{"id":35345,"date":"2024-10-14T11:57:05","date_gmt":"2024-10-14T09:57:05","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=35345"},"modified":"2024-10-14T13:32:14","modified_gmt":"2024-10-14T11:32:14","slug":"rok-po-wyborach-rzad-oblewa-egzamin-z-przyrody-i-klimatu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/35345\/rok-po-wyborach-rzad-oblewa-egzamin-z-przyrody-i-klimatu\/","title":{"rendered":"Rok po wyborach: rz\u0105d oblewa egzamin z przyrody i klimatu"},"content":{"rendered":"\n

Mija rok od wybor\u00f3w do Sejmu i Senatu, w wyniku kt\u00f3rych rz\u0105dy przej\u0119\u0142a Koalicja Obywatelska wraz z Polsk\u0105 2050, PSL i Lewic\u0105. Greenpeace postanowi\u0142 sprawdzi\u0107, jak rz\u0105d Donalda Tuska realizuje swoje obietnice wyborcze i zapisy umowy koalicyjnej w zakresie kluczowych obszar\u00f3w klimatycznych i \u015brodowiskowych. Niestety ocena nie wypada najlepiej, a precyzuj\u0105c – wygl\u0105da bardzo \u017ale. W ka\u017cdym obszarze, jaki wzi\u0119li\u015bmy pod lup\u0119, rz\u0105d koncertowo oblewa egzamin z realizacji obietnic. <\/p>\n\n

Zesp\u00f3\u0142 ekspert\u00f3w Greenpeace oceni\u0142 zar\u00f3wno deklaracje programowe koalicji jak i stan ich realizacji, przy pomocy tr\u00f3jstopniowej skali (zielony \u2013 dobrze, \u017c\u00f3\u0142ty \u2013 \u015brednio, czerwony \u2013 \u017ale). <\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Rozw\u00f3j OZE<\/strong> <\/strong><\/strong><\/p>\n\n

W umowie koalicyjnej partie, kt\u00f3re zdoby\u0142y wi\u0119kszo\u015b\u0107 parlamentarn\u0105, zobowi\u0105za\u0142y si\u0119 do przyspieszenia sprawiedliwej transformacji energetycznej, uwolnieniu potencja\u0142u energetyki wiatrowej i fotowoltaiki, a tak\u017ce o prawnych i finansowych zach\u0119tach, wspieraj\u0105cych rozw\u00f3j tzw. demokracji energetycznej. Rz\u0105d zacz\u0105\u0142 fatalnie w kwestii OZE, wyskakuj\u0105c z nieprzygotowan\u0105 i nieskonsultowan\u0105 ustaw\u0105 wiatrakow\u0105, kt\u00f3r\u0105 musia\u0142 szybko wycofa\u0107. <\/p>\n\n

Szpagat mi\u0119dzy w\u0119glowym skansenem a nowoczesno\u015bci\u0105 jest d\u0142u\u017cej nie do utrzymania. Wiatraki na l\u0105dzie to fundament modernizacji polskiej energetyki, a mimo to do tej pory nie zosta\u0142y odblokowane. Dlaczego odblokowanie rozwoju wiatrak\u00f3w jest tak wa\u017cne? Z co najmniej trzech powod\u00f3w. Po pierwsze wiatraki s\u0105 tanie \u2014 produkuj\u0105 energi\u0119 mniej wi\u0119cej trzy razy taniej od elektrowni na gaz i w\u0119giel. Po drugie Polska ma korzystne warunki dla ich rozwoju, szczeg\u00f3lnie w \u015brodkowej i p\u00f3\u0142nocnej cz\u0119\u015bci kraju. Po trzecie elektrownie wiatrowe s\u0105 szybkie w budowie, a stoimy przed wyzwaniem zast\u0105pienia elektrowni w\u0119glowych, kt\u00f3re daj\u0105 nam obecnie ponad po\u0142ow\u0119 pr\u0105du. Obecnie wiatraki daj\u0105 nam ok. 15 proc. pr\u0105du. W 2035 roku \u2014 czyli w momencie gdy ostatnie elektrownie w\u0119glowe b\u0119d\u0105 odchodzi\u0107 na zas\u0142u\u017con\u0105 emerytur\u0119 \u2014 mo\u017cemy mie\u0107 prawie trzy razy wi\u0119cej wiatrak\u00f3w ni\u017c obecnie. Czyli niemal w pojedynk\u0119 ta jedna technologia jest w stanie da\u0107 nam prawie tyle pr\u0105du co obecnie wszystkie elektrownie w\u0119glowe, z Be\u0142chatowem, Kozienicami i Turowem na czele. Pod jednym warunkiem: \u017ce zostanie wprowadzona przygotowana jeszcze przez rz\u0105d PiS i popierana przez \u015brodowisko samorz\u0105dowe, biznesowe, naukowe i eksperckie, a tak\u017ce spo\u0142ecze\u0144stwo zasada minimalnej odleg\u0142o\u015bci 500 metr\u00f3w od zabudowa\u0144. <\/p>\n\n

Gdyby kto\u015b jeszcze potrzebowa\u0142 kolejnych zach\u0119t: w pakiecie z odblokowaniem wiatrak\u00f3w mo\u017cemy liczy\u0107 na nawet 100 tysi\u0119cy miejsc pracy i wzrost PKB o 4 proc. – czyli tyle ile obecnie daje Polsce ca\u0142y sektor turystyki. Je\u015bli politycy PiS zn\u00f3w zaczn\u0105 opowiada\u0107 niestworzone rzeczy o wiatrakach, trzeba im przypomnie\u0107, \u017ce zasad\u0119 500 metr\u00f3w od zabudowa\u0144 zaproponowali i doskonale skonsultowali oni sami. Na ostatniej prostej pose\u0142 Marek Suski zmieni\u0142 kluczowy zapis z 500 na 700 metr\u00f3w, wywracaj\u0105c sens ca\u0142ej ustawy. Oczywi\u015bcie dokonano tego bez \u017cadnych analiz.  Politykom Prawa i Sprawiedliwo\u015bci zabrak\u0142o konsekwencji w tej strategicznej kwestii. Oby tym razem nie zabrak\u0142o konsekwencji Donaldowi Tuskowi. P\u00f3ki co nie by\u0142 on w stanie przez wiele miesi\u0119cy przygotowa\u0107 i przeprowadzi\u0107 tej ustawy i potrzebowa\u0142 nieustannych wezwa\u0144 do zaj\u0119cia si\u0119 tym kluczowym dla przysz\u0142o\u015bci Polski tematem. Jest to tak\u017ce jeden z tych temat\u00f3w, kt\u00f3re nie dziel\u0105 koalicji rz\u0105dz\u0105cej i maj\u0105 szerokie poparcie, wi\u0119c op\u00f3\u017anienia w tym temacie s\u0105 zupe\u0142nie nieuzasadnione. Gotowy projekt ustawy po wielu miesi\u0105cach oczekiwania wreszcie we wrze\u015bniu zosta\u0142 opublikowany przez Ministerstwo Klimatu i \u015arodowiska. Liczymy, \u017ce po zako\u0144czeniu konsultacji zostanie on najszybciej jak to mo\u017cliwe skierowany do Sejmu, przeg\u0142osowany i podpisany przez Prezydenta. Ocena: \u017ale, z ma\u0142ym plusem za przygotowanie z du\u017cym op\u00f3\u017anieniem projektu zmian w ustawie wiatrakowej. <\/strong><\/p>\n\n

Odej\u015bcie od paliw kopalnych<\/strong>

W umowie koalicyjnej nie znalaz\u0142o si\u0119 nawet jedno zdania o konieczno\u015bci odej\u015bcia od w\u0119gla i gazu. Kiedy w czerwcu oceniali\u015bmy p\u00f3\u0142 roku rz\u0105du, zwracali\u015bmy uwag\u0119 na chaos decyzyjny na poziomie k\u0142\u00f3c\u0105cych si\u0119 ze sob\u0105 resort\u00f3w, brak planu transformacji oraz zapowiedzi, kt\u00f3re wygl\u0105da\u0142y jak kontynuacja polityki PiS w tym temacie. Dzisiaj mo\u017cemy potwierdzi\u0107 te przypuszczenia. Pomimo \u017ce rz\u0105d przedstawi\u0142 wst\u0119pny plan transformacji do roku 2030, to jest on dalece niewystarczaj\u0105cy, a rz\u0105d przewiduje rozrost energetyki gazowej i trzymanie si\u0119 w\u0119gla co najmniej do 2040 roku. Jest to wizja oderwana od reali\u00f3w gospodarczych i szkodliwa dla Polski.<\/p>\n\n

Wed\u0142ug przeprowadzonej przez Greenpeace analizy<\/a> Polska ju\u017c teraz jest na drodze do odej\u015bcia od wytwarzania energii elektrycznej z w\u0119gla do 2035 roku. Niestety, bez uwzgl\u0119dnienia tego trendu w strategiach rz\u0105dowych i bez sensownego sterowania procesem transformacji b\u0119dzie ona kosztowna i bolesna dla wielu grup spo\u0142ecznych. Spowoduje te\u017c powa\u017cny chaos w sektorach zwi\u0105zanych z energetyk\u0105. Tymczasem kontynuowana jest polityka zaklinania rzeczywisto\u015bci, kt\u00f3ra b\u0119dzie nas srogo kosztowa\u0107. Opr\u00f3cz koszt\u00f3w \u015brodowiskowych, spo\u0142ecznych i wy\u017cszych cen energii, wymaga to podtrzymywania u\u0142udy niezdatnej do realizacji umowy z g\u00f3rnikami. W tym roku na wsparcie g\u00f3rnictwa w\u0119gla kamiennego przeznaczono ju\u017c 9 miliard\u00f3w z\u0142, w roku 2025 b\u0119dzie to kolejne 9 miliard\u00f3w. Wed\u0142ug plan\u00f3w rz\u0105du do 2030 ta kwota b\u0119dzie wynosi\u0107 a\u017c 42 miliardy, a do 2049 na schy\u0142kow\u0105 i nieop\u0142acaln\u0105 bran\u017c\u0119, produkuj\u0105c\u0105 niepotrzebny nam w\u0119giel mamy przeznaczy\u0107 prawie 150 miliard\u00f3w. Ten absurd to wynik braku odpowiedzialno\u015bci polityk\u00f3w, kt\u00f3rzy nie chc\u0105 wprost powiedzie\u0107 tego, o czym wszyscy wiedz\u0105: czas w\u0119gla w Polsce ju\u017c si\u0119 sko\u0144czy\u0142 i pora zaplanowa\u0107 realistyczn\u0105 i odpowiedzialn\u0105 transformacj\u0119 w stron\u0119 czystych i tanich OZE. Ocena: \u017ale. <\/strong><\/p>\n\n

Ochrona rzek<\/strong><\/p>\n\n

Po katastrofie w Odrze latem 2022 roku wysz\u0142a na jaw skala zanieczyszczenia polskich rzek przez zasolone \u015bcieki ze \u015bl\u0105skich kopal\u0144 w\u0119gla. Politycy odnie\u015bli si\u0119 do tego problemu w umowie koalicyjnej, gdzie napisali, \u017ce wdro\u017c\u0105 sta\u0142y monitoring polskich rzek i d\u0105\u017cy\u0107 b\u0119d\u0105 do ich renaturyzacji. Jednak od samego monitoringu kopalniane solanki z wody si\u0119 nie wytr\u0105c\u0105, ale oceniaj\u0105c umow\u0119 koalicyjn\u0105, dali\u015bmy \u015bredni\u0105 ocen\u0119, bo przynajmniej rz\u0105d wskazywa\u0142 zagro\u017cenie.<\/p>\n\n

Ju\u017c w czerwcu tego roku wskazywali\u015bmy na zagro\u017cenie ponownego zakwitu z\u0142otej algi i powt\u00f3rzenia si\u0119 masowego wymierania na Odrze. Niestety w\u0142a\u015bnie do takiego masowego wymierania dosz\u0142o w sierpniu w Jeziorze Dzier\u017cno Du\u017ce. Setki tysi\u0119cy ryb zosta\u0142o zabite przez z\u0142ot\u0105 alg\u0119, kt\u00f3rej warunki do rozwoju zapewni\u0142o wysokie zasolenie pochodz\u0105ce z kopalni w\u0119gla kamiennego na \u015al\u0105sku. <\/p>\n\n

Jedyne zmiany, jakie widzimy to ulepszenie systemu monitoringu i bie\u017c\u0105cej odpowiedzi na katastrofy. Rz\u0105d i instytucje mu podleg\u0142e nie podj\u0119\u0142y jednak \u017cadnych konkretnych decyzji, ani nie przygotowa\u0142y \u017cadnych ustaw czy rozporz\u0105dze\u0144, kt\u00f3re mog\u0142yby sprawi\u0107, \u017ce najwi\u0119ksze polskie rzeki przestan\u0105 by\u0107 traktowane jak \u015bcieki przez brudny, w\u0119glowy przemys\u0142. Kopalnie w\u0119gla nadal maj\u0105 licencje na zabijanie. S\u0142uch zagin\u0105\u0142 tak\u017ce po propozycji zmiany ustawy o rewitalizacji Odry przygotowywanej przez Ministerstwo Infrastruktury, kt\u00f3ra mia\u0142a ograniczy\u0107 betonowanie rzek. Ocena: \u017ale.<\/strong><\/p>\n\n

20% las\u00f3w wolnych od wycinek<\/strong><\/p>\n\n

Najcenniejsz\u0105 deklaracj\u0105 Donalda Tuska zwi\u0105zan\u0105 z ochron\u0105 przyrody by\u0142o planowane wy\u0142\u0105czenie z wycinek 20 procent powierzchni polskich las\u00f3w na obszarach szczeg\u00f3lnie cennych przyrodniczo i spo\u0142ecznie. Rok po wyborach w lasach od morza a\u017c po g\u00f3ry wci\u0105\u017c s\u0142ycha\u0107 ryk pi\u0142. Zamiast trwa\u0142ej i skutecznej ochrony du\u017cych obszar\u00f3w le\u015bnych mamy rachityczne moratorium chroni\u0105ce 1,3% powierzchni las\u00f3w. A wci\u0105\u017c z naszych las\u00f3w codziennie wyje\u017cd\u017ca prawie 6000 tir\u00f3w z drewnem. Mimo wyroku TSUE z marca zesz\u0142ego roku, nadal nie umo\u017cliwiono zaskar\u017cania plan\u00f3w urz\u0105dzenia lasu, wobec czego spo\u0142ecze\u0144stwo wci\u0105\u017c nie ma obiecanego nadzoru nad lasami. A mia\u0142 by\u0107 to jeden z priorytet\u00f3w obecnego rz\u0105du, wpisanym zar\u00f3wno w 100 konkret\u00f3w, jak i umow\u0119 koalicyjn\u0105. <\/p>\n\n

Rok po wyborach Lasy Pa\u0144stwowe, kt\u00f3rych nowego dyrektora wskaza\u0142 osobi\u015bcie sam Donald Tusk, torpeduj\u0105 nawet plany przed\u0142u\u017cenia ministerialnego moratorium. W Puszczy Karpackiej moratorium obejmuje niewielki skrawek teren\u00f3w, kt\u00f3re powinny by\u0107 docelowo chronione, a Lasy Pa\u0144stwowe pr\u00f3buj\u0105 czterokrotnie zmniejszy\u0107 obszar, na kt\u00f3rym nie prowadzone s\u0105 wycinki. Zorganizowana wiosn\u0105 przez resort Og\u00f3lnopolska Narada o Lasach zako\u0144czy\u0142a si\u0119 przedwcze\u015bnie, a kolejne dzia\u0142ania ministerstwa by\u0142y coraz bardziej chaotyczne i oddaj\u0105ce inicjatyw\u0119 Lasom Pa\u0144stwowym. Premier, kt\u00f3ry tak du\u017co i pi\u0119knie m\u00f3wi\u0142 o konieczno\u015bci ochrony przyrody, przesta\u0142 w og\u00f3le interesowa\u0107 si\u0119 tematem, mimo \u017ce skuteczna i trwa\u0142a ochrona \u2155 polskich las\u00f3w wymaga nie tylko skutecznego zaanga\u017cowania ministerstwa \u015brodowiska, ale te\u017c wsp\u00f3\u0142pracy innych resort\u00f3w.  Dajemy wielk\u0105 czerwon\u0105 kropk\u0119, z male\u0144k\u0105 \u017c\u00f3\u0142t\u0105 obw\u00f3dk\u0105 za moratorium i narad\u0119, cho\u0107 to stanowczo za ma\u0142o i za wolno, jak na skal\u0119 problem\u00f3w w polskich lasach. Ocena: \u017ale, ale co\u015b si\u0119 dzieje.<\/strong><\/p>\n\n

Nowe parki narodowe <\/strong><\/p>\n\n

Mimo obietnicy powi\u0119kszenia powierzchni park\u00f3w narodowych i szumnie zapowiadanego utworzenia Parku Nardowego Doliny Dolnej Odry, rok po wyborach w tej materii nie zmieni\u0142o si\u0119 nic. \u017baden Park Narodowy nie zosta\u0142 powi\u0119kszony a nowego parku narodowego wci\u0105\u017c brak. <\/p>\n\n

Za tre\u015b\u0107 umowy koalicyjnej  dali\u015bmy kropk\u0119 \u017c\u00f3\u0142t\u0105, za realizacj\u0119 deklaracji na tym polu \u2013 czerwon\u0105. Rz\u0105d m\u00f3wi tylko o utworzeniu Parku Narodowego Doliny Dolnej Odry, bo to teren bezle\u015bny (czyli odpada\u0142 problem ze sprzeciwem ze strony Las\u00f3w Pa\u0144stwowych), a gminy na jego terenie popieraj\u0105 jego powstanie. W sprawie pozosta\u0142ych park\u00f3w \u2013 utworzenia Turnickiego Parku Narodowego, czy powi\u0119kszenia ju\u017c tych istniej\u0105cych, takich jak Bieszczadzki czy Babiog\u00f3rski wci\u0105\u017c nie ma nawet wzmianek w ministerialnych komunikatach. Do tej pory r\u00f3wnie\u017c nie wiemy, czym mia\u0142aby by\u0107 zapowiadana na pocz\u0105tku roku \u201ekonstytucja dla Puszczy Bia\u0142owieskiej\u201d. Ocena: \u017ale. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Mija rok od wybor\u00f3w do Sejmu i Senatu, w wyniku kt\u00f3rych rz\u0105dy przej\u0119\u0142a Koalicja Obywatelska wraz z Polsk\u0105 2050, PSL i Lewic\u0105. Greenpeace postanowi\u0142 sprawdzi\u0107, jak rz\u0105d Donalda Tuska realizuje…<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":35347,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2024\/10\/571b4a88-naglowek.jpg","p4_og_image_id":"35347","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[2,3],"tags":[6,19,26,25],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-35345","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-klimat-energia","category-przyroda","tag-klimat","tag-lasy","tag-ochrona-przyrody","tag-paliwakopalne","p4-page-type-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35345","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=35345"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35345\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":35348,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/35345\/revisions\/35348"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media\/35347"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=35345"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=35345"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=35345"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=35345"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}