{"id":32004,"date":"2022-08-08T17:09:49","date_gmt":"2022-08-08T15:09:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=32004"},"modified":"2022-11-14T21:28:31","modified_gmt":"2022-11-14T19:28:31","slug":"jaki-wplyw-ma-europa-na-niszczenie-lasow-na-swiecie-i-co-mozemy-z-tym-zrobic","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/artykuly\/32004\/jaki-wplyw-ma-europa-na-niszczenie-lasow-na-swiecie-i-co-mozemy-z-tym-zrobic\/","title":{"rendered":"Jaki wp\u0142yw ma Europa na niszczenie las\u00f3w na \u015bwiecie i co mo\u017cemy z tym zrobi\u0107?"},"content":{"rendered":"\n

Wycinka las\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie w ci\u0105gu kilku ostatnich dekad przybra\u0142a niespotykan\u0105 wcze\u015bniej skal\u0119. Pomi\u0119dzy latami 1990 i 2020, oko\u0142o 420 milion\u00f3w hektar\u00f3w1<\/sup> las\u00f3w znikn\u0119\u0142o, a na ich miejscu powsta\u0142y pola uprawne i pastwiska. Jest to obszar wi\u0119kszy od Unii Europejskiej. Niedawne analizy pokaza\u0142y, \u017ce konsumpcja w Europie jest odpowiedzialna za 16% wycinek las\u00f3w tropikalnych2<\/sup>. Mo\u017ce wydawa\u0107 si\u0119 to niewiele, ale warto przypomnie\u0107, \u017ce populacja Unii Europejskiej to jedynie 6,9% ludno\u015bci \u015bwiata3<\/sup>.<\/p>\n\n

\"\"
Protest Greenpeace na budynku Komisji Europejskiej w Brukseli – na fasadzie zawis\u0142 30-metrowy baner z obrazem p\u0142on\u0105cej Amazonii z has\u0142em „Po\u017cary Amazonii – wina Europy”<\/figcaption><\/figure>\n\n

Nowe prawo Unii Europejskiej<\/strong><\/h2>\n\n

17 listopada 2021 Komisja Europejska opublikowa\u0142a projekt regulacji maj\u0105cej ograniczy\u0107 unijny wp\u0142yw na wylesianie na ca\u0142ym \u015bwiecie4<\/sup>. Dzia\u0142ania te powinny by\u0107 podj\u0119te du\u017co wcze\u015bniej, ale zapisy w nowym dokumencie wydaj\u0105 si\u0119 obiecuj\u0105ce. G\u0142\u00f3wnym celem projektu jest wyznaczenie standard\u00f3w, kt\u00f3re zagwarantuj\u0105, \u017ce niekt\u00f3re surowce oraz produkty z nich wytwarzane i sprzedawane w Unii Europejskiej, b\u0119d\u0105 powstawa\u0107 w zr\u00f3wnowa\u017cony spos\u00f3b. Po raz pierwszy korporacje b\u0119d\u0105 zobowi\u0105zane \u015bledzi\u0107 sprzedawane produkty od pierwszego ogniwa \u0142a\u0144cucha dostaw.<\/p>\n\n

Luki w projekcie<\/strong>
Niestety projekt ten nie jest idealny. Ekosystemy inne ni\u017c lasy, takie jak sawanny czy bagna, kt\u00f3re r\u00f3wnie\u017c maj\u0105 ogromne znaczenie dla klimatu i bior\u00f3\u017cnorodno\u015bci, nie zosta\u0142y obj\u0119te ochron\u0105. Propozycja Komisji odnosi si\u0119 jedynie do cz\u0119\u015bci surowc\u00f3w, nie uwzgl\u0119dniaj\u0105c jednocze\u015bnie wielu innych, takich jak: wieprzowina, dr\u00f3b, kukurydza czy kauczuk. Ponadto nie ustanawia wyra\u017anego zobowi\u0105zania do ochrony praw ludno\u015bci rdzennych oraz nie uwzgl\u0119dnia wp\u0142ywu sektora finansowego, kt\u00f3ry op\u0142aca przedsi\u0119biorstwa odpowiedzialne za destrukcj\u0119 ekosystem\u00f3w i powi\u0105zane z tym \u0142amanie praw cz\u0142owieka.<\/p>\n\n

Korporacje lobbuj\u0105 na rzecz os\u0142abienia prawa<\/strong>
Wiele korporacji lobbuje na rzecz wprowadzenia jeszcze wi\u0119kszej liczby \u201cfurtek\u201d5<\/sup>. Pod szczeg\u00f3lnym naciskiem s\u0105 zasady identyfikowalno\u015bci (traceability<\/em>) i transparentno\u015bci (transparency<\/em>), poniewa\u017c przedsi\u0119biorstwa nie chc\u0105 przedstawia\u0107 rz\u0105dom, sk\u0105d dok\u0142adnie pochodz\u0105 ich produkty.<\/p>\n\n

Czym jest zasada identyfikowalno\u015bci?<\/strong>
Identyfikowalno\u015b\u0107 to mo\u017cliwo\u015b\u0107 prze\u015bledzenia mi\u0119dzy innymi historii produkcji, sposobu dystrybucji czy miejsca powstania produktu, aby zweryfikowa\u0107 czy produkt spe\u0142nia zasady zr\u00f3wnowa\u017conej produkcji. Zr\u00f3wnowa\u017cona produkcja obejmuje tu przestrzegania praw cz\u0142owieka, praw pracy, zasad ochrony \u015brodowiska i podejmowanie dzia\u0142a\u0144 antykorupcyjnych6<\/sup>. Pe\u0142na identyfikowalno\u015b\u0107 produktu mo\u017ce by\u0107 zapewniona jedynie, je\u017celi jeste\u015bmy w stanie uzyska\u0107 informacje o ka\u017cdym etapie \u0142a\u0144cucha dostaw – od pochodzenia surowc\u00f3w do momentu trafienia na p\u00f3\u0142k\u0119.<\/p>\n\n

Zgubne p\u00f3\u0142\u015brodki<\/strong>
Korporacje, kt\u00f3re lobbuj\u0105 przeciwko wprowadzeniu efektywnych regulacji dotycz\u0105cych identyfikowalno\u015bci7<\/sup>, opowiadaj\u0105 si\u0119 za systemem tzw. \u201cmass balance\u201d. Pozwala on na wykorzystywanie zar\u00f3wno surowc\u00f3w spe\u0142niaj\u0105cych kryteria zr\u00f3wnowa\u017conego rozwoju, jak i tych kt\u00f3rym do tego daleko. W przesz\u0142o\u015bci programy certyfikacji takich produkt\u00f3w wiele razy spotyka\u0142y si\u0119 z krytyk\u0105 i skandalami dotycz\u0105cymi braku rzetelno\u015bci w przyznawaniu certyfikat\u00f3w8<\/sup>. Jak wynika z badania9<\/sup> przeprowadzonego przez Komisj\u0119 Europejsk\u0105, certyfikacja nie jest wystarczaj\u0105co skuteczna i wiarygodna, aby zapewni\u0107 zr\u00f3wnowa\u017cony i legalny charakter towar\u00f3w obj\u0119tych certyfikacj\u0105. Oznacza to, \u017ce system \u201cmass balance\u201d m\u00f3g\u0142by by\u0107 sposobem wprowadzania du\u017cych ilo\u015bci towar\u00f3w produkowanych w niezr\u00f3wnowa\u017cony spos\u00f3b na rynek wewn\u0119trzny Unii. Jedynym skutecznym rozwi\u0105zaniem jest wprowadzenie systemu certyfikuj\u0105cego finalne produkty, je\u015bli zosta\u0142y one wytworzone w 100% w zr\u00f3wnowa\u017cony spos\u00f3b.<\/p>\n\n

Jak to dzia\u0142a w praktyce?<\/strong><\/h2>\n\n

Wyr\u0105b las\u00f3w w Rumunii<\/strong>
Na terenie Rumunii rosn\u0105 najwi\u0119kszy pierwotne lasy europejskiej strefy umiarkowanej. S\u0105 one domem dla najliczniejszych w Europie populacji nied\u017awiedzia, rysia i wilka. Niestety, wi\u0119kszo\u015b\u0107 z tych teren\u00f3w nadal nie jest chroniona. Ogromnej skali, cz\u0119sto nielegalna, wycinka rujnowa\u0142a rumu\u0144skie lasy przez lata. <\/p>\n\n

\"\"
Nielegalne wycinki w g\u00f3rach Rumunii<\/figcaption><\/figure>\n\n

System SUMAL<\/strong>
Starania, mi\u0119dzy innymi, rumu\u0144skiego biura Greenpeace doprowadzi\u0142y do utworzenia unikalnego systemu \u015bledzenia produkcji drewna – SUMAL. System ten jest baz\u0105 danych zbieraj\u0105c\u0105 informacje o sektorze le\u015bnym. W tym momencie SUMAL ma ponad 70 tysi\u0119cy u\u017cytkownik\u00f3w takich jak organy w\u0142adzy, stra\u017c le\u015bna, narodowa i lokalna policja, nadle\u015bnictwa czy przedsi\u0119biorstwa. Baza danych rejestruje np.: wszystkie legalne miejsca wycinki z ich lokalizacj\u0105 czy za\u0142adunek i transport drzewa w czasie rzeczywistym. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 danych jest r\u00f3wnie\u017c dost\u0119pna publicznie poprzez dedykowan\u0105 do tego aplikacj\u0119. Organizacje pozarz\u0105dowe czy przedsi\u0119biorca kupuj\u0105ce drewno mog\u0105 skontrolowa\u0107 dany surowiec pod k\u0105tem legalno\u015bci jego wycinki, ale te\u017c przysz\u0142ych plan\u00f3w wyr\u0119bu lasu, z kt\u00f3rego pochodzi. System SUMAL pozwoli\u0142 przedsi\u0119biorcom w \u0142atwy spos\u00f3b unikn\u0105\u0107 korzystania z surowca, kt\u00f3ry pochodzi\u0142 z chronionych obszar\u00f3w lub od nieuczciwych dostawc\u00f3w. Rumu\u0144skie Ministerstwo \u015arodowiska z \u0142atwo\u015bci\u0105 mo\u017ce obserwowa\u0107 zmiany zachodz\u0105ce w sektorze w czasie rzeczywistym i dostosowywa\u0107 do tego swoj\u0105 polityk\u0119. Aplikacja, jak i sam system, wymagaj\u0105 dopracowania, ale jest to przyk\u0142ad dobrych praktyk, kt\u00f3re warto wprowadza\u0107.<\/p>\n\n

Kakao z Wybrze\u017ca Ko\u015bci S\u0142oniowej<\/strong>
Jak identyfikowalno\u015b\u0107 i transparentno\u015b\u0107 mo\u017ce dzia\u0142a\u0107 w przypadku ma\u0142ych producent\u00f3w takich jak lokalni rolnicy? Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej daje temu doskona\u0142y przyk\u0142ad.<\/p>\n\n

Globalny rynek kakao
<\/strong>Globalny \u0142a\u0144cuch dostaw kakao opiera si\u0119 na ma\u0142ym gronie dystrybutor\u00f3w, przetw\u00f3rc\u00f3w i marek, kt\u00f3rzy po\u015brednicz\u0105 pomi\u0119dzy milionami ma\u0142orolnych farmer\u00f3w globalnego po\u0142udnia i miliardami konsument\u00f3w czekolady z globalnej p\u00f3\u0142nocy. Najwi\u0119kszym na \u015bwiecie producentem kakao jest Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej, kt\u00f3re odpowiada za 42% ziaren kakaowca na \u015bwiatowych rynkach. Uprawa kakaowca cz\u0119sto wi\u0105\u017c\u0119 si\u0119 z niszczeniem \u015brodowiska naturalnego, dlatego Wybrze\u017ce Ko\u015bci S\u0142oniowej podj\u0119\u0142o dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu wprowadzi\u0107 zasady identyfikowalno\u015b\u0107 i transparentno\u015b\u0107 w \u017cycie.<\/p>\n\n

Identyfikowalno\u015b\u0107 ziaren kakaowca wyprodukowanych przez lokalnych rolnik\u00f3w
<\/strong>Sektor produkcji kakao jest regulowany przez rz\u0105dow\u0105 instytucj\u0119 – Conseil du Caf\u00e9-Cacao. W ostatnich latach zaproponowa\u0142 on nowy mechanizm pozwalaj\u0105cy gromadzi\u0107 dane dotycz\u0105ce uprawy kakaowca. System ten pozwoli\u0142by na dok\u0142adne \u015bledzenie ziaren kakaowca przez ca\u0142y \u0142a\u0144cuch dostaw. Przez charakterystyk\u0119 rynku upraw kawowca, kluczow\u0105 rol\u0119 odgrywaj\u0105 tu kooperatywy i organizacje rolnicze, kt\u00f3re zrzeszaj\u0105 lokalnych rolnik\u00f3w. Korporacje buntuj\u0105 si\u0119 przeciwko zasadzie identyfikowalno\u015bci argumentuj\u0105c, \u017ce zabije to ma\u0142e biznesy. Przyk\u0142ad Wybrze\u017ca Ko\u015bci S\u0142oniowej pokazuje jednak, \u017ce nie jest to przes\u0142anka osadzona w realiach.<\/p>\n\n

Co dalej?<\/h2>\n\n

Przyk\u0142ady ze \u015bwiata pokazuj\u0105, \u017ce projekty wprowadzaj\u0105ce identyfikowalno\u015b\u0107 i transparentno\u015b\u0107 na skal\u0119 krajow\u0105 s\u0105 wdra\u017cane z powodzeniem. W czasach wymierania tysi\u0119cy organizm\u00f3w, ochrona ekosystem\u00f3w powinna by\u0107 priorytetem w dzia\u0142aniach rz\u0105d\u00f3w i organizacji ponadnarodowych. Greenpeace wzywa rz\u0105dy pa\u0144stw cz\u0142onkowskich oraz cz\u0142onk\u00f3w Parlamentu Europejskiego do podtrzymania zasad transparentno\u015bci i identyfikowalno\u015bci. Osoby decyzyjne powinny dzia\u0142a\u0107 na podstawie rekomendacji stworzonych przez Greenpeace i inne organizacje. Rekomendacje te postuluj\u0105 w\u0142\u0105czenie do projektu Komisji Europejskiej ochrony innych wa\u017cnych ekosystem\u00f3w, uwzgl\u0119dnienia wszystkich surowc\u00f3w, poci\u0105gni\u0119cia do odpowiedzialno\u015bci sektora finansowego oraz zapewnienia poszanowania dla praw rdzennych spo\u0142eczno\u015bci.<\/p>\n\t\t\t\n\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n \t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tPodpisz: Chro\u0144my stare lasy\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Najstarsze i najcenniejsze przyrodniczo lasy Polski znikaj\u0105. Nie pozw\u00f3lmy na to, podpisz apel do premiera o spe\u0142nienie obietnicy obj\u0119cia ochron\u0105 20% las\u00f3w!<\/p>\n\t\t\t\t \n Dzia\u0142aj!\n <\/a>\n \t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/section>\n\t\n

  1. https:\/\/www.fao.org\/documents\/card\/en\/c\/ca9825en<\/a><\/li>
  2. https:\/\/www.wwf.eu\/?2831941\/EU-consumption-responsible-for-16-of-tropical-deforestation-linked-to-international-trade<\/a><\/li>
  3. https:\/\/stat.gov.pl\/files\/gfx\/portalinformacyjny\/pl\/defaultaktualnosci\/5468\/29\/1\/1\/potencjal_ludnosciowy_ue.pdf<\/a><\/li>
  4. https:\/\/environment.ec.europa.eu\/publications\/proposal-regulation-deforestation-free-products_en<\/a><\/li>
  5. https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2022\/mar\/04\/agribusiness-giants-tried-to-thwart-eu-deforestation-plan-after-cop26-pledge<\/a><\/li>
  6. United Nations Global Compact 2014: A Guide to Traceability; a practical approach to advance sustainability in global supply chains.<\/a> <\/li>
  7. https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2022\/mar\/04\/agribusiness-giants-tried-to-thwart-eu-deforestation-plan-after-cop26-pledge<\/a><\/li>
  8. Raport Greenpeace International – Destruction: Certified<\/a>, 2021<\/li>
  9. https:\/\/environment.ec.europa.eu\/publications\/proposal-regulation-deforestation-free-products_en<\/a><\/li><\/ol>\n\n
    <\/div>