dommarar er med og behandlar saker i H\u00f8gsterett er sv\u00e6rt sjeldan. H\u00f8gsterett har ogs\u00e5 bestemt at s\u00f8ksm\u00e5let f\u00e5r fri sakf\u00f8rsel, noko som betyr at advokatutgiftene v\u00e5re blir dekka av staten. Det er ogs\u00e5 uvanleg, og understreker at retten ser p\u00e5 dette som eit sv\u00e6rt viktig prinsipielt sp\u00f8rsm\u00e5l. (Kostnader for behandling av saka i tingretten og lagmannsretten blir ikkje dekt. Det blir heller ikkje kostnader til kommunikasjon og andre tiltak for \u00e5 informere og skape engasjement rundt saka.)<\/p>\n\n

Fr\u00e5 4. til 12. november vil advokatane m\u00f8tast i retten og legge fram bevis og argument i saka. P\u00e5 grunn av koronapandemien vil det f\u00f8reg\u00e5 som eit digitalt m\u00f8te, men det vil vere mogleg \u00e5 f\u00f8lge med p\u00e5 rettsforhandlingane p\u00e5 nett. Det vil ogs\u00e5 vere ei rekke arrangement om s\u00f8ksm\u00e5let som du kan delta p\u00e5 fysisk eller p\u00e5 nett. 3. november er det planlagt lysmarkeringar over heile landet til st\u00f8tte for Grunnlova.<\/p>\n\n

Etter rettssaka er over vil det g\u00e5 eit par m\u00e5nadar f\u00f8r dommen er klar. Dommen vil f\u00e5 stor betydning for klimakampen. Dersom H\u00f8gsterett landar p\u00e5 at staten bryt Grunnlova, er det historisk. Det vil vere f\u00f8rste gong norske politikarar m\u00e5 seie nei til oljeboring av omsyn til klimaet, og vere historisk for b\u00e5de milj\u00f8kampen i Noreg og internasjonalt.<\/p>\n\n

Kva kan du gjere for \u00e5 vise di st\u00f8tte til klimas\u00f8ksm\u00e5let?<\/h2>\n\n

Din innsats er viktig for at me skal kunne gjennomf\u00f8re dette s\u00f8ksm\u00e5let, og utan engasjement og \u00f8konomiske bidrag fr\u00e5 enkeltmenneske som deg ville ikkje dette vore mogleg. Me h\u00e5per du vil st\u00f8tte kampen v\u00e5r for milj\u00f8et i retten. Det kan du gjere gjennom \u00e5: <\/p>\n\n