{"id":37835,"date":"2025-08-20T18:05:22","date_gmt":"2025-08-20T16:05:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=37835"},"modified":"2025-08-20T18:39:31","modified_gmt":"2025-08-20T16:39:31","slug":"wciaz-bez-traktatu-w-sprawie-plastiku-jak-przemysl-paliw-kopalnych-dalej-zatruwa-negocjacje","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/37835\/wciaz-bez-traktatu-w-sprawie-plastiku-jak-przemysl-paliw-kopalnych-dalej-zatruwa-negocjacje\/","title":{"rendered":"Wci\u0105\u017c bez traktatu w sprawie plastiku: Jak przemys\u0142 paliw kopalnych dalej zatruwa negocjacje"},"content":{"rendered":"\n

Nadszed\u0142 czas, aby \u015bwiatowi przyw\u00f3dcy zmierzyli si\u0119 z gigantem w sali negocjacyjnej Traktatu ONZ w sprawie Plastiku: wielkimi koncernami naftowymi.<\/strong> Po dw\u00f3ch d\u0142ugich tygodniach rz\u0105dy pa\u0144stw nie zdo\u0142a\u0142y doj\u015b\u0107 do porozumienia, jak rozwi\u0105za\u0107 kryzys zwi\u0105zany z zanieczyszczeniem plastikiem. Rozmowy zosta\u0142y przerwane bez jasnej wizji dalszej drogi, ale jedno jest pewne po INC-5.2: nadal b\u0119dziemy domaga\u0107 si\u0119 traktatu, kt\u00f3ry stawia zdrowie ludzi i planety ponad interesy trucicieli. Miliony g\u0142os\u00f3w na ca\u0142ym \u015bwiecie nie przestan\u0105 wybrzmiewa\u0107, dop\u00f3ki umowa nie zostanie zawarta.<\/p>\n\n

Nie powstrzymamy zanieczyszcze\u0144 je\u015bli nie ograniczymy produkcji<\/h2>\n\n

\u0179r\u00f3d\u0142o plastikowego problemu jest jasne \u2014 \u015bwiat produkuje go po prostu za du\u017co. Coraz wi\u0119cej ekspert\u00f3w i rz\u0105d\u00f3w zgadza si\u0119, \u017ce aby chroni\u0107 bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107, dotrzyma\u0107 celu 1,5\u00b0C z Porozumienia Paryskiego, przestrzega\u0107 praw lud\u00f3w rdzennych oraz zadba\u0107 o nasze zdrowie i spo\u0142eczno\u015bci, globalna produkcja plastiku musi zosta\u0107 radykalnie i szybko ograniczona. Badania pokazuj\u0105, \u017ce je\u015bli nic si\u0119 nie zmieni, do 2050 roku produkcja plastiku mo\u017ce si\u0119 potroi\u0107, a planeta i klimat po prostu nie ud\u017awign\u0105 jego wi\u0119kszej ilo\u015bci.<\/p>\n\n

Plastik znajduje si\u0119 w powietrzu, wodzie, glebie, a nawet w naszej krwi \u2014 to ju\u017c powinno by\u0107 wystarczaj\u0105cym sygna\u0142em alarmowym dla rz\u0105d\u00f3w. Na ka\u017cdym etapie swojego \u201e\u017cycia\u201d plastik emituje szkodliwe substancje, w tym toksyczne zwi\u0105zki chemiczne oraz makro, mikro i nanoplastiki. Zanieczyszcze\u0144 nie da si\u0119 unikn\u0105\u0107, nawet we w\u0142asnych domach. Aby naprawd\u0119 rozwi\u0105za\u0107 kryzys zwi\u0105zany z plastikiem, traktat powinien przynajmniej stworzy\u0107 podstaw\u0119 do wprowadzenia mi\u0119dzynarodowych regulacji ograniczaj\u0105cych jego produkcj\u0119. Traktat, kt\u00f3ry nie zajmie si\u0119 \u017ar\u00f3d\u0142em zanieczyszcze\u0144, jest skazany na pora\u017ck\u0119 i nie przyniesie transformacyjnych zmian potrzebnych, by zako\u0144czy\u0107 plastikowy kryzys.<\/p>\n\n

Wi\u0119kszo\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w opowiedzia\u0142a si\u0119 za ambitnym traktatem, ale to blokuj\u0105cy dyktowali warunki<\/h2>\n\n

W przededniu INC-5.2 ponad 90 kraj\u00f3w ponownie zadeklarowa\u0142o swoje poparcie dla traktatu, podpisuj\u0105c ministerialn\u0105 deklaracj\u0119 The Nice wake up call for an ambitious plastics treaty<\/em>. Deklaracja symbolizowa\u0142a odnowione zobowi\u0105zanie, w tym wezwanie do przyj\u0119cia globalnego celu redukcji, produkcji i konsumpcji plastiku oraz innych kluczowych element\u00f3w traktatu. Traktat powinien obejmowa\u0107 dzia\u0142ania ograniczaj\u0105ce szkodliwe produkty i substancje chemiczne, rozw\u00f3j system\u00f3w ponownego u\u017cycia, zapewnienie sprawiedliwego finansowania oraz wprowadzenie prawa do g\u0142osowania na przysz\u0142ych konferencjach stron \u2014 tak, aby prze\u0142ama\u0107 impas, kt\u00f3ry od sze\u015bciu rund blokuje negocjacje.<\/p>\n\n

Najbardziej ambitne kraje przyby\u0142y na INC-5.2 gotowe do pracy. Dziesi\u0105tki pa\u0144stw popar\u0142y kluczowe rozwi\u0105zania potrzebne, by traktat mia\u0142 realny wp\u0142yw. Jednak proces negocjacyjny ponownie umo\u017cliwi\u0142 niewielkiej grupie kraj\u00f3w, dzia\u0142aj\u0105cych w z\u0142ej wierze, blokowanie post\u0119pu. Ostatecznie przewodnicz\u0105cy przedstawi\u0142 dwa projekty traktatu, ale \u017caden z nich nie spe\u0142nia\u0142 swojej roli. I tak znowu znale\u017ali\u015bmy si\u0119 w punkcie, w kt\u00f3rym nie ma jasno\u015bci, jak rz\u0105dy zamierzaj\u0105 wyrwa\u0107 si\u0119 z tego toksycznego impasu.<\/p>\n\n

Tymczasem kryzys zanieczyszczenia plastikiem przeradza si\u0119 w kryzys zdrowia publicznego, a historia poka\u017ce, \u017ce opiesza\u0142o\u015b\u0107 rz\u0105d\u00f3w \u2014 spotkanie INC po spotkaniu \u2014 znacz\u0105co przyczyni\u0142a si\u0119 do tego, \u017ce dwa lata p\u00f3\u017aniej \u015bwiat wci\u0105\u017c czeka na zdecydowane dzia\u0142ania. Jeszcze wyra\u017aniejsza jest jednak rola kilku \u201eczarnych charakter\u00f3w\u201d, kt\u00f3re wykorzysta\u0142y proces wielostronny (multilateralizm), aby podkopa\u0107 ambicj\u0119 i jeszcze mocniej zakotwiczy\u0107 nas w systemie opartym na uzale\u017cnieniu od paliw kopalnych, zanieczyszczaniu i degradacji \u015brodowiska.<\/p>\n\n

Argument biznesowy jest jasny<\/h2>\n\n

Podczas gdy lobby paliw kopalnych kurczowo trzyma\u0142o si\u0119 status quo, przeciwnicy jasno pokazali, \u017ce rz\u0105dy mog\u0105 wybra\u0107 inn\u0105 drog\u0119 \u2014 modele biznesowe i systemy, kt\u00f3re wspieraj\u0105 spo\u0142eczno\u015bci i pozwalaj\u0105 im si\u0119 rozwija\u0107, zamiast jedynie przetrwa\u0107. <\/p>\n\n

Nawet wielkie koncerny d\u00f3br szybko zbywalnych, uzale\u017cnione od plastiku jednorazowego u\u017cytku \u2014 takie jak Unilever czy cz\u0142onkowie Business Coalition \u2014 powiedzia\u0142y \u201edo\u015b\u0107\u201d, wzywaj\u0105c do stworzenia nowego systemu. Ponad 450 lider\u00f3w biznes\u00f3w, za po\u015brednictwem Greenpeace International, Break Free From Plastic oraz inicjatywy Plastic Pollution Coalition Champions of Change<\/em>, opowiedzia\u0142o si\u0119 za silnym traktatem ograniczaj\u0105cym produkcj\u0119 plastiku. Krok po kroku obserwujemy, jak ro\u015bnie poparcie dla kluczowych postulat\u00f3w skierowanych do rz\u0105d\u00f3w. Zanieczyszczenie plastikiem jest z\u0142e dla biznesu, a to tylko kwestia czasu, zanim kolejne bran\u017ce do\u0142\u0105cz\u0105 do ch\u00f3ru domagaj\u0105cego si\u0119 dzia\u0142a\u0144 \u2014 wsp\u00f3lnie ze swoimi klientami i spo\u0142ecze\u0144stwem obywatelskim stoj\u0105cymi po ich stronie.<\/p>\n\n

Czas wyrzuci\u0107 Wielki Plastik za drzwi<\/h2>\n\n

Tak jak zanieczyszczenie plastikiem, przemys\u0142 paliw kopalnych i petrochemiczny jest wsz\u0119dzie. Jego przedstawiciele pojawiaj\u0105 si\u0119 na spotkaniach spo\u0142eczno\u015bciowych, \u201ewtapiaj\u0105 si\u0119\u201d w konferencje o zr\u00f3wnowa\u017conym rozwoju, sponsoruj\u0105 wydarzenia publiczne i stadiony sportowe, a tak\u017ce wykupuj\u0105 przestrze\u0144 medialn\u0105, by promowa\u0107 sw\u00f3j greenwashing. Ich silna pozycja w procesach ONZ, kt\u00f3re maj\u0105 przeciwdzia\u0142a\u0107 wyrz\u0105dzanym przez nich szkodom, sta\u0142a si\u0119 a\u017c nadto widoczna podczas negocjacji Traktatu Plastikowego. Spotkanie po spotkaniu lobby\u015bci paliw kopalnych i petrochemii przybywaj\u0105 w ogromnych grupach \u2014 podczas INC-5.2 pad\u0142 rekord: zarejestrowano a\u017c 234 przedstawicieli, wed\u0142ug ustale\u0144 Center for International Environmental Law.<\/p>\n\n

Tu\u017c przed rozpocz\u0119ciem rozm\u00f3w Greenpeace UK opublikowa\u0142o raport ujawniaj\u0105cy, jak najwi\u0119ksze \u015bwiatowe koncerny petrochemiczne systematycznie lobbowa\u0142y przeciwko ograniczeniom produkcji plastiku, jednocze\u015bnie czerpi\u0105c ogromne zyski z rosn\u0105cego plastikowego biznesu. Wed\u0142ug raportu, od czasu rozpocz\u0119cia negocjacji w listopadzie 2022 roku, zaledwie siedem firm wyprodukowa\u0142o 1,4 mln ton plastiku \u2014 wystarczaj\u0105co du\u017co, by wype\u0142ni\u0107 pi\u0119\u0107 i p\u00f3\u0142 \u015bmieciarki na minut\u0119 \u2014 jednocze\u015bnie wysy\u0142aj\u0105c na kolejne rozmowy 70 lobbyst\u00f3w, wspieranych przez g\u0142\u00f3wne organizacje bran\u017cowe.<\/p>\n\n

Greenpeace International oraz Center for International Environmental Law przekaza\u0142y tak\u017ce list do szef\u00f3w UNEP i sekretariatu INC z wezwaniem do zakazania udzia\u0142u lobbyst\u00f3w paliw kopalnych we wszystkich przysz\u0142ych negocjacjach Traktatu Plastikowego.<\/p>\n\n

Czy multilateralizm potrzebuje ko\u0142a ratunkowego?<\/h2>\n\n

Op\u0142akany stan wsp\u00f3\u0142prac by\u0142 widoczny podczas ka\u017cdej bolesnej rundy negocjacji Traktatu Plastikowego. Trudna sytuacja geopolityczna i ci\u0119\u017car tysi\u0119cy niewidocznych, wielostronnych zale\u017cno\u015bci mo\u017ce przyt\u0142acza\u0107, zw\u0142aszcza gdy tempo rozwi\u0105zywania globalnych kryzys\u00f3w \u015brodowiskowych i spo\u0142ecznych jest tak powolne, jak ruch lodowca.<\/p>\n\n

Potrzebujemy globalnych rozwi\u0105za\u0144 dla globalnych problem\u00f3w i globalnych porozumie\u0144, kt\u00f3re stworz\u0105 globalne regulacje. Ale co\u015b musi si\u0119 zmieni\u0107. Podczas INC-5.2 delegacja Greenpeace wielokrotnie przesy\u0142a\u0142a sobie w kana\u0142ach czatowych ten sam mem: \u201ePolityka jest brutalna\u201d. By\u0142 w tym pewien czarny humor, ale tak\u017ce przypomnienie, \u017ce w takich momentach jedno\u015b\u0107 z rosn\u0105cym ruchem na rzecz przysz\u0142o\u015bci wolnej od plastiku jest absolutnie niezb\u0119dna, aby poci\u0105ga\u0107 \u015bwiatowych lider\u00f3w do odpowiedzialno\u015bci.<\/p>\n\n

Dok\u0105d p\u00f3jdziemy po Genewie?<\/h2>\n\n

Nie mo\u017cemy si\u0119 zatrzyma\u0107 i nie zatrzymamy si\u0119. \u015awiat potrzebuje globalnego porozumienia, kt\u00f3re ograniczy produkcj\u0119 plastiku, b\u0119dzie respektowa\u0107 prawa lud\u00f3w rdzennych, postawi na pierwszym miejscu zdrowie i prawa spo\u0142eczno\u015bci najbardziej dotkni\u0119tych kryzysem, ochroni bior\u00f3\u017cnorodno\u015b\u0107 i nie b\u0119dzie dodatkowo nap\u0119dza\u0107 kryzysu klimatycznego. <\/p>\n\n

W nadchodz\u0105cych tygodniach \u015bwiatowi przyw\u00f3dcy b\u0119d\u0105 musieli zdecydowa\u0107, co dalej. Brak porozumienia w Genewie musi by\u0107 dla \u015bwiata sygna\u0142em alarmowym: zako\u0144czenie zanieczyszczenia plastikiem oznacza konieczno\u015b\u0107 bezpo\u015bredniej konfrontacji z interesami przemys\u0142u paliw kopalnych. Rz\u0105dy nie mog\u0105 wci\u0105\u017c robi\u0107 tego samego i oczekiwa\u0107 innego rezultatu.<\/p>\n\n

Czas wahania si\u0119 sko\u0144czy\u0142. Tylko odwaga i wytrwa\u0142o\u015b\u0107 doprowadz\u0105 nas do mocnego porozumienia. Zdrowie obecnych i przysz\u0142ych pokole\u0144, naszych spo\u0142eczno\u015bci oraz ekosystem\u00f3w planety zale\u017cy od tego.<\/p>\n\n

<\/p>\n\t\t\t\n\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\n \t\t\t

\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\n\t\t\t\t\t\tPodpisz: Przyjmijcie Traktat o Plastiku!\n\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t

Nie ma ju\u017c czasu – przyj\u0119cie globalnego traktatu o tworzywach jest niezb\u0119dne ju\u017c teraz!<\/p>\n\t\t\t\t \n Podpisz!\n <\/a>\n \t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t\t<\/a>\n\t\t\t\t\t<\/section>\n\t\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nadszed\u0142 czas, aby \u015bwiatowi przyw\u00f3dcy zmierzyli si\u0119 z gigantem w sali negocjacyjnej Traktatu ONZ w sprawie plastiku: wielkimi koncernami naftowymi. <\/p>\n","protected":false},"author":25,"featured_media":37836,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[8],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-37835","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przyroda","tag-plastik","p4-page-type-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37835","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/25"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37835"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37835\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37843,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37835\/revisions\/37843"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37836"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37835"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37835"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37835"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=37835"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}