{"id":1483,"date":"2017-04-26T00:00:00","date_gmt":"2017-04-25T22:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/master.k8s.p4.greenpeace.org\/poland\/article\/1483\/nie-stac-nas-na-23-tys-zgonow-rocznie\/"},"modified":"2019-11-06T11:05:25","modified_gmt":"2019-11-06T09:05:25","slug":"nie-stac-nas-na-23-tys-zgonow-rocznie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/1483\/nie-stac-nas-na-23-tys-zgonow-rocznie\/","title":{"rendered":"Nie sta\u0107 nas na 23 tys. zgon\u00f3w rocznie"},"content":{"rendered":"
\tKomentarz Magdaleny Zowsik, ekspertki ds. polityki energetycznej w Greenpeace Polska, w sprawie zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 g\u0142osowania dokumentu BREF<\/div>\n
\n

Energetyka w\u0119glowa odpowiedzialna jest za 22 900 zgon\u00f3w rocznie w Europie i generuje koszty zdrowotne si\u0119gaj\u0105ce nawet 62,3 miliard\u00f3w euro. W naszym wsp\u00f3lnym interesie le\u017cy to, aby 28 kwietnia w Brukseli przyj\u0119to tzw. dokument BREF, kt\u00f3ry zaostrzy normy emisji dla elektrowni w\u0119glowych.<\/p>\n

Cz\u0119\u015b\u0107 z nas pami\u0119ta, jak w latach 80. XX wieku kraje Europy zacz\u0119\u0142y wprowadza\u0107 benzyn\u0119 bezo\u0142owiow\u0105 i \u017ce z pocz\u0105tkiem 2000 roku nie by\u0142o ju\u017c mo\u017cliwe tankowanie samochod\u00f3w benzyn\u0105 z o\u0142owiem. Dzi\u015b wydaje nam si\u0119 oczywiste, \u017ce do bak\u00f3w naszych aut wlewamy paliwo mniej szkodliwe dla zdrowia. Jednak w tamtych czasach przej\u015bcie na benzyn\u0119 bezo\u0142owiow\u0105 wcale nie by\u0142o takie proste i oczywiste. Przedstawiciele przemys\u0142u paliwowego twierdzili, \u017ce jest to droga, niesprawdzona technologia i na wiele lat zablokowali wprowadzenie alternatywy. Podobnie dzisiaj odbywa si\u0119 debata na temat tego, czy nale\u017cy zmniejsza\u0107 szkodliwe emisje powodowane przez elektrownie. Kilka lat temu w ramach tzw. procesu sewilskiego zaproponowano po raz pierwszy wprowadzenie limit\u00f3w emisji rt\u0119ci z elektrowni w\u0119glowych oraz zaostrzenie dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cych limit\u00f3w emisji tlenk\u00f3w siarki, tlenk\u00f3w azotu i py\u0142\u00f3w. G\u0142osowanie w tej sprawie ma si\u0119 odby\u0107 w Brukseli 28 kwietnia.<\/span><\/p>\n

W ostatnich tygodniach rz\u0105dy m.in. Niemiec i Polski zg\u0142osi\u0142y zastrze\u017cenia do zaproponowanych nowych limit\u00f3w emisji. Argumentuj\u0105 to tym, \u017ce proponowane technologie s\u0105 drogie, a operatorzy elektrowni i tak ju\u017c dokonali wielu modernizacji i odpowiednio zadbali o zdrowie obywateli. Jednak jak pokazuje wydany w 2016 roku raport \u201eCiemna chmura Europy\u201d [1] emisje z energetyki w\u0119glowej s\u0105 odpowiedzialne w Europie za 22 900 przedwczesnych zgon\u00f3w i dziesi\u0105tki tysi\u0119cy schorze\u0144 rocznie, takich jak choroby serca i nowotwory. Generuj\u0105 one nawet 62,3 miliard\u00f3w euro koszt\u00f3w zdrowotnych zwi\u0105zanych ze skutkami oddychania zanieczyszczonym powietrzem. Twierdzenia o tym, \u017ce elektrownie ju\u017c odpowiednio zadba\u0142y o zdrowie obywateli, nale\u017cy w\u0142o\u017cy\u0107 mi\u0119dzy bajki. Wci\u0105\u017c potrzebujemy rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pomog\u0105 lepiej chroni\u0107 nasze zdrowie i \u017cycie.<\/span><\/p>\n

Dyrektywa o emisjach przemys\u0142owych i dokument BREF<\/span><\/strong><\/p>\n

Celem Dyrektywy o emisjach przemys\u0142owych (zwanej Dyrektyw\u0105 IED) jest zmniejszenie wp\u0142ywu przemys\u0142u, m.in. energetyki, na \u015brodowisko i zdrowie ludzi. Sposobem na to ma by\u0107 wdra\u017canie tzw. najlepszych dost\u0119pnych technik (BAT \u2013 Best Available Techniques). Od ponad sze\u015bciu lat eksperci z kraj\u00f3w cz\u0142onkowskich, przedstawiciele przemys\u0142u i organizacje ekologiczne uczestniczy\u0142y w tzw. procesie sewilskim, aby wypracowa\u0107 nowe normy emisji z elektrowni w\u0119glowych. Przyj\u0119ty na Forum Dyrektywy IED w pa\u017adzierniku ubieg\u0142ego roku dokument BREF (od ang. BAT reference documents) zawiera rekomendacje najlepszych dost\u0119pnych technik, kt\u00f3re pomog\u0105 zmniejszy\u0107 ciemn\u0105 chmur\u0119 nad Europ\u0105. Zdaniem ekspert\u00f3w przepisy te mog\u0105 uchroni\u0107 od przedwczesnej \u015bmierci nawet 20 tysi\u0119cy os\u00f3b rocznie [2].<\/span><\/p>\n

Zgodnie z procedur\u0105 przewidzian\u0105 w Dyrektywie zaproponowany przez Forum dokument BREF powinien by\u0107 przyj\u0119ty na zasadzie wi\u0119kszo\u015bci kwalifikowanej przez pa\u0144stwa cz\u0142onkowskie. Procedura ta nie przewiduje dokonywania \u017cadnych zmian w przyj\u0119tym ju\u017c przez Forum dokumencie. G\u0142os m.in. Niemiec i usi\u0142owanie os\u0142abienia przez nie w ostatniej chwili limit\u00f3w emisji tlenk\u00f3w azotu dla istniej\u0105cych elektrowni na w\u0119giel brunatny (a wi\u0119c tych najbardziej truj\u0105cych) jest bulwersuj\u0105cy. Gdyby dosz\u0142o do takiego precedensu, oznacza\u0142oby to, \u017ce zdrowie obywateli i \u015brodowisko s\u0105 mniej wa\u017cne ni\u017c zyski osi\u0105gane przez najbrudniejsze i najstarsze elektrownie w Europie. Jako \u017cywo przypomina to sytuacj\u0119 z lat 80. i op\u00f3r przemys\u0142u paliwowego wobec pr\u00f3b wprowadzenia mniej szkodliwych paliw do bak\u00f3w naszych samochod\u00f3w. Dzi\u015b trudno sobie nawet wyobrazi\u0107 co by by\u0142o, gdyby w\u00f3wczas skutecznie zablokowano wycofanie o\u0142owiu z benzyny.<\/span><\/p>\n

Co b\u0119d\u0105 oznacza\u0107 nowe limity dla elektrowni w Polsce?<\/span><\/strong><\/p>\n

Zak\u0142adaj\u0105c pozytywny scenariusz, zgodnie z kt\u00f3rym 28 kwietnia uda si\u0119 osi\u0105gn\u0105\u0107 odpowiedni\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 i op\u00f3\u017anione ju\u017c i tak o ponad dwa lata g\u0142osowanie zako\u0144czy si\u0119 przyj\u0119ciem dokumentu BREF, przyjrzyjmy si\u0119, co to b\u0119dzie oznacza\u0107 dla naszych krajowych elektrowni w\u0119glowych. W ci\u0105gu p\u00f3\u0142 roku dokument zostanie opublikowany w dzienniku urz\u0119dowym Unii Europejskiej, co zapocz\u0105tkuje czteroletni okres dostosowawczy do nowych standard\u00f3w emisyjnych. Urz\u0119dy marsza\u0142kowskie wezw\u0105 operator\u00f3w elektrowni nie spe\u0142niaj\u0105cych standard\u00f3w do dostosowania si\u0119. To w praktyce oznacza konieczno\u015b\u0107 zmian i inwestycji dla prawie wszystkich instalacji w\u0119glowych w Polsce. Te, kt\u00f3re nie dostosuj\u0105 si\u0119 do nowych standard\u00f3w, ani nie uzyskaj\u0105 zgody marsza\u0142ka na odst\u0119pstwo od nich (zgodnie z Dyrektyw\u0105 IED pozostawiono pewn\u0105 furtk\u0119 dla operator\u00f3w), b\u0119d\u0105 musia\u0142y si\u0119 zamkn\u0105\u0107 w ci\u0105gu 4 lat od uchwalenia nowych przepis\u00f3w (czyli na jesieni 2021 roku).<\/span><\/p>\n

Czy modernizacja to sensowny kierunek?<\/span><\/strong><\/p>\n

Dostosowanie elektrowni do nowych limit\u00f3w emisji wi\u0105\u017ce si\u0119 oczywi\u015bcie z kosztami. Zgodnie z szacunkami Ministerstwa \u015arodowiska niezb\u0119dna modernizacja ca\u0142ego sektora energetycznego w Polsce, kt\u00f3r\u0105 nale\u017cy przeprowadzi\u0107 w ci\u0105gu najbli\u017cszych 4 lat, zamknie si\u0119 w niebagatelnej kwocie 12 miliard\u00f3w z\u0142 [3]. Ale warto by\u0107 \u015bwiadomym, \u017ce wydane teraz miliardy nie b\u0119d\u0105 ko\u0144cem wydatk\u00f3w na modernizowanie naszych starych blok\u00f3w w\u0119glowych. Komisja Europejska zapowiada okresow\u0105 rewizj\u0119 najlepszych dost\u0119pnych technik i ju\u017c po kolejnych czterech latach energetyka mo\u017ce zmierzy\u0107 si\u0119 z perspekty\u00adw\u0105 kolejnych inwestycji w modernizacj\u0119.<\/span><\/p>\n

Pozostaj\u0105c przy analogii motoryzacyjnej, ka\u017cdy z nas, kto dawno temu kupi\u0142 samoch\u00f3d, z up\u0142ywem czasu stawia\u0142 sobie pytanie: czy jest sens inwestowa\u0107 w napraw\u0119 starzej\u0105cego si\u0119 i zu\u017cywaj\u0105cego si\u0119 auta? Czy jest sens nadal remontowa\u0107 silnik i reperowa\u0107 inne cz\u0119\u015bci? A mo\u017ce lepiej zainwestowa\u0107 w nowszy model, kt\u00f3ry b\u0119dzie mia\u0142 wi\u0119ksz\u0105 sprawno\u015b\u0107 i trwa\u0142o\u015b\u0107? Dzi\u0119ki rozwojowi techniki mo\u017cemy si\u0119 zastanowi\u0107 nawet nad kupnem zupe\u0142nie nowej technologii \u2013 auta elektrycznego, kt\u00f3re b\u0119dzie ta\u0144sze w eksploatacji i nie b\u0119dzie emitowa\u0142o spalin. Po 28 kwietnia operatorzy elektrowni r\u00f3wnie\u017c powinni postawi\u0107 sobie pytanie, czy dalsze inwestowanie w modernizacje elektrowni z lat 60. i 70. XX wieku, kt\u00f3re stanowi\u0105 wi\u0119kszo\u015b\u0107 polskiej floty, ma sens, czy te\u017c oka\u017c\u0105 si\u0119 one studni\u0105 bez dna.<\/span><\/p>\n

Dlaczego potrzebujemy dalszych zaostrze\u0144 emisji z elektrowni?<\/span><\/strong><\/p>\n

Podnoszenie limit\u00f3w emisji z elektrowni jest wa\u017cne z oczywistego powodu. Potrzeba nam realnej poprawy stanu powietrza, potrzeba nam lepszej ochrony zdrowia i \u017cycia obywateli. W obliczu koszt\u00f3w zdrowotnych generowanych obecnie przez energetyk\u0119 w\u0119glow\u0105, wprowadzenie zaostrzonych limit\u00f3w emisji nie jest niczym kontrowersyjnym. Operatorzy, staj\u0105c przed konieczno\u015bci\u0105 obni\u017cenia emisji i maj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 tego, \u017ce te emisje b\u0119d\u0105 wci\u0105\u017c ulega\u0142y zaostrzeniu, mog\u0105 \u0142atwiej doj\u015b\u0107 do konkluzji, \u017ce najwy\u017cszy czas na pozbycie si\u0119 starego automobilu i przesiadk\u0119 do nowoczesnego auta.<\/span><\/p>\n

Zamiast wydawa\u0107 ogromne \u015brodki na modernizacj\u0119 elektrowni, operatorzy mog\u0105 zdecydowa\u0107 si\u0119 na wygaszenie ich dzia\u0142ania i postawi\u0107 na inwestycj\u0119 w nowoczesne technologie, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 produkowa\u0107 czyst\u0105 energi\u0119, bez uszczerbku dla zdrowia ludzi i \u015brodowiska. Nasza energetyka oparta w 85% na w\u0119glu potrzebuje mocnego impulsu, kt\u00f3ry pomo\u017ce jej si\u0119 wyrwa\u0107 z paradygmatu XIX-wiecznej technologii. Dyrektywa o emisjach przemys\u0142owych i jej za\u0142o\u017cenie o nieustaj\u0105cym podnoszeniu poprzeczki mo\u017ce by\u0107 dla nas okazj\u0105 do dokonania skoku jako\u015bciowego w bran\u017cy produkcji energii. Nowoczesne farmy wiatrowe, elektrownie s\u0142oneczne, elektrownie geotermalne i programy oszcz\u0119dzania energii oferuj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 produkcji energii, kt\u00f3ra nie szkodzi naszemu zdrowiu, a jednocze\u015bnie zapewniaj\u0105 trwa\u0142e miejsca pracy w rozwijaj\u0105cej si\u0119 bran\u017cy. Osi\u0105gni\u0119cie 50% udzia\u0142u OZE w miksie energii elektrycznej w Polsce da\u0142oby 100 tysi\u0119cy nowych miejsc pracy [4].<\/span><\/p>\n

Jak dzi\u015b wydaje nam si\u0119 dziwne, \u017ce kto\u015b m\u00f3g\u0142 kiedy\u015b na powa\u017cnie zastanawia\u0107 si\u0119, czy warto wycofa\u0107 benzyn\u0119 z o\u0142owiem, tak za kilka lat ludzie mog\u0105 zastanawia\u0107 si\u0119, jak kto\u015b m\u00f3g\u0142 na powa\u017cnie bra\u0107 pod uwag\u0119 trucie ludzi przez elektrownie w\u0119glowe na starych zasadach, mimo istnienia technologii pozwalaj\u0105cych to trucie cho\u0107 troch\u0119 ograniczy\u0107. Podobnie ludzie w przysz\u0142o\u015bci mog\u0105 zachodzi\u0107 w g\u0142ow\u0119, dlaczego kto\u015b wola\u0142 utrzymywa\u0107 przy \u017cyciu schy\u0142kow\u0105 technologi\u0119 w\u0119glow\u0105, maj\u0105c na wyci\u0105gni\u0119cie r\u0119ki czyste i nowoczesne odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii oraz efektywno\u015b\u0107 energetyczn\u0105.<\/span><\/p>\n

Przypisy:<\/span><\/strong><\/p>\n

[1] European Environmental Bureau (EEB), the Health and Environment Alliance (HEAL), Climate Action Network (CAN) Europe, WWF, Sandbag, “Europe’s Dark Cloud: How coal-burning countries are making their neighbours sick”\u00a0https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2019\/06\/aedd4b6b-aedd4b6b-dark_cloud_report.pdf<\/a><\/span><\/p>\n

[2] European Environmental Bureau (EEB), the Health and Environment Alliance (HEAL), Climate Action Network (CAN) Europe, WWF, Sandbag, \u201eLifting Dark clouds\u201d\u00a0http:\/\/www.eeb.org\/index.cfm\/news-events\/news\/lifting-europe-s-dark-cloud-how-cutting-coal-saves-lives\/<\/a><\/span><\/p>\n

[3] Pismo Ministra \u015arodowiska do Komisji Europejskiej z 6 sierpnia 2015 r.<\/span><\/p>\n

[4] Instytut Energetyki Odnawialnej, \u201c[R]ewolucja energetyczna dla Polski – scenariusz zaopatrzenia Polski w czyste no\u015bniki energii w perspektywie d\u0142ugookresowej\u201d\u00a0http:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/pl\/press-centre\/dokumenty-i-raporty\/Rewolucja-energetyczna-dla-Polski\/<\/a><\/span><\/p>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\n\tKomentarz Magdaleny Zowsik, ekspertki ds. polityki energetycznej w Greenpeace Polska, w sprawie zbli\u017caj\u0105cego si\u0119 g\u0142osowania dokumentu BREF\n<\/div>\n","protected":false},"author":28,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[18,34],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-1483","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-klimat-energia","tag-wegiel","tag-smog","p4-page-type-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1483","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/28"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1483"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1483\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1485,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1483\/revisions\/1485"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1483"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1483"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1483"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=1483"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}