{"id":82159,"date":"2026-07-01T06:47:59","date_gmt":"2026-07-01T04:47:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/?p=82159"},"modified":"2026-07-16T03:14:44","modified_gmt":"2026-07-16T01:14:44","slug":"gminy-moga-zgarnac-miliony-dzieki-nowym-parkom-narodowym","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/poland\/aktualnosci\/82159\/gminy-moga-zgarnac-miliony-dzieki-nowym-parkom-narodowym\/","title":{"rendered":"Gminy mog\u0105 zgarn\u0105\u0107 miliony dzi\u0119ki nowym parkom narodowym"},"content":{"rendered":"\n

W \u015brod\u0119 1 lipca mija 25 lat odk\u0105d w Polsce powsta\u0142 ostatni park narodowy. Greenpeace sprawdzi\u0142, ile na tworzeniu park\u00f3w narodowych mog\u0142yby zyska\u0107 gminy w Karpatach – od Beskidu \u015al\u0105skiego po Bieszczady. Raport \u201cParki narodowe – to si\u0119 op\u0142aca\u201d pokazuje, \u017ce ochrona przyrody mo\u017ce przynie\u015b\u0107 lokalnym spo\u0142eczno\u015bciom milionowe zyski. Kilometr kwadratowy nowego parku narodowego da gminom \u015brednio 44 tysi\u0105ce z\u0142otych rocznie z nowej subwencji ekologicznej. Rekordow\u0105 sum\u0119 mo\u017ce zgarn\u0105\u0107 gmina Ustrzyki Dolne – co roku blisko 11,5 miliona z\u0142otych. <\/strong><\/p>\n\n

W\u015br\u00f3d 10 karpackich gmin, kt\u00f3re mog\u0105 najwi\u0119cej zyska\u0107 na tworzeniu park\u00f3w narodowych jest pi\u0119\u0107 gmin z wojew\u00f3dztwa podkarpackiego, trzy z wojew\u00f3dztwa ma\u0142opolskiego i dwie z wojew\u00f3dztwa \u015bl\u0105skiego. Na czele rankingu s\u0105 gminy po\u0142o\u017cone w Bieszczadach – Ustrzyki Dolne, Koma\u0144cza, Lutowiska i Cisna – oraz gmina Jele\u015bnia w Beskidzie \u017bywieckim. Mog\u0105 one zyska\u0107 od 5 do 11,5 miliona z\u0142otych rocznie. <\/strong><\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

– Tworzenie park\u00f3w narodowych zacz\u0119\u0142o si\u0119 po prostu op\u0142aca\u0107. Nowa subwencja ekologiczna, kt\u00f3ra wesz\u0142a w \u017cycie w 2025 roku jest game-changerem. Do gmin parkowych zacz\u0119\u0142y p\u0142yn\u0105\u0107 konkretne pieni\u0105dze w zamian za to, \u017ce chroni\u0105 per\u0142y polskiej przyrody. Nasz raport pokazuje, \u017ce samorz\u0105dy z Beskid\u00f3w czy Bieszczad mog\u0105 zyska\u0107 miliony z\u0142otych rocznie, je\u015bli zgodz\u0105 si\u0119 na stworzenie u siebie parku narodowego.<\/strong> Dzi\u0119ki tym pieni\u0105dzom mog\u0105 np. zapewni\u0107 dop\u0142aty dla mieszka\u0144c\u00f3w do ocieplenia dom\u00f3w i fotowoltaiki czy stworzy\u0107 program przekwalifikowania robotnik\u00f3w le\u015bnych. Nasz raport pokazuje, \u017ce zyski dla gmin mog\u0105 by\u0107 jeszcze wy\u017csze, je\u015bli rz\u0105d zreformuje subwencj\u0119 zgodnie z propozycjami samorz\u0105d\u00f3w i ekspert\u00f3w – m\u00f3wi Marek J\u00f3zefiak, rzecznik i ekspert ds. polityki ekologicznej Greenpeace Polska. <\/p>\n\n

Parki narodowe chroni\u0105 zaledwie 1,1% powierzchni Polski. To trzy razy mniej ni\u017c \u015brednio w Europie. Od dekad naukowcy i przyrodnicy zwracaj\u0105 uwag\u0119, \u017ce sie\u0107 polskich park\u00f3w narodowych pilnie wymaga uzupe\u0142nienia, gdy\u017c nie obejmuje wszystkich teren\u00f3w o wybitnej warto\u015bci przyrodniczej. Na powo\u0142anie czeka cho\u0107by Turnicki Park Narodowy na Pog\u00f3rzu Przemyskim, a na powi\u0119kszenie wszystkie karpackie parki narodowe z Bieszczadzkim i Babiog\u00f3rskim na czele. <\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

– To nie jest przypadek, \u017ce wyj\u0105tkowo rzadkie gatunki takie jak nied\u017awied\u017a czy \u017cbik \u017cyj\u0105 w Polsce tylko w Karpatach. To nasze najdziksze g\u00f3ry. Niestety obecnie wi\u0119cej powierzchni zajmuj\u0105 tam drogi le\u015bne s\u0142u\u017c\u0105ce wycince drzew ni\u017c parki narodowe i rezerwaty. To tym wi\u0119kszy absurd, \u017ce gospodarka le\u015bna w g\u00f3rach jest deficytowa. Lasy Pa\u0144stwowe dop\u0142acaj\u0105 do wycinek Puszczy Karpackiej, czyli de facto do niszczenia naszego dziedzictwa przyrodniczego. Postawienie na ochron\u0119 przyrody naszych najdzikszych g\u00f3r jest ze wszech miar najbardziej rozs\u0105dnym wyborem i op\u0142aca si\u0119 lokalnym spo\u0142eczno\u015bciom – podkre\u015bla Aleksandra Wiktor, koordynatorka kampanii przyrodniczych w Greenpeace Polska.  <\/p>\n\n

Od 2000 roku tworzenie park\u00f3w narodowych jest obwarowane wyj\u0105tkowo restrykcyjnymi przepisami, tzw. samorz\u0105dowym liberum veto. Oznacza to, \u017ce ka\u017cdy szczebel samorz\u0105du terytorialnego – gmina, powiat i wojew\u00f3dztwo – mo\u017ce zablokowa\u0107 projekt stworzenia lub poszerzenia parku. Raport \u201cParki narodowe – to si\u0119 op\u0142aca\u201d opiera si\u0119 na pomy\u015ble stworzenia Mi\u0119dzynarodowego Parku Karpat, czyli sieci park\u00f3w narodowych, kt\u00f3re stanowi\u0142yby europejski odpowiednik parku Yellowstone. W 2024 roku Greenpeace zaproponowa\u0142 jego kszta\u0142t na podstawie m.in. analizy zdj\u0119\u0107 satelitarnych. W Polsce parki narodowe obj\u0119\u0142yby fragmenty 191 karpackich gmin. \u015arednio parki mog\u0142yby obj\u0105\u0107 18% ich obszaru. Obecnie parki narodowe zajmuj\u0105 ok. 3% polskich Karpat.<\/p>\n\n

Raport „Parki narodowe – to si\u0119 op\u0142aca” mo\u017cna przeczyta\u0107 poni\u017cej. <\/strong>Za\u0142\u0105cznik do raportu mo\u017cna pobra\u0107 tutaj<\/a>.<\/strong><\/p>\n\n