{"id":29466,"date":"2020-10-13T01:50:53","date_gmt":"2020-10-12T23:50:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=29466"},"modified":"2025-09-27T04:31:38","modified_gmt":"2025-09-27T02:31:38","slug":"18-gatunkow-zwierzat-ktore-wyginely-w-ostatnim-stuleciu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/komentarze\/29466\/18-gatunkow-zwierzat-ktore-wyginely-w-ostatnim-stuleciu\/","title":{"rendered":"18 gatunk\u00f3w zwierz\u0105t, kt\u00f3re wygin\u0119\u0142y w ostatnim stuleciu"},"content":{"rendered":"\n

W swoim najnowszym dokumencie David Attenborough pokazuje przygn\u0119biaj\u0105cy obraz ogromnej utraty wielu gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t, spowodowanej dzia\u0142alno\u015bci\u0105 cz\u0142owieka. Pi\u0119tno, jakie odcisn\u0119li\u015bmy na r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej, powinno by\u0107 dla nas ostrze\u017ceniem – na skraju wygini\u0119cia jest oko\u0142o miliona gatunk\u00f3w ro\u015blin i zwierz\u0105t. Poznajcie 18 gatunk\u00f3w, kt\u00f3re wymar\u0142y w ci\u0105gu ostatnich 100 lat i sprawd\u017acie, co doprowadzi\u0142o do ich wygini\u0119cia.<\/strong><\/h3>\n\n
\n\n

\u015awiergotka rajska<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 20. XX wieku<\/h4>\n\n

Dawniej wyst\u0119puj\u0105ca we wschodniej Australii, \u015bwiergotka rajska nie by\u0142a widziana od 1928 roku. Zgodnie z \u201eCzerwon\u0105 List\u0105\u201d zagro\u017conych gatunk\u00f3w Mi\u0119dzynarodowej Unii Ochrony Przyrody (IUCN), wygin\u0119\u0142a g\u0142\u00f3wnie w wyniku suszy, nadmiernego wypasu zwierz\u0105t gospodarskich i wycinki drzew eukaliptusowych.<\/p>\n\n

Wilk sycylijski<\/strong> – Canis lupus cristaldii<\/em>
Gatunek wymar\u0142y od lat 20. XX wieku<\/h4>\n\n

Wed\u0142ug bada\u0144 Muzeum Historii Naturalnej w Weronie<\/a>, wilk sycylijski zosta\u0142 wyt\u0119piony przez ludzi ze wzgl\u0119du na sw\u00f3j apetyt na zwierz\u0119ta hodowlane. Uwa\u017ca si\u0119 r\u00f3wnie\u017c, \u017ce wilkom – b\u0119d\u0105cym gatunkiem endemicznym na Sycylii – zabrak\u0142o po\u017cywienia w wyniku kryzysu ekologicznego na wyspie.<\/p>\n\n

Wilk workowaty (Wilkow\u00f3r tasma\u0144ski<\/strong>)
Gatunek wymar\u0142y od lat 30. XX wieku<\/h4>\n\n

Europejscy koloni\u015bci bali si\u0119 wilka workowatego i uwa\u017cali go za szkodnika stad owiec. Dlatego t\u0119pili go, by zmniejszy\u0107 jego liczebno\u015b\u0107. W p\u00f3\u017aniejszych latach, gdy wilk workowaty sta\u0142 si\u0119 rzadszy, g\u0142\u00f3wnym powodem jego od\u0142awiania by\u0142y pokazy w muzeach i ogrodach zoologicznych. Ostatni osobnik zmar\u0142<\/a> w ogrodzie zoologicznym w Hobart (Australia) w 1936 roku.<\/p>\n\t\t\t\n\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n \t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tAdoptuj ulubione dzikie zwierz\u0119 Polski!\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Znajd\u017a na mapie swoje zwierz\u0119, nazwij je i pom\u00f3\u017c je chroni\u0107!<\/p>\n\t\t\t\t \n Adoptuj\u0119!\n <\/a>\n \t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/section>\n\t\n

Motyl modraszek Glaucopsyche xerces<\/em><\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 40. XX wieku<\/h4>\n\n

Modraszki Glaucopsyche xerces <\/em>zamieszkiwa\u0142y nadmorskie wydmy p\u00f3\u0142wyspu San Francisco. Naukowcy uwa\u017caj\u0105, \u017ce wygin\u0119\u0142y na pocz\u0105tku lat 40.<\/a> ubieg\u0142ego wieku. Jest to pierwszy ameryka\u0144ski gatunek motyla wymar\u0142y na skutek post\u0119puj\u0105cej urbanizacji i rozrastaj\u0105cych si\u0119 miast, zajmuj\u0105cych jego siedliska.<\/p>\n\n

Uchatka japo\u0144ska (Uszanka japo\u0144ska)<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 50. XX wieku<\/h4>\n\n

Na uchatki japo\u0144skie polowano ze wzgl\u0119du na ich sk\u00f3r\u0119, w\u0105sy, organy i t\u0142uszcz<\/a>, a tak\u017ce od\u0142awiano je i sprzedawano do cyrk\u00f3w. To, w po\u0142\u0105czeniu z prze\u015bladowaniem przez rybak\u00f3w i prawdopodobnie odstrzeliwaniem przez \u017co\u0142nierzy, spowodowa\u0142o ich wygini\u0119cie. Ostatni raz widziano je w latach pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku.<\/p>\n\n

Pazurogon ksi\u0119\u017cycowy<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 50. XX wieku<\/h4>\n\n

Te niewielkie torbacze by\u0142y powszechne w po\u0142udniowo-zachodniej i \u015brodkowej Australii<\/a> do ko\u0144ca XIX wieku, gdy nast\u0105pi\u0142 silny rozw\u00f3j populacji gatunk\u00f3w inwazyjnych sprowadzonych przez europejskich kolonist\u00f3w, g\u0142\u00f3wnie lis\u00f3w i kot\u00f3w, kt\u00f3re na nie polowa\u0142y. Do lat 50. XX wieku przetrwa\u0142y pojedyncze osobniki, a za dat\u0119 ich wygini\u0119cia uznaje si\u0119 rok 1956.<\/p>\n\t\t\t\n\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n \t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tAdoptuj ulubione dzikie zwierz\u0119 Polski!\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Znajd\u017a na mapie swoje zwierz\u0119, nazwij je i pom\u00f3\u017c je chroni\u0107!<\/p>\n\t\t\t\t \n Adoptuj\u0119!\n <\/a>\n \t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/section>\n\t\n

Bawolec krowi<\/strong> – podgatunek Alcelaphus buselaphus buselaphus<\/em>
Gatunek wymar\u0142y od lat 50. XX wieku<\/h4>\n\n

A\u017c do lat pi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XX wieku bawolce \u017cy\u0142y na \u0142\u0105kach Afryki P\u00f3\u0142nocnej i uwa\u017ca si\u0119, \u017ce widniej\u0105 one na dzie\u0142ach sztuki znalezionych w grobowcach staro\u017cytnych Egipcjan. Wed\u0142ug IUCN<\/a>, ludzie intensywnie polowali na bawolce krowie od stuleci, ostatecznie doprowadzaj\u0105c do ich wygini\u0119cia.<\/p>\n\n

Wa\u017cka szablak z Wyspy \u015aw. Heleny<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 60. XX wieku<\/h4>\n\n

Ostatni osobnik wa\u017cki<\/a>, wyst\u0119puj\u0105cej tylko na wulkanicznej wyspie \u015bw. Heleny na Atlantyku, zosta\u0142 zaobserwowany w 1963 r. Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce jej zanik jest wynikiem powa\u017cnego zniszczenia jej naturalnych siedlisk po skolonizowaniu wyspy przez Europejczyk\u00f3w pod koniec XVI wieku. Do jej wygini\u0119cia przyczyni\u0142y si\u0119 r\u00f3wnie\u017c gatunki inwazyjne zawleczone na wysp\u0119 przez cz\u0142owieka, takie jak Afryka\u0144ska \u017caba szponiasta.<\/p>\n\n

Hawajka p\u0142omienna <\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 60. XX wieku<\/h4>\n\n

Ten hawajski ptak ostatni raz widziany by\u0142 w rezerwacie Kamakou w 1963 roku. Wed\u0142ug IUCN<\/a>, by\u0142 to gatunek powszechnie tam wyst\u0119puj\u0105cy jeszcze w latach dziewi\u0119\u0107dziesi\u0105tych XIX wieku. Wymarcie hawajki p\u0142omiennej spowodowane by\u0142o zniszczeniem jej naturalnych siedlisk i chorob\u0105 przenoszon\u0105 przez komary zawleczone do jej \u015brodowiska przez ludzi.<\/p>\n\n

Rudawka guamska<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 60. XX wieku<\/h4>\n\n

Wed\u0142ug IUCN<\/a>, rudawka guamska zosta\u0142a doprowadzona do wygini\u0119cia przez poluj\u0105cych na ni\u0105 ze wzgl\u0119du na mi\u0119so ludzi  i zawleczenie przez nich do jej naturalnych siedlisk drapie\u017cnego w\u0119\u017ca drzewnego. Ostatni osobnik z tych ma\u0142ych owoco\u017cernych nietoperzy zosta\u0142 zastrzelony przez my\u015bliwych w 1968 roku.<\/p>\n\n

Tygrys kaspijski<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 70. XX wieku<\/h4>\n\n

Tygrys kaspijski by\u0142 jednym z najwi\u0119kszych du\u017cych kot\u00f3w<\/a> na naszej planecie – samce osi\u0105ga\u0142y prawie trzy metry d\u0142ugo\u015bci. Ostatni raz widziany by\u0142 w latach 70. XX wieku. Jego upadek rozpocz\u0105\u0142 si\u0119 pod koniec XIX wieku, kiedy polowali na niego rosyjscy \u017co\u0142nierze kolonialni, a jego siedliska by\u0142y niszczone pod uprawy.<\/p>\n\n

Sum syjamski<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 70. XX wieku<\/h4>\n\n

Sum syjamski jest ofiar\u0105 regulacji i zabudowywania brzeg\u00f3w rzek. Ostatni raz obserwowany by\u0142 mi\u0119dzy 1975 a 1977 rokiem. Spi\u0119trzanie, budowa tam i kana\u0142\u00f3w oraz du\u017ce zanieczyszczenie rzeki Menam, a tak\u017ce osuszanie mokrade\u0142 w stolicy Tajlandii i wok\u00f3\u0142 niej uwa\u017ca si\u0119 za g\u0142\u00f3wne powody jego wygini\u0119cia.<\/p>\n\n

Traszka jeziora Yunnan<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 70. XX wieku<\/h4>\n\n

Traszka jeziora Yunnan<\/a> wygin\u0119\u0142a, gdy jej siedlisko w jeziorze Kunming w Chinach zosta\u0142o zniszczone i zanieczyszczone przez ludzi tworz\u0105cych nowe tereny z cz\u0119\u015bci jeziora Kunming i rozwijaj\u0105cych hodowl\u0119 kaczek wok\u00f3\u0142 jeziora oraz wprowadzenie egzotycznych gatunk\u00f3w ryb i \u017cab do \u015brodowiska. Ostatni raz zaobserwowano j\u0105 w 1979 roku.<\/p>\n\n

Ropucha z\u0142ota<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od lat 80. XX wieku<\/h4>\n\n

S\u0142odkowodna Ropucha z\u0142ota pochodz\u0105ca z mglistych las\u00f3w Kostaryki wygin\u0119\u0142a z wielu powod\u00f3w. Wed\u0142ug IUCN<\/a>, globalne ocieplenie, choroba zaka\u017ana i zanieczyszczenie powietrza odegra\u0142y w tym rol\u0119. Dawniej gatunek pospolity, nie widziano go od 1989 roku.<\/p>\n\t\t\t\n\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n \t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tAdoptuj ulubione dzikie zwierz\u0119 Polski!\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Znajd\u017a na mapie swoje zwierz\u0119, nazwij je i pom\u00f3\u017c je chroni\u0107!<\/p>\n\t\t\t\t \n Adoptuj\u0119!\n <\/a>\n \t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/section>\n\t\n

\u015alimak skalny<\/strong> Leptoxis ligata<\/em>
Gatunek wymar\u0142y od lat 80. XX wieku<\/h4>\n\n

\u015alimak ten zosta\u0142 znaleziony w rzece Coosa w Alabamie w USA. Nie widziano go, odk\u0105d rzeka zosta\u0142a przekszta\u0142cona przez budow\u0119 siedmiu tam i elektrowni wodnych w latach 90. XX wieku.<\/p>\n\n

Kozioro\u017cec pirenejski<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od roku 2000<\/h4>\n\n

Kozioro\u017cec pirenejski by\u0142 gatunkiem koz\u0142a wyst\u0119puj\u0105cym w Pirenejach. Przez dwa stulecia jego liczebno\u015b\u0107 zmala\u0142a na skutek polowa\u0144, chor\u00f3b i niezdolno\u015bci do konkurowania z innymi gatunkami. Ostatnim widzianym osobnikiem by\u0142a samica o imieniu Celia, kt\u00f3ra zmar\u0142a w 2000 roku. W 2003 roku sklonowana samica kozioro\u017cca pirenejskiego urodzi\u0142a si\u0119 \u017cywa, ale umar\u0142a kilka minut p\u00f3\u017aniej z powodu wad p\u0142uc.<\/p>\n\n

\u017b\u00f3\u0142w olbrzymi z Pinty<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od roku 2012<\/h4>\n\n

Wed\u0142ug IUCN<\/a>, na \u017c\u00f3\u0142wia olbrzymiego z wyspy Pinta, czyli gatunek \u017c\u00f3\u0142wia z Galapagos pochodz\u0105cy z Ekwadorskiej wyspy Pinta, intensywnie polowali dziewi\u0119tnastowieczni marynarze ze wzgl\u0119du na mi\u0119so, co ju\u017c w XX wieku kontynuowali lokalni rybacy. Nast\u0119pnie kozy, sprowadzone przez ludzi na wysp\u0119 w 1959 roku, zniszczy\u0142y siedliska \u017c\u00f3\u0142wi olbrzymich. Wraz ze \u015bmierci\u0105 ostatniego znanego \u017c\u00f3\u0142wia olbrzymiego z Pinty, Samotnego George’a (w niewoli od 1972 r.), w czerwcu 2012 roku gatunek zosta\u0142 uznany za wymar\u0142y.<\/p>\n\n

Nosoro\u017cec d\u0142ugonogi<\/strong>
Gatunek wymar\u0142y od roku 2011<\/h4>\n\n

W 2011 roku og\u0142oszono wymarcie nosoro\u017cca d\u0142ugonogiego z Afryki Zachodniej. Wed\u0142ug Scientific American<\/a>: \u201eNa pocz\u0105tku XX wieku sawanny Afryki przemierza\u0142o oko\u0142o miliona nosoro\u017cc\u00f3w z czterech r\u00f3\u017cnych podgatunk\u00f3w. Do 2001 roku liczba ta spad\u0142a do oko\u0142o 2300 i tylko trzech podgatunk\u00f3w. Powszechne polowania sportowe w pierwszych dekadach stulecia szybko zdziesi\u0105tkowa\u0142y populacj\u0119 nosoro\u017cc\u00f3w. Nast\u0119pnie przysz\u0142o rolnictwo przemys\u0142owe, zmieniaj\u0105c wiele historycznych siedlisk nosoro\u017cc\u00f3w w pola i osady\u201d.<\/p>\n\n

\n\n

Wesprzyj nas w dzia\u0142aniach na rzecz dzikiej przyrody!<\/h2>\n\n

W dobie dramatycznej utraty r\u00f3\u017cnorodno\u015bci biologicznej na ca\u0142ym \u015bwiecie, robimy wszystko, by uratowa\u0107 ostatnie skrawki naturalnej, dzikiej przyrody. Twoje wp\u0142aty, nawet te niewielkie, wzmacniaj\u0105 skuteczno\u015b\u0107 naszych dzia\u0142a\u0144 i walki o ochron\u0119 przyrody.<\/p>\n\n