{"id":38735,"date":"2025-11-18T13:14:23","date_gmt":"2025-11-18T11:14:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=38735"},"modified":"2025-11-18T14:34:49","modified_gmt":"2025-11-18T12:34:49","slug":"stop-gazowej-samowoli-greenpeace-zawiadami-nik","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/38735\/stop-gazowej-samowoli-greenpeace-zawiadami-nik\/","title":{"rendered":"Stop gazowej samowoli. Greenpeace zawiadamia NIK"},"content":{"rendered":"\n<p>Sp\u00f3\u0142ki energetyczne planuj\u0105 wielomiliardowe wydatki na drogi gaz z importu do produkcji energii elektrycznej. Prognozy rz\u0105dowe nie wskazuj\u0105 takiej potrzeby. Greenpeace wnioskuje do NIK o kontrol\u0119 w ministerstwach i w sp\u00f3\u0142ce Polskie Sieci Elektroenergetyczne. Bo to ona, a nie rz\u0105d, zaczyna dyktowa\u0107, jak ma wygl\u0105da\u0107 transformacja energetyczna.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Ra\u017c\u0105cy brak zgodno\u015bci pomi\u0119dzy planami rz\u0105du i sp\u00f3\u0142ek energetycznych &#8211; to ustalenia Greenpeace Polska po przeanalizowaniu strategicznych dokument\u00f3w kluczowych podmiot\u00f3w odpowiedzialnych za polsk\u0105 transformacj\u0119 energetyczn\u0105. Dotyczy to zw\u0142aszcza prognoz zu\u017cycia gazu ziemnego i wielomiliardowych plan\u00f3w inwestycyjnych zwi\u0105zanych z tym paliwem, a tak\u017ce jego przysz\u0142ej roli w polskiej energetyce. Pochodz\u0105cy z importu spoza Unii Europejskiej, obarczony ryzykiem waha\u0144 rynkowych i niekorzystnych zmian geopolitycznych gaz ziemny jest w rz\u0105dowych prognozach uznawany za paliwo przej\u015bciowe, a planowane zapotrzebowanie na gaz do produkcji energii elektrycznej jest znacznie ni\u017csze, ni\u017c zak\u0142adaj\u0105 to strategie sp\u00f3\u0142ek energetycznych.&nbsp;&nbsp;<\/p>\n\n<p>&#8211; Alarmujemy NIK, bo Polska mo\u017ce lada chwila pope\u0142ni\u0107 dramatyczny b\u0142\u0105d. Sp\u00f3\u0142ki pchaj\u0105 rz\u0105d w stron\u0119 gazu, a to sprawi, \u017ce ugrz\u0119\u017aniemy w kosztownym i ryzykownym uzale\u017cnieniu od jego importu. Przez dekady b\u0119dziemy p\u0142aci\u0107 zawy\u017cone rachunki za energi\u0119. Wydawanie miliard\u00f3w w gaz to nie jest transformacja energetyczna, a zamiana krajowego paliwa kopalnego na inne, z importu. To dzia\u0142anie sprzeczne z polsk\u0105 racj\u0105 stanu. Naszym obowi\u0105zkiem jest budowa\u0107 przysz\u0142o\u015b\u0107 w oparciu o czyste, tanie i bezpieczne odnawialne \u017ar\u00f3d\u0142a energii \u2013 to jedyna droga, by zapewni\u0107 ludziom stabilne ceny i bezpiecze\u0144stwo energetyczne &#8211; komentuje Anna Meres, koordynatorka kampanii klimatycznych w Greenpeace.<\/p>\n\n<p>Greenpeace&nbsp; sk\u0142ada wniosek do Naczelnej Izby Kontroli o skontrolowanie podmiot\u00f3w odpowiedzialnych za planowanie i nadz\u00f3r nad wdro\u017ceniem transformacji energetycznej w Polsce. Powodem jest&nbsp; rozbie\u017cno\u015b\u0107 prognoz zu\u017cycia i plan\u00f3w inwestycyjnych dotycz\u0105cych gazu ziemnego i jego roli w przysz\u0142ym miksie elektroenergetycznym. Obecny stan koordynacji dzia\u0142a\u0144 sp\u00f3\u0142ek energetycznych i agend rz\u0105dowych grozi marnotrawstwem krajowych zasob\u00f3w na ogromn\u0105 skal\u0119, co w efekcie spowoduje d\u0142ugotrwa\u0142e utrzymywanie si\u0119 wysokich cen energii elektrycznej. Ze wzgl\u0119du na negatywne konsekwencje tego stanu rzeczy dla bezpiecze\u0144stwa energetycznego, dla konkurencyjno\u015bci polskiej gospodarki i dla jako\u015bci \u017cycia Polak\u00f3w i Polek, konieczne jest jak najszybsze przeprowadzenie niezale\u017cnej kontroli dzia\u0142a\u0144 sp\u00f3\u0142ki Polskie Sieci Elektroenergetyczne (PSE) oraz instytucji publicznych, odpowiedzialnych za planowanie i nadz\u00f3r nad transformacj\u0105 energetyczn\u0105. Planowane wydatki na gaz przecz\u0105 te\u017c podstawowemu celowi transformacji energetycznej, czyli dekarbonizacji i redukcji emisji gaz\u00f3w cieplarnianych. Tymczasem eksploatacja skroplonego gazu ziemnego LNG prowadzi do ogromnych emisji metanu &#8211;&nbsp;gazu, kt\u00f3ry w perspektywie dwudziestoletniej jest nawet osiemdziesi\u0105t razy bardziej szkodliwy dla klimatu ni\u017c dwutlenek w\u0119gla.&nbsp;<\/p>\n\n<p>&#8211;&nbsp; To, co zobaczyli\u015bmy por\u00f3wnuj\u0105c dokumenty rz\u0105du i sp\u00f3\u0142ek to jeden wielki chaos, kt\u00f3ry uderzy obywateli po kieszeni i narazi&nbsp;bezpiecze\u0144stwo energetyczne Polski. Wierzymy, \u017ce kontrola NIK pozwoli nie tylko ujawni\u0107 przyczyny braku sp\u00f3jno\u015bci i przejrzysto\u015bci procesu decyzyjnego, ale przede wszystkim doprowadzi do jego skorygowania w kierunku zgodnym z interesem publicznym i racj\u0105 stanu. Polska potrzebuje sp\u00f3jnej wizji transformacji opartej na OZE i magazynach energii, a nie na paliwach kopalnych z importu &#8211; dodaje Anna Meres z Greenpeace.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Z por\u00f3wnania dokumentu rz\u0105dowego (projekt aktualizacji Krajowego Planu w dziedzinie Energii i Klimatu &#8211; aKPEiK, lipiec 2025) i plan\u00f3w Polskich Sieci Elektroenergetycznych S.A. oraz sp\u00f3\u0142ek energetycznych: Orlenu, PGE, Tauronu i Enei, wynika, \u017ce sp\u00f3\u0142ki planuj\u0105 posiada\u0107 o oko\u0142o 6,5 gigawata mocy gazowych wi\u0119cej, ni\u017c przewiduje rz\u0105d. Przyjmuj\u0105c u\u015bredniony koszt budowy jednego gigawata na oko\u0142o 3 mld z\u0142, sp\u00f3\u0142ki planuj\u0105 wyda\u0107 na nadmiarowe moce oko\u0142o 20 mld z\u0142. Kosztami tymi obci\u0105\u017ceni zostan\u0105 polscy odbiorcy energii, kt\u00f3rzy r\u00f3wnie\u017c zap\u0142ac\u0105 za kontrakty na import gazu do zasilania tych instalacji.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-1024x768.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-38737\" srcset=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-1024x768.png 1024w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-500x375.png 500w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-768x576.png 768w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-1536x1152.png 1536w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-2048x1536.png 2048w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-1821x1366.png 1821w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-poland-stateless\/2025\/11\/a51e65a2-wykres_digital-453x340.png 453w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n\n<p>Poni\u017cej przedstawiamy wyci\u0105g z wniosku do NIK, podsumowuj\u0105cy nasze ustalenia.&nbsp;<\/p>\n\n<p><strong>Wyci\u0105g z wniosku Fundacji Greenpeace Polska do NIK o przeprowadzenie kontroli w resortach klimatu i \u015brodowiska,&nbsp;energii i&nbsp; w biurze Pe\u0142nomocnika Rz\u0105du ds. Strategicznej Infrastruktury Energetycznej oraz w Polskich Sieciach Elektroenergetycznych S.A. w zakresie koordynacji, zgodno\u015bci i efektywno\u015bci zwi\u0105zanych z transformacj\u0105 energetyczn\u0105 Polski ze szczeg\u00f3lnym uwzgl\u0119dnieniem gazu w przysz\u0142ym miksie energetycznym.<\/strong><\/p>\n\n<h2 class=\"wp-block-heading\">&nbsp;<\/h2>\n\n<p><strong>Wyci\u0105g:<\/strong><\/p>\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wniosek. Mo\u017cna w spos\u00f3b uzasadniony przypuszcza\u0107, \u017ce:<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Dokumenty rz\u0105dowe (KPEiK, PEP2040) oraz prowadzone ich aktualizacje, s\u0105 rozbie\u017cne merytorycznie z prognozami operator\u00f3w sieci przesy\u0142owych (energii i gazu) i planami grup energetycznych przedstawionymi w ich strategiach.<\/strong>&nbsp;Szczeg\u00f3lnie w zakresie rozwoju i roli gazu jako \u017ar\u00f3d\u0142a energii w miksie energetycznym Polski, grupy energetyczne i PSE nie bior\u0105 pod uwag\u0119 dokument\u00f3w rz\u0105dowych przy tworzeniu swoich prognoz i strategii dzia\u0142ania.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Brak jest synchronizacji czasowej umo\u017cliwiaj\u0105cej zachowanie logicznego ci\u0105gu powstawania dokument\u00f3w okre\u015blaj\u0105cych kierunek transformacji energetycznej w Polsce<\/strong>&nbsp;(od dokument\u00f3w podmiotu nadrz\u0119dnego okre\u015blaj\u0105cego kierunek transformacji do dokument\u00f3w podmiot\u00f3w, kt\u00f3re transformacj\u0119 t\u0105 faktycznie przeprowadzaj\u0105).&nbsp;<strong>Horyzonty czasowe obejmowane przez krajowe dokumenty strategiczne i najwa\u017cniejszych podmiot\u00f3w realizuj\u0105cych transformacj\u0119 s\u0105 r\u00f3\u017cne.<\/strong>&nbsp;Dodatkowo&nbsp;<strong>dokumenty na szczeblu rz\u0105dowym s\u0105 tworzone w spos\u00f3b przewlek\u0142y,<\/strong>&nbsp;co skutkuje faktem, i\u017c cz\u0119\u015b\u0107 dokument\u00f3w tworzona przez operator\u00f3w systemu i grupy energetyczne bazuje na starych, nieaktualnych za\u0142o\u017ceniach.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Jako\u015b\u0107 nadzoru prowadzonego przez administracj\u0119 pa\u0144stwow\u0105 nad PSE, szczeg\u00f3lnie w zakresie prowadzenia aukcji na rynku mocy, budzi w\u0105tpliwo\u015bci.&nbsp;<\/strong>Aukcja dogrywkowa na rynku mocy na rok 2029 przeprowadzona przez PSE promowa\u0142a gaz jako \u017ar\u00f3d\u0142o energii stawiaj\u0105c go przed magazynami energii i tym samym sprzyja\u0142a planom znacz\u0105cej rozbudowy mocy gazowych przez grupy energetyczne (kt\u00f3re to plany s\u0105 niezgodne z dokumentami rz\u0105dowymi).<\/li>\n\n\n\n<li>Powy\u017csze doprowadzi\u0142o do sytuacji, w kt\u00f3rej&nbsp;<strong>operatorzy (szczeg\u00f3lnie PSE) i grupy energetyczne planuj\u0105 du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 i udzia\u0142 gazu w produkcji energii elektrycznej ni\u017c rz\u0105d<\/strong>&nbsp;oraz b\u0119d\u0105 realizowa\u0107 liczne du\u017ce projekty inwestycyjne w nowe moce gazowe (na ten cel przewiduj\u0105 znacz\u0105ce nak\u0142ady inwestycyjne), a tak\u017ce widz\u0105 znacz\u0105co wi\u0119ksze zapotrzebowanie na gaz w Polsce w przysz\u0142o\u015bci (szczeg\u00f3lnie w roku 2040).&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Niesie to za sob\u0105 konkretne zagro\u017cenia dla Polek, Polak\u00f3w i polskiej gospodarki.&nbsp;<\/strong>St\u0105d te\u017c konieczna jest kontrola dzia\u0142a\u0144 podmiot\u00f3w wskazanych we wniosku pod k\u0105tem:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Nieefektywno\u015bci dzia\u0142ania uwidocznionej poprzez nieefektywny proces planowania transformacji energetycznej<\/li>\n\n\n\n<li>Nieefektywno\u015bci dzia\u0142ania&nbsp; uwidocznionej poprzez niew\u0142a\u015bciwy monitoring i brak kontroli nad procesem wdro\u017cenia kierunk\u00f3w transformacji energetycznej okre\u015blonych w KPEiK<\/li>\n\n\n\n<li>Dzia\u0142a\u0144 w\u0142a\u015bciwych ministr\u00f3w nie zapewniaj\u0105cych wdro\u017cenia transformacji energetycznej i prowadz\u0105cych po\u015brednio do niegospodarno\u015bci \u015brodkami sp\u00f3\u0142ek, kt\u00f3re s\u0105 ca\u0142o\u015bciowo lub cz\u0119\u015bciowo w\u0142asno\u015bci\u0105 Skarbu Pa\u0144stwa.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Wniosek. Zachodzi uprawdopodobnione podejrzenie, \u017ce:<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>PSE, nie posiadaj\u0105c odpowiedniego umocowania,&nbsp;<\/strong>bazuj\u0105c na w\u0142asnych modelach i za\u0142o\u017ceniach, kt\u00f3re nie s\u0105 podawane do wiadomo\u015bci publicznej,&nbsp;<strong>wp\u0142ywa w istotny spos\u00f3b na kierunek transformacji energetycznej w Polsce<\/strong>&nbsp;i promuje w ostatnim czasie gaz jako \u017ar\u00f3d\u0142o energii z konsekwencjami na kolejne dekady.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li>Dokumenty strategiczne wskazuj\u0105 na du\u017c\u0105&nbsp;<strong>zbie\u017cno\u015b\u0107 dzia\u0142a\u0144 PSE z planami grup energetycznych w zakresie znacz\u0105cego wzrostu ilo\u015bci energii produkowanej z gazu&nbsp;<\/strong>w krajowym miksie energetycznym oraz jednocze\u015bnie na du\u017c\u0105<strong>&nbsp;rozbie\u017cno\u015b\u0107 plan\u00f3w i prognoz PSE ze strategicznymi dokumentami rz\u0105dowymi&nbsp;<\/strong>dot. transformacji energetycznej (szczeg\u00f3lnie z KPEiK). PSE, podobnie jak najwi\u0119ksze grupy energetyczne, zak\u0142ada znacz\u0105co wy\u017csze ilo\u015bci energii elektrycznej produkowanej z gazu w polskim miksie energetycznym &#8211; daj\u0105c w ten spos\u00f3b sygna\u0142 akceptacji dla grup energetycznych co do ich plan\u00f3w znacz\u0105cego rozwoju mocy gazowych<\/li>\n\n\n\n<li>PSE, podobnie jak grupy energetyczne, promuje gaz jako \u017ar\u00f3d\u0142o energii i umo\u017cliwienie grupom energetycznym budow\u0119 du\u017cej ilo\u015bci mocy gazowych poprzez aukcje na rynku mocy. Fakt ten zosta\u0142 szczeg\u00f3lnie uwidoczniony w aukcji dogrywkowej na rok 2029, gdzie przez zabieg techniczny praktycznie wykluczone zosta\u0142y magazyny energii wygrywaj\u0105ce poprzednie aukcje<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Powy\u017csze pozwala przypuszcza\u0107, \u017ce PSE przyczyni\u0142o si\u0119 do sytuacji, w kt\u00f3rej grupy energetyczne: planuj\u0105 du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ilo\u015b\u0107 i udzia\u0142 gazu w produkcji energii elektrycznej ni\u017c rz\u0105d<\/strong>, chc\u0105 realizowa\u0107 liczne du\u017ce projekty inwestycyjne w nowe moce gazowe (na ten cel przewiduj\u0105 znacz\u0105ce nak\u0142ady inwestycyjne), otrzymuj\u0105 wsparcie finansowe w postaci kontrakt\u00f3w mocowych, bez kt\u00f3rych wi\u0119kszo\u015b\u0107 inwestycji gazowych by\u0142aby nieop\u0142acalna.&nbsp;<\/li>\n\n\n\n<li><strong>Niesie to za sob\u0105 konkretne zagro\u017cenia dla Polek, Polak\u00f3w i polskiej gospodarki.&nbsp;<\/strong>St\u0105d te\u017c konieczna jest kontrola dzia\u0142a\u0144 podmiot\u00f3w wskazanych we wniosku pod k\u0105tem:\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li>Niew\u0142a\u015bciwej realizacja ustawowych obowi\u0105zk\u00f3w PSE jako operatora systemu przesy\u0142owego \u2013 brak transparentno\u015bci dzia\u0142a\u0144 i wykraczanie poza zakres posiadanych kompetencji i uprawnie\u0144.<\/li>\n\n\n\n<li>Braku efektywno\u015bci dzia\u0142ania PSE \u2013 brak efektywnej wsp\u00f3\u0142pracy z ministrem w\u0142a\u015bciwym do spraw dzia\u0142u administracji rz\u0105dowej \u201eenergia\u201d i \u201egospodarka surowcami energetycznymi\u201d, nieuwzgl\u0119dniania lub niepe\u0142nego uwzgl\u0119dnianie za\u0142o\u017ce\u0144 przyjmowanych przez rz\u0105d w dokumentach okre\u015blaj\u0105cych kierunki transformacji energetycznej kraju.<\/li>\n\n\n\n<li>Dzia\u0142a\u0144 PSE (poprzez nadawanie w\u0142asnego \/ odr\u0119bnego od rz\u0105dowego kierunku transformacji energetycznej) prowadz\u0105cych po\u015brednio do niegospodarno\u015bci \u015brodkami sp\u00f3\u0142ek energetycznych, kt\u00f3re s\u0105 cz\u0119\u015bciowo w\u0142asno\u015bci\u0105 Skarbu Pa\u0144stwa<\/li>\n\n\n\n<li>Dzia\u0142ania PSE sprzecznego z celami publicznymi poprzez promowanie okre\u015blonych technologii wytwarzania energii, mimo towarzysz\u0105cych temu zagro\u017ce\u0144.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n<p><a href=\"https:\/\/drive.google.com\/file\/d\/1eKJxMtGNMy3zttfFC1UBWLt1T_lfW88Z\/view?usp=sharing\">Ca\u0142y wniosek do NIK do pobrania PDF<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sp\u00f3\u0142ki energetyczne planuj\u0105 wielomiliardowe wydatki na drogi gaz z importu. Prognozy rz\u0105dowe nie wskazuj\u0105 takiej potrzeby.<\/p>\n","protected":false},"author":66,"featured_media":38736,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[6,7,25,106],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-38735","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-klimat-energia","tag-klimat","tag-czysta-energia","tag-paliwakopalne","tag-gaz","p4-page-type-aktualnosci"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38735","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/users\/66"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=38735"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38735\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":38743,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/38735\/revisions\/38743"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media\/38736"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=38735"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=38735"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=38735"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=38735"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}