{"id":37906,"date":"2025-09-02T13:19:06","date_gmt":"2025-09-02T11:19:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=37906"},"modified":"2025-09-11T02:02:55","modified_gmt":"2025-09-11T00:02:55","slug":"komitet-onz-polska-narusza-prawa-obywateli-ograniczajac-ich-wplyw-na-plany-urzadzania-lasow","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/37906\/komitet-onz-polska-narusza-prawa-obywateli-ograniczajac-ich-wplyw-na-plany-urzadzania-lasow\/","title":{"rendered":"Komitet ONZ: Polska narusza prawa obywateli, ograniczaj\u0105c ich wp\u0142yw na plany urz\u0105dzania las\u00f3w"},"content":{"rendered":"\n

Komitet ds. Przestrzegania Konwencji z Aarhus<\/strong> <\/strong>stwierdzi\u0142<\/strong><\/a>, \u017ce Polska narusza art. 9 Konwencji, poniewa\u017c nie zapewnia obywatelom i organizacjom pozarz\u0105dowym dost\u0119pu do procedur s\u0105dowych umo\u017cliwiaj\u0105cych zaskar\u017cenie plan\u00f3w urz\u0105dzenia las\u00f3w (PUL).<\/strong><\/p>\n\n

W 2017 r. Koalicja Kocham Puszcz\u0119, w sk\u0142ad kt\u00f3rej wchodz\u0105 Fundacja ClientEarth Prawnicy dla Ziemi, Greenpeace Polska, Fundacja Greenmind, Fundacja Dzika Polska, Pracownia na rzecz Wszystkich Istot, WWF Polska wraz z Og\u00f3lnopolskim Towarzystwem Ochrony Ptak\u00f3w, z\u0142o\u017cy\u0142a do Komitetu<\/strong> ds. Przestrzegania Konwencji z Aarhus<\/strong> skarg\u0119 dotycz\u0105c\u0105 braku mo\u017cliwo\u015bci zaskar\u017cania PULi przez spo\u0142ecze\u0144stwo obywatelskie, w tym organizacje ekologiczne. Sta\u0142o to si\u0119 w epicentrum walki o zatrzymanie nielegalnej wycinki w Puszczy Bia\u0142owieskiej – w momencie, gdy wszystkie krajowe \u015brodki prawne dotycz\u0105ce kontroli legalno\u015bci PUL zosta\u0142y wyczerpane.  <\/p>\n\n

Od tego czasu przed Komitetem toczy\u0142a si\u0119 kilkuletnia procedura obejmuj\u0105ca wymian\u0119 kilkudziesi\u0119ciu pism procesowych, kt\u00f3r\u0105 koordynowa\u0142a Fundacja ClientEarth. Komitet wielokrotnie zwraca\u0142 si\u0119 zar\u00f3wno do polskiego rz\u0105du, jak i do organizacji sk\u0142adaj\u0105cych skarg\u0119, z pytaniami maj\u0105cymi na celu dog\u0142\u0119bne wyja\u015bnienie sprawy. W czerwcu 2022 roku w Genewie odby\u0142a si\u0119 rozprawa, w kt\u00f3rej uczestniczyli przedstawiciele polskiego rz\u0105du oraz organizacji pozarz\u0105dowych. Po siedmiu latach od z\u0142o\u017cenia skargi Komitet przygotowa\u0142 zalecenia, kt\u00f3rych kluczowa konkluzja m\u00f3wi – polskie prawo, nie umo\u017cliwiaj\u0105c zaskar\u017cenia PULi do s\u0105du, narusza Konwencj\u0119 z Aarhus<\/strong>.<\/p>\n\n

\u201cZalecenia Komitetu maj\u0105 ogromne znaczenie dla prawid\u0142owej implementacji Konwencji na poziomie krajowym i europejskim. Realnie wp\u0142ywaj\u0105 zar\u00f3wno na legislacyjne zmiany w prawie, jak i interpretacj\u0119 prawa przez s\u0105dy. Cho\u0107 formalnie musz\u0105 zosta\u0107 zatwierdzone przez wszystkie pa\u0144stwa-strony Konwencji, w praktyce niemal zawsze tak si\u0119 dzieje. Je\u015bli stanie si\u0119 tak i tym razem, Polska b\u0119dzie zobowi\u0105zana do usuni\u0119cia niezgodno\u015bci z Konwencj\u0105 i dostosowania przepis\u00f3w w spos\u00f3b umo\u017cliwiaj\u0105cy skuteczne zaskar\u017cenie wszystkich Plan\u00f3w Urz\u0105dzenia Las\u00f3w\u201d \u2013 <\/em>komentuje Ewa D\u0105browska, prawniczka z Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi.<\/p>\n\n

Konwencja z Aarhus jest umow\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105, kt\u00f3ra gwarantuje spo\u0142ecze\u0144stwu dost\u0119p do informacji o \u015brodowisku, udzia\u0142 w decyzjach w sprawach \u201emaj\u0105cych wp\u0142yw na \u015brodowisko\u201d (art. 6) i dost\u0119p do wymiaru sprawiedliwo\u015bci w sprawach \u201edotycz\u0105cych \u015brodowiska” (art. 9). Polska ratyfikowa\u0142a j\u0105 w roku 2001. Konwencja jest tak\u017ce cz\u0119\u015bci\u0105 prawa Unii Europejskiej.<\/p>\n\n

Nowelizacja ustawy o lasach<\/strong><\/p>\n\n

Plany urz\u0105dzenia lasu (tzw. PUL-e) to dokumenty, w kt\u00f3rych nadle\u015bnictwa okre\u015blaj\u0105 na kolejne 10 lat m.in. spos\u00f3b, miejsce i zakres pozyskania drewna. S\u0105 one przygotowywane na zlecenie Las\u00f3w Pa\u0144stwowych i zatwierdzane przez Ministra Klimatu i \u015arodowiska. W maju 2025 r. polski rz\u0105d przedstawi\u0142 Projekt ustawy o zmianie ustawy o lasach oraz ustawy o ochronie przyrody<\/a>, kt\u00f3ry w za\u0142o\u017ceniu mia\u0142 da\u0107 spo\u0142ecze\u0144stwu mo\u017cliwo\u015b\u0107 kontroli legalno\u015bci plan\u00f3w wycinek w s\u0105dzie. Jednak projekt wci\u0105\u017c narusza zar\u00f3wno polsk\u0105 konstytucj\u0119, jak i prawo unijne, a tak\u017ce lekcewa\u017cy wyrok Trybuna\u0142u Sprawiedliwo\u015bci UE z 2023 r<\/a>., kt\u00f3ry zobowi\u0105za\u0142 Polsk\u0119 do zapewnienia efektywnej kontroli spo\u0142ecznej nad planami urz\u0105dzenia las\u00f3w.<\/p>\n\n

Projekt nowelizacji pozwala m.in. na to, by minister ds. \u015brodowiska b\u0105d\u017a starosta mogli zmienia\u0107 zakres rozstrzygni\u0119\u0107 s\u0105dowych wstrzymuj\u0105cych wykonanie PULi. Takie przepisy pozwoli\u0142yby np. obej\u015b\u0107 s\u0105dowe zakazy wycinki i wr\u00f3ci\u0107 do wycinania drzew, cho\u0107by w Puszczy Bia\u0142owieskiej.<\/p>\n\n

Koalicja Kocham Puszcz\u0119 apelowa\u0142a do rz\u0105du o wycofanie projektu i przygotowanie we wsp\u00f3\u0142pracy ze stron\u0105 spo\u0142eczn\u0105 nowych przepis\u00f3w, kt\u00f3re ochroni\u0105 nasze lasy i pozwol\u0105 spo\u0142ecze\u0144stwu mie\u0107 realny wp\u0142yw na ich przysz\u0142o\u015b\u0107. Apel ten p\u00f3ki co pozosta\u0142 bez odpowiedzi.<\/p>\n\n

Wst\u0119pne ustalenia Komitetu z lipca 2025 r.<\/strong><\/p>\n\n

W lipcu nast\u0105pi\u0142 prze\u0142om. Komitet ds. Przestrzegania Konwencji z Aarhus w tzw. \u201cwst\u0119pnych ustaleniach<\/a>\u201d potwierdzi\u0142, \u017ce obowi\u0105zuj\u0105ce w Polsce ograniczenia w zakresie dost\u0119pu do wymiaru sprawiedliwo\u015bci w odniesieniu do plan\u00f3w urz\u0105dzenia las\u00f3w, stanowi\u0105 naruszenie art. 9 Konwencji.<\/p>\n\n

Tym samym, Komitet wskaza\u0142 na konieczno\u015b\u0107 wprowadzenia zmian w polskim prawie, kt\u00f3re umo\u017cliwi\u0105 skuteczne zaskar\u017canie plan\u00f3w urz\u0105dzenia las\u00f3w, zgodne z wymogami Konwencji z Aarhus. Wymogi te przewiduj\u0105, mi\u0119dzy innymi, zapewnienie mo\u017cliwo\u015bci orzeczenia przez s\u0105d \u015brodka tymczasowego w postaci wstrzymania wykonania PULu, a zatem czasowego wstrzymania wycinki do czasu wydania s\u0105dowego orzeczenia w sprawie.<\/p>\n\n

Dalsze kroki<\/strong><\/p>\n\n

Komitet przeanalizowa\u0142 komentarze stron i przygotowa\u0142 finalne rekomendacje<\/a>, kt\u00f3re zostan\u0105 przedstawione podczas Spotkania Stron Konwencji (MOP) w listopadzie tego roku. W\u00f3wczas wszystkie pa\u0144stwa, w tym Polska, b\u0119d\u0105 g\u0142osowa\u0107 nad ich przyj\u0119ciem. W praktyce rzadko zdarza si\u0119, by zalecenia Komitetu nie zosta\u0142y zatwierdzone.<\/p>\n\n

W ramach wykonania zalece\u0144 Komitetu, Polska b\u0119dzie musia\u0142a wprowadzi\u0107 zmiany w polskim prawie, jednak\u017ce w innym kszta\u0142cie ni\u017c proponowanym przez majow\u0105 nowelizacj\u0119 ustawy o lasach, jako \u017ce projekt ten nie spe\u0142nia wymaga\u0144 artyku\u0142u 9 Konwencji.<\/p>\n\n

Realizacja zalece\u0144 b\u0119dzie monitorowana przez Komitet, kt\u00f3ry mo\u017ce podejmowa\u0107 dodatkowe kroki w przypadku op\u00f3\u017anie\u0144. Organizacje spo\u0142eczne mog\u0105 aktywnie wspiera\u0107 wdra\u017canie zmian poprzez monitoring i dzia\u0142ania komunikacyjne.<\/p>\n\n

Cytaty stron zaanga\u017cowanych<\/strong><\/p>\n\n

\u201cFakt, \u017ce nie istnieje realna kontrola s\u0105dowa nad tym, jak zarz\u0105dzana jest jedna czwarta terytorium Polski, czyli lasy zarz\u0105dzane w oparciu o Plany Urz\u0105dzenia Lasu, zmusi\u0142 nas, organizacje pozarz\u0105dowe, do szukania wsparcia poza krajem: w Komisji Europejskiej, Trybunale Sprawiedliwo\u015bci czy UNESCO, jak to mia\u0142o miejsce w przypadku Puszczy Bia\u0142owieskiej. Nie mogli\u015bmy wtedy powstrzyma\u0107 tej wycinki przed polskimi s\u0105dami, cho\u0107 pr\u00f3bowali\u015bmy nawet wsp\u00f3lnie z Rzecznikiem Praw Obywatelskich. To dramatyczna bariera dla spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego, kt\u00f3r\u0105 teraz potwierdzi\u0142 tak\u017ce Komitet ONZ\u201d \u2013 komentuje Agata Szafraniuk, Prezeska Fundacji ClientEarth Prawnicy dla Ziemi.<\/strong><\/p>\n\n

\u201cKomitet potwierdzi\u0142 to o czym m\u00f3wili\u015bmy od dawna. Spo\u0142ecze\u0144stwo w Polsce zosta\u0142o ubezw\u0142asnowolnione w sprawie ochrony las\u00f3w. Tymczasem codziennie na naszych oczach wycinane s\u0105 ostatnie fragmenty las\u00f3w naturalnych czy okaza\u0142e wiekowe drzewa. Organizacjom przyrodniczym, aktywistom le\u015bnym, ale te\u017c zwyk\u0142ym obywatelom i obywatelkom brakuje skutecznych narz\u0119dzi prawnych do ochrony las\u00f3w. Oczekujemy, \u017ce orzeczenie Komitetu przyspieszy wprowadzenie potrzebnych zmian i umo\u017cliwi realn\u0105 kontrol\u0119 spo\u0142eczn\u0105 nad tym jak zarz\u0105dzane s\u0105 lasy w Polsce\u201d – m\u00f3wi Sylwia Szczutkowska z Pracowni na rzecz Wszystkich Istot<\/strong>. <\/p>\n\n

Aleksandra Wiktor z Fundacji Greenpeace Polska<\/strong> dodaje: \u201cPolskie prawo musi gwarantowa\u0107 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaskar\u017cania Plan\u00f3w Urz\u0105dzenia Lasu. Do tej pory tego nie realizuje, chocia\u017c ju\u017c w 2023 r przyzna\u0142 to Trybuna\u0142 Sprawiedliwo\u015bci Unii Europejskiej. Teraz mamy potwierdzenie r\u00f3wnie\u017c od Komitetu ds. Zgodno\u015bci z Konwencj\u0105 z Aarhus. Rz\u0105d Donalda Tuska obieca\u0142, \u017ce przywr\u00f3ci kontrol\u0119 spo\u0142ecze\u0144stwa nad lasami. Apelujemy, aby Ministerstwo Klimatu i \u015arodowiska jak najszybciej stworzy\u0142o dobre prawo, kt\u00f3re da Polkom i Polakom prawdziwy nadz\u00f3r nad lasami. Ka\u017cdy kolejny dzie\u0144 zw\u0142oki rz\u0105du to nie tylko \u0142amanie mi\u0119dzynarodowych zobowi\u0105za\u0144, ale te\u017c obietnic z\u0142o\u017conych polskiemu spo\u0142ecze\u0144stwu\u201d.<\/p>\n\n

Marta Majka Wi\u015bniewska z Fundacji Greenmind<\/strong> zauwa\u017ca, \u017ce wdro\u017cenie rekomendacji Komitetu  mo\u017ce efektywnie wesprze\u0107 – dzi\u0119ki uspo\u0142ecznieniu tworzenia PULi – zmian\u0119 w zarz\u0105dzaniu dobrem publicznym, jakim s\u0105 lasy, i nadaniu priorytetu funkcjom pozagospodarczym, w tym m.in. wodochronnej, ekosystemowej czy spo\u0142ecznej.  <\/p>\n\n

\u201cKonwencja z Aarhus (kt\u00f3rej stron\u0105 jest zar\u00f3wno Polska, jak te\u017c Unia Europejska) reguluje dost\u0119p do s\u0105du w art. 9. Nie mo\u017ce zatem by\u0107 tak, \u017ce skarga kasacyjna nie przys\u0142uguje organizacji ekologicznej bior\u0105cej udzia\u0142 w post\u0119powaniu s\u0105dowym w charakterze uczestnika na prawach strony. Tym bardziej, \u017ce organizacje spo\u0142eczne nie wyst\u0119puj\u0105 w obronie w\u0142asnego interesu, lecz po to, aby chroni\u0107 interes spo\u0142eczny( ochrona \u015brodowiska). Skandalicznym zatem jest fakt, \u017ce organizacje nie maj\u0105 mo\u017cliwo\u015bci zaskar\u017cania Plan\u00f3w Urz\u0105dzania Lasu\u201d – m\u00f3wi Dawid Ka\u017amierczak z Fundacji Dzika Polska.<\/strong><\/p>\n\n

Dariusz Gatkowski z Fundacji WWF<\/strong> wskazuje, \u017ce \u201ckontrola spo\u0142ecze\u0144stwa nad lasami b\u0119d\u0105cymi w\u0142asno\u015bci\u0105 Skarbu Pa\u0144stwa jest potrzebna dla efektywnego zarz\u0105dzania nimi. Dost\u0119p do wymiaru sprawiedliwo\u015bci poprzez mo\u017cliwo\u015b\u0107 zaskar\u017cania plan\u00f3w urz\u0105dzania lasu, jest cz\u0119\u015bci\u0105 takiej kontroli, kt\u00f3rej obecnie Polki i Polacy s\u0105 pozbawieni. To powinno by\u0107 ju\u017c dawno naprawione\u201d.<\/p>\n\n

Anna Treit, specjalistka ds. polityki ochrony przyrody z Og\u00f3lnopolskiego Towarzystwa Ochrony Ptak\u00f3w<\/strong> konkluduje: \u201eOd lat obserwujemy, \u017ce decyzje o gospodarce le\u015bnej w Polsce zapadaj\u0105 bez rzetelnej oceny wp\u0142ywu na przyrod\u0119, bez udzia\u0142u spo\u0142ecze\u0144stwa i bez mo\u017cliwo\u015bci ich zaskar\u017cenia. To powa\u017cna luka w systemie ochrony \u015brodowiska, potwierdzona teraz przez Komitet ONZ. Tak by\u0142o nie tylko w Puszczy Bia\u0142owieskiej \u2013 podobnie jest dzi\u015b w Puszczy Karpackiej, gdzie mimo wyj\u0105tkowej warto\u015bci przyrodniczej prowadzi si\u0119 wycinki bez realnej kontroli spo\u0142ecznej. Lasy s\u0105 domem dla setek gatunk\u00f3w ptak\u00f3w \u2013 bez skutecznych przepis\u00f3w ich ochrona staje si\u0119 fikcj\u0105. Potrzebujemy jasnych regu\u0142, kt\u00f3re pozwol\u0105 obywatelom i obywatelkom chroni\u0107 przyrod\u0119 \u2013 r\u00f3wnie\u017c w s\u0105dach.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Komitet ds. Przestrzegania Konwencji z Aarhus stwierdzi\u0142, \u017ce Polska narusza art. 9 Konwencji, poniewa\u017c nie zapewnia obywatelom i organizacjom pozarz\u0105dowym dost\u0119pu do procedur s\u0105dowych umo\u017cliwiaj\u0105cych zaskar\u017cenie plan\u00f3w urz\u0105dzenia las\u00f3w (PUL).<\/p>\n","protected":false},"author":32,"featured_media":509,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2019\/06\/7fbe2b54-1605-00326c-adamlawnik.jpg","p4_og_image_id":"2480","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[19,22,107],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-37906","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-przyroda","tag-lasy","tag-puszcza-bialowieska","tag-karpaty","p4-page-type-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37906","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/32"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=37906"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37906\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":37907,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/37906\/revisions\/37907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media\/509"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=37906"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=37906"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=37906"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=37906"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}