{"id":31631,"date":"2022-04-05T16:44:03","date_gmt":"2022-04-05T14:44:03","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=31631"},"modified":"2023-05-15T13:53:56","modified_gmt":"2023-05-15T11:53:56","slug":"jak-najszybciej-zakonczmy-ere-paliw-kopalnych-ktore-napedzaja-kryzys-klimatyczny-i-wojne","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/31631\/jak-najszybciej-zakonczmy-ere-paliw-kopalnych-ktore-napedzaja-kryzys-klimatyczny-i-wojne\/","title":{"rendered":"Jak najszybciej zako\u0144czmy er\u0119 paliw kopalnych, kt\u00f3re nap\u0119dzaj\u0105 kryzys klimatyczny i wojn\u0119"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Kluczowe wnioski Greenpeace z raportu IPCC na temat \u0142agodzenia skutk\u00f3w kryzysu klimatycznego (AR6 WG 3)<\/strong><\/p>\n\n<p>4 kwietnia 2022 r.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Kryzys klimatyczny ju\u017c trwa<\/strong>, rujnuj\u0105c \u017cycie ludzi na ca\u0142ym \u015bwiecie. W historii ludzko\u015bci nie do\u015bwiadczali\u015bmy zmian klimatycznych o tak ogromnej skali jak obecnie. Katastrofalne skutki kryzysu klimatycznego pojawiaj\u0105 si\u0119 szybciej, ni\u017c przewidywali naukowcy i s\u0105 bardziej dotkliwe, ni\u017c zak\u0142adali.<\/p>\n\n<p><strong>Wci\u0105\u017c jeszcze istnieje szansa na realizacj\u0119 celu Porozumienia Paryskiego<\/strong>, czyli ograniczenie wzrostu globalnej temperatury do 1,5\u00b0C wzgl\u0119dem epoki przedprzemys\u0142owej. Pozwoli\u0142oby to znacznie zmniejszy\u0107 przysz\u0142e szkody oraz u\u0142atwi\u0142oby dostosowanie si\u0119 do zmian, kt\u00f3re ju\u017c zachodz\u0105. Ale <strong>okno mo\u017cliwo\u015bci szybko si\u0119 zamyka<\/strong>. <strong>Kluczowa dekada, w kt\u00f3rej musz\u0105 zosta\u0107 podj\u0119te dzia\u0142ania pozwalaj\u0105ce na unikni\u0119cie najgorszego, trwa.<\/strong><\/p>\n\n<p>W trzeciej cz\u0119\u015bci sz\u00f3stego raportu Mi\u0119dzyrz\u0105dowy Zesp\u00f3\u0142 ds. Zmian Klimatu (IPCC), skoncentrowa\u0142 si\u0119 na dzia\u0142aniach s\u0142u\u017c\u0105cych ograniczeniu tempa i skali kryzysu klimatycznego.<\/p>\n\n<p>Raport publikowany jest w szczeg\u00f3lnym momencie, kiedy <strong>tu\u017c za granicami naszego kraju trwa krwawa wojna, kt\u00f3ra mo\u017cliwa jest dzi\u0119ki uzale\u017cnieniu od paliw kopalnych<\/strong>. Widz\u0105c bomby spadaj\u0105ce na ukrai\u0144skie miasta i wiedz\u0105c, \u017ce s\u0105 one kupowane za miliardy euro, kt\u00f3re pa\u0144stwa UE (w tym Polska) wci\u0105\u017c jeszcze p\u0142ac\u0105 Rosji za jej rop\u0119, gaz i w\u0119giel, powinni\u015bmy tym pilniej domaga\u0107 si\u0119 zako\u0144czenia ery paliw kopalnych.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>Poni\u017cej przedstawiamy nasze kluczowe wnioski z najnowszego raportu IPCC, czerpi\u0105c z jego podsumowania dla decydent\u00f3w i podstawowych rozdzia\u0142\u00f3w oraz \u2013 tam gdzie to istotne \u2013 umieszczaj\u0105c je w polskim kontek\u015bcie. Dok\u0142adne, oryginalne sformu\u0142owania IPCC i kontekst znajduj\u0105 si\u0119 w odno\u015bnikach w nawiasach.<\/strong><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n<p><strong>Globalne emisje wci\u0105\u017c rosn\u0105<\/strong><\/p>\n\n<p>Pomimo nasilaj\u0105cych si\u0119 dzia\u0142a\u0144 na rzecz klimatu, <strong>globalne emisje gaz\u00f3w cieplarnianych nadal rosn\u0105<\/strong>. W latach 2010-2019 wzrost globalnych emisji by\u0142 wolniejszy ni\u017c dekad\u0119 wcze\u015bniej, jednak nadal skutkowa\u0142o to najwy\u017cszym bezwzgl\u0119dnym przyrostem dziesi\u0119cioletnim odnotowanym w historii ludzko\u015bci. <strong>Ca\u0142kowite emisje netto gaz\u00f3w cieplarnianych s\u0105 obecnie o 54% wy\u017csze ni\u017c w 1990 r.<\/strong>, kiedy rozpocz\u0119\u0142y si\u0119 mi\u0119dzynarodowe negocjacje w sprawie klimatu. (B.1.1)<\/p>\n\n<p>W grupie kraj\u00f3w rozwini\u0119tych, do kt\u00f3rych nale\u017cy te\u017c Polska, emisje nieznacznie spad\u0142y, jednak ich <strong>emisje na mieszka\u0144ca s\u0105 wci\u0105\u017c wysokie i \u017cadne z tych pa\u0144stw nie zmniejsza emisji w tempie, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0142oby ograniczenie ocieplenia do 1,5\u00b0C<\/strong> wzgl\u0119dem epoki przedprzemys\u0142owej. Kraje rozwini\u0119te, z 16% \u015bwiatowej populacji, przyczyni\u0142y si\u0119 do 45% \u0142\u0105cznych emisji CO2 od 1850 r., a do dzi\u015b emituj\u0105 24% globalnych gaz\u00f3w cieplarnianych, podczas gdy kraje najs\u0142abiej rozwini\u0119te, z 14% ludno\u015bci, przyczyniaj\u0105 si\u0119 jedynie do 3%. (Fig. SPM.2; Fig. TS.4; B.3.1)<br><br>Prawodawstwo maj\u0105ce s\u0142u\u017cy\u0107 celom klimatycznym jest coraz bardziej powszechne. Jednak w wielu pa\u0144stwach <strong>nie zdefiniowano jednoznacznie celu neutralno\u015bci klimatycznej i nie wdro\u017cono wi\u0105\u017c\u0105cych przepis\u00f3w<\/strong>. W tej grupie znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c Polska, kt\u00f3ra jest jednym z ostatnich kraj\u00f3w rozwini\u0119tych, kt\u00f3ry nie zadeklarowa\u0142 daty odej\u015bcia od spalania w\u0119gla.(TS 11)<\/p>\n\n<p>Aktualnie obowi\u0105zuj\u0105ce <strong>cele redukcji emisji przedstawione przez poszczeg\u00f3lne kraje nie pozwol\u0105 na ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5\u00b0C<\/strong>. Aktualne cele redukcje emisji okre\u015blone na poziomie krajowym (NDC) oznaczaj\u0105, \u017ce pozosta\u0142y bud\u017cet w\u0119glowy pozwalaj\u0105cy na ograniczenie wzrostu temperatury o 1,5\u00b0C zostanie wykorzystany do 2030 r..(B.6; B.6.2; B.1.3)<\/p>\n\n<p><strong>Bez szybszego wy\u0142\u0105czania i ograniczania istniej\u0105cej infrastruktury paliw kopalnych nie uda si\u0119 zatrzyma\u0107 wzrostu globalnych temperatur poni\u017cej 1.5\u00b0C<\/strong>. Sektor energetyczny jest stosunkowo \u0142atwy do dekarbonizacji, dlatego tak wa\u017cne jest zamykanie istniej\u0105cych elektrowni na paliwa kopalne i zatrzymanie budowania nowych. Niestety <strong>publiczne i prywatne inwestycje w sektor paliw kopalnych wci\u0105\u017c s\u0105 wysokie, wy\u017csze ni\u017c wydatki na ograniczenie kryzysu klimatycznego<\/strong> i przystosowanie do jego skutk\u00f3w. (SPM B.7; Ch 2.7.3; C.4)<\/p>\n\n<p><strong>\u2026ale s\u0105 te\u017c dobre wie\u015bci!<\/strong><\/p>\n\n<p><strong>Szybciej ni\u017c przewidywali eksperci powstaj\u0105 instalacje pozwalaj\u0105ce na uzyskiwanie i magazynowanie energii ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych<\/strong>. Wi\u0105\u017ce si\u0119 to r\u00f3wnie\u017c z szybszym spadkiem koszt\u00f3w. Od 2010 r. jednostkowe koszty energii s\u0142onecznej spad\u0142y o 85%, energii wiatrowej o 55%, a baterii litowo-jonowych o 85%. Wykorzystanie energii s\u0142onecznej wzros\u0142o ponad dziesi\u0119ciokrotnie. (TS-25; B.4.1)<\/p>\n\n<p>U\u015brednione <strong>koszty energii s\u0142onecznej i wiatrowej s\u0105 obecnie ni\u017csze od koszt\u00f3w energii z w\u0119gla i gazu<\/strong>, nawet bez uwzgl\u0119dnienia szk\u00f3d powodowanych przez paliwa kopalne i koszt\u00f3w zewn\u0119trznych z nimi zwi\u0105zanych. (Fig. SPM.3)<\/p>\n\n<p><strong>Istniej\u0105 rozwi\u0105zania umo\u017cliwiaj\u0105ce osi\u0105gni\u0119cie cel\u00f3w Porozumienia Paryskiego<\/strong><\/p>\n\n<p>Aby spe\u0142ni\u0107 cel Porozumienia Paryskiego <strong>do 2030 r. globalne emisje dwutlenku w\u0119gla musz\u0105 zosta\u0107 zmniejszone o po\u0142ow\u0119 wzgl\u0119dem poziomu z 2019 r. i spa\u015b\u0107 do zera netto w po\u0142owie wieku.<\/strong> Musi jednocze\u015bnie nast\u0105pi\u0107 drastyczna redukcja innych gaz\u00f3w cieplarnianych. (C.1.2; Tabela SPM.1)<\/p>\n\n<p>Oznacza to konieczno\u015b\u0107 szybkiego odchodzenia od paliw kopalnych. <strong>Do 2050 r. zu\u017cycie w\u0119gla na \u015bwiecie powinno spa\u015b\u0107 praktycznie do zera, ropy naftowej o 90% a gazu o 85% w por\u00f3wnaniu z poziomami z 2019 r<\/strong>. (C.3.6; Ch. 3, Fig. 3.8; C.3.2; C.4.4). Warto przy okazji podkresli\u0107, \u017ce ju\u017c po publikacji poprzedniego raportu IPCC organizacja Climate Analitycs wskazywa\u0142a, \u017ce z przedstawionych danych wynika <strong>konieczno\u015b\u0107 odej\u015bcia od w\u0119gla przez kraje OECD (czyli r\u00f3wnie\u017c Polsk\u0119) do 2030 r<\/strong>.<\/p>\n\n<p><strong>Istniej\u0105 rozwi\u0105zania pozwalaj\u0105ce zrealizowa\u0107 ten scenariusz<\/strong>. Po\u0142ow\u0119 ograniczenia mo\u017cna osi\u0105gn\u0105\u0107 bardzo niskimi kosztami. Niekt\u00f3re opcje, takie jak energia s\u0142oneczna i wiatrowa oraz bardziej wydajny transport i efektywniejsze energetycznie mieszkalnictwo, mog\u0105 oznacza\u0107 nawet mniejsze wydatki ni\u017c te, kt\u00f3re wi\u0105za\u0107 si\u0119 b\u0119d\u0105 z trwaniem przy obecnych rozwi\u0105zaniach. (C.12; C.12.1; C.12.3)<\/p>\n\n<p><strong>Pot\u0119\u017cny wk\u0142ad w ograniczanie emisji do 2030 r. mo\u017ce mie\u0107 energia s\u0142oneczna i wiatrowa, poprawa efektywno\u015bci energetycznej, ograniczenie wylesiania, poprawa sekwestracji w\u0119gla w glebie i redukcja emisji metanu<\/strong>. Niekt\u00f3re rozwi\u0105zania maj\u0105ce na celu ochron\u0119 i odtwarzaniem ekosystem\u00f3w (np. las\u00f3w, torfowisk) oznacza wy\u017csze koszty finansowe, ale wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z dodatkowymi wysokimi korzy\u015bciami, na przyk\u0142ad dla przyrody i spo\u0142eczno\u015bci rdzennych. (C.12.1; Figure SPM.7; Ch4, s.96)<\/p>\n\n<p>W ka\u017cdym sektorze globalnej gospodarki <strong>spadek emisji b\u0119dzie szybszy, je\u015bli towarzyszy\u0107 mu b\u0119d\u0105 g\u0142\u0119bokie zmiany po stronie popytu<\/strong>. O zmianie tej mo\u017cemy m\u00f3wi\u0107 w kategoriach <em>zmniejszenia<\/em> (np. ograniczenia d\u0142ugodystansowego transportu lotniczego), <em>zmiany<\/em> (np. przej\u015bcia na niskoemisyjne diety ro\u015blinne) oraz <em>poprawy<\/em> (np. rozw\u00f3j budownictwa pasywnego). (TS-98)<\/p>\n\n<p>Osi\u0105gni\u0119cie zerowych emisji CO2 lub gaz\u00f3w cieplarnianych netto na ca\u0142ym \u015bwiecie lub na poziomie krajowym poci\u0105ga za sob\u0105 r\u00f3wnie\u017c konieczno\u015b\u0107 usuwania dwutlenku w\u0119gla, aby zr\u00f3wnowa\u017cy\u0107 trudne do ograniczenia emisje (np. emisje z rolnictwa i niekt\u00f3rych proces\u00f3w przemys\u0142owych). <strong>Obecnie nie istniej\u0105 technologiczne rozwi\u0105zania umo\u017cliwiaj\u0105ce usuwanie emisji na du\u017c\u0105 skal\u0119.<\/strong> Jednym <strong>sensownym rozwi\u0105zaniem pozostaje ponowne zalesianie, ulepszona gospodarka le\u015bna i poprawa sekwestracji w\u0119gla w glebie<\/strong>. Niestety ten potencja\u0142 ekosystem\u00f3w w mitygowaniu kryzysu klimatycznego mo\u017ce by\u0107 zak\u0142\u00f3cany dzia\u0142aniami cz\u0142owieka (np. wylesianie, osuszanie teren\u00f3w podmok\u0142ych) lub czynnikami naturalnymi zwi\u0105zanymi m.in. ze zmianami klimatu (po\u017cary, susze, gradacje owad\u00f3w). Nale\u017cy te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce dzia\u0142ania s\u0142u\u017c\u0105ce usuwaniu w\u0119gla z atmosfery nie mog\u0105 zast\u0105pi\u0107 pilnych redukcji emisji. (C.11.2; C.11; C.11.1; C.11.3)<\/p>\n\n<p><strong>Warunki konieczne do zapewnienia odpowiednich redukcji emisji&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n<p>Nadchodz\u0105 decyduj\u0105ce lata dla wprowadzenia odpowiednich rozwi\u0105za\u0144. Je\u017celi inwestycje w infrastruktur\u0119 opart\u0105 o w\u0119giel i inne paliwa kopalne b\u0119d\u0105 kontynuowane, to energetyka zostanie zacementowana w wysokoemisyjnych systemach, niezgodnych z celami klimatycznymi. (TS-53; TS-65)<\/p>\n\n<p><strong>Zako\u0144czenie dotowania paliw kopalnych mog\u0142oby znacz\u0105co pom\u00f3c zmniejszy\u0107 emisje o od 1 do 10% do ko\u0144ca tej dekady<\/strong>, jednocze\u015bnie poprawiaj\u0105c kondycj\u0119 sfery finans\u00f3w publicznych i wyniki makroekonomiczne, wspieraj\u0105c przy tym grupy os\u00f3b o niskich dochodach i przynosz\u0105c inne korzy\u015bci dla \u015brodowiska oraz realizacji cel\u00f3w i idei zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju. Stopniowe przeorientowanie funkcjonowania istniej\u0105cych subsydi\u00f3w dla rolnictwa i le\u015bnictwa na bardziej zr\u00f3wnowa\u017cone r\u00f3wnie\u017c przyczyni\u0142oby si\u0119 do znacznego post\u0119pu w \u0142agodzeniu skutk\u00f3w kryzysu klimatycznego. (E.4.2; TS-88)<\/p>\n\n<p><strong>Uzale\u017cnienie od spalania paliw kopalnych<\/strong><\/p>\n\n<p>Dwa dni po rozpocz\u0119ciu przez W\u0142adimira Putina wojny w Ukrainie Switlana Krakowska &#8211; ukrai\u0144ska naukowczyni, wchodz\u0105ca w sk\u0142ad Mi\u0119dzyrz\u0105dowego Zespo\u0142u ds. Zmian Klimatu (IPCC) powiedzia\u0142a: \u201c<strong>Zmiana klimatu wywo\u0142ana przez cz\u0142owieka i wojna na Ukrainie maj\u0105 te same korzenie, paliwa kopalne i nasz\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107 od nich<\/strong>\u201d. Utrzymanie i zbrojenia rosyjskiej armii nie by\u0142yby mo\u017cliwe gdyby nie pieni\u0105dze pochodz\u0105ce z handlu paliwami kopalnymi.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Od pocz\u0105tku wojny w Ukrainie kraje cz\u0142onkowskie Unii Europejskiej, w tym Polska wyda\u0142y na zakup ropy, gazu i w\u0119gla od Rosji oko\u0142o 19 mld euro<\/strong>. Polska tylko w 2021 roku wyda\u0142a na import paliw kopalnych z Rosji ponad 15 miliard\u00f3w euro.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n<p>Obecnie a\u017c <strong>46% zu\u017cywanych w Polsce surowc\u00f3w energetycznych pochodzi z importu<\/strong>. Deklaracja rz\u0105du na temat \u201cderusyfikacji\u201d polskiej energetyki i odej\u015bcia Polski od ropy, gazu i w\u0119gla sprowadzanych z Rosji&nbsp; to jedynie zamiana jednego dilera na kolejnego. Je\u015bli rz\u0105d nie dokona gruntownych reform, pozostaniemy na d\u0142ugie lata uzale\u017cnieni od importu paliw.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Co roku wysy\u0142amy zagranic\u0119 dziesi\u0105tki miliard\u00f3w z\u0142otych na import ropy, gazu i w\u0119gla, a przecie\u017c te pieni\u0105dze mog\u0142yby zosta\u0107 w Polsce, gdyby rz\u0105d postawi\u0142 na m\u0105dre inwestycje w krajowe instalacje s\u0142u\u017c\u0105ce pozyskiwaniu energii ze \u017ar\u00f3de\u0142 odnawialnych, w oszcz\u0119dzanie energii i transport publiczny. Da\u0142oby to Polsce <strong>niezale\u017cno\u015b\u0107 energetyczn\u0105<\/strong>, odci\u0119\u0142o finansowanie dla re\u017cim\u00f3w prowadz\u0105cych wojny, wspomog\u0142o walk\u0119 z kryzysem klimatycznym i pozwoli\u0142o zaoferowa\u0107 tani\u0105 energi\u0119 dla Polek i Polak\u00f3w i krajowej gospodarki.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Konieczny jest dynamiczny rozw\u00f3j i inwestycje w&nbsp; energetyk\u0119 wiatrow\u0105, energetyki s\u0142oneczn\u0105, pompy ciep\u0142a, ocieplanie budynk\u00f3w i wreszcie rozw\u00f3j transportu publicznego.<\/strong>&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-table\"><table><tbody><tr><td><strong>Wnioski Greenpeace<\/strong><\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n<p>Zdanie nauki jest klarowne: sytuacja jest powa\u017cna i wymaga pilnych i zdecydowanych dzia\u0142a\u0144. Decyzje powinny by\u0107 szybsze i odwa\u017cniejsze oraz szeroko zakrojone tak, by \u017caden sektor nie zosta\u0142 w tyle.<\/p>\n\n<p>Punktami odniesienia do tych decyzji jest konieczno\u015b\u0107 ograniczenia emisji dwutlenku w\u0119gla o po\u0142ow\u0119 do 2030 r. i do zera w 2050 r., przy jednoczesnym radykalnym ograniczeniu emisji innych gaz\u00f3w cieplarnianych.<\/p>\n\n<p>Rz\u0105dy musz\u0105 wzmocni\u0107 swoje cele redukcyjne na konferencj\u0119 klimatyczn\u0105 COP27 w Egipcie. Obecne zobowi\u0105zania oznaczaj\u0105, \u017ce jeste\u015bmy na drodze do ponurej przysz\u0142o\u015bci wzrostu \u015bredniej globalnej temperatury Ziemi&nbsp; nawet o&nbsp; 3\u00b0C do 2100 r. Co mia\u0142oby katastrofalne skutki. Niestety prywatne i publiczne pieni\u0105dze wci\u0105\u017c w wi\u0119kszym stopniu nap\u0119dzaj\u0105 problemy ni\u017c rozwi\u0105zania.<\/p>\n\n<p>Nale\u017cy zrezygnowa\u0107 z wszelkich nowych inwestycji w paliwa kopalne, a istniej\u0105ce elektrownie wykorzystuj\u0105ce paliwa kopalne musz\u0105 zosta\u0107 jak najszybciej wycofane z u\u017cytku. Pilnie nale\u017cy dostosowa\u0107 polityki i plany inwestycyjne tak, aby by\u0142y zgodne z celem ograniczenia wzrostu globalnej temperatury do 1,5\u00b0C.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Ju\u017c teraz istniej\u0105 zgodne z tym scenariuszem rozwi\u0105zania, kt\u00f3re s\u0105 w stanie zaspokoi\u0107 wszystkie nasze potrzeby energetyczne.<\/p>\n\n<p>W przypadku Polski oznacza to nie tylko odej\u015bcie od rosyjskich paliw kopalnych, ale w og\u00f3le zako\u0144czenie spalania w\u0119gla do 2030 r. a ropy i gazu nied\u0142ugo potem.<\/p>\n\n<p>Technologie usuwania dwutlenku w\u0119gla z atmosfery nie s\u0105 rozwi\u0105zaniem. Najwa\u017cniejsza w tym kontek\u015bcie jest ochrona i odbudowa las\u00f3w i gleb do poch\u0142aniania wi\u0119kszej ilo\u015bci dwutlenku w\u0119gla. Jednak najwa\u017cniejsze jest powstrzymanie dalszych emisji poprzez zako\u0144czenie ery paliw kopalnych, a nie poleganie na teoretycznych technologia usuwania gaz\u00f3w cieplarnianych z atmosfery w odleg\u0142ej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n\n<p>Model rozwoju oparty na niesko\u0144czonym wzro\u015bcie i eksploatacji zasob\u00f3w planety&nbsp; jest przestarza\u0142y, niesprawiedliwy i niebezpieczny. Nale\u017cy go jak najszybciej zako\u0144czy\u0107.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Zas\u0142ugujemy na bezpieczn\u0105 przysz\u0142o\u015b\u0107 opart\u0105 na solidarno\u015bci i wsp\u00f3\u0142pracy, w kt\u00f3rej post\u0119p mierzony jest dobrostanem spo\u0142eczno\u015bci &#8211; lokalnie i globalnie.<\/p>\n\n<p>Ludzie maj\u0105 prawa. Rz\u0105dy maj\u0105 zobowi\u0105zania. Musimy zako\u0144czy\u0107 er\u0119 paliw kopalnych, w kt\u00f3rej biznes mo\u017ce bezkarnie czerpa\u0107 zyski ze swoich toksycznych praktyk, a autorytarne rz\u0105dy, korzystaj\u0105c z naszego uzale\u017cnienia od ropy, w\u0119gla i gazu, finansowa\u0107 w ten spos\u00f3b wojny i \u0142amanie praw cz\u0142owieka. Rz\u0105dy i korporacje nie maj\u0105 wyboru &#8211; musz\u0105 wreszcie zacz\u0105\u0107 respektowa\u0107 wiedz\u0119 naukow\u0105 i oczekiwania spo\u0142ecze\u0144stw, kt\u00f3re chc\u0105 bezpiecznej, sprawiedliwej&nbsp; i zdrowej przysz\u0142o\u015bci.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Kluczowe wnioski Greenpeace z raportu IPCC na temat \u0142agodzenia skutk\u00f3w kryzysu klimatycznego (AR6 WG 3)<\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":31632,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[7,6,25,106],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-31631","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-klimat-energia","tag-czysta-energia","tag-klimat","tag-paliwakopalne","tag-gaz","p4-page-type-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31631","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31631"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31636,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31631\/revisions\/31636"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31632"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31631"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=31631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}