{"id":7963,"date":"2023-04-06T10:28:06","date_gmt":"2023-04-06T07:28:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?page_id=7963"},"modified":"2024-03-26T14:51:27","modified_gmt":"2024-03-26T11:51:27","slug":"greenpeace-akdeniz-yesil-adil-donusum-manifestosu","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/greenpeace-akdeniz-yesil-adil-donusum-manifestosu\/","title":{"rendered":"GREENPEACE AKDEN\u0130Z YE\u015e\u0130L AD\u0130L D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcM MAN\u0130FESTOSU"},"content":{"rendered":"\n
\n \n\n \n <\/div>\n \n
<\/div>\n\n

Bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019si, sadece ya\u015famsal tehdit seviyesini \u00e7oktan a\u015fm\u0131\u015f \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ve k\u00fcresel iklim krizinin i\u00e7inden de\u011fil; ayn\u0131 zamanda toplumsal ve ekonomik adaletin de \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyor. Etkisi her ge\u00e7en g\u00fcn artan iklim krizi, derinle\u015fen toplumsal ve iktisadi adaletsizlikten, demokrasi krizinden ve y\u00fckselen e\u015fitlik ve de\u011fi\u015fim talebinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bug\u00fcn do\u011fal varl\u0131klar\u0131m\u0131z \u00fczerindeki tahribat\u0131n ve iklim krizi kar\u015f\u0131s\u0131ndaki diren\u00e7sizli\u011fimizin temel sebebinin, ge\u00e7en on y\u0131llar boyunca ulusal ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclen; do\u011fal varl\u0131klar, toplumsal adalet, gelir e\u015fitli\u011fi ve e\u011fitim ve sa\u011fl\u0131k gibi temel kamu hizmetleri \u00fczerinde derin yaralar a\u00e7an otoriter, genel kamu yarar\u0131n\u0131 \u00f6nceliklendirmeyen ve belli z\u00fcmrelerin \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etmi\u015f olan politikalar oldu\u011fu unutulmamal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n

\u0130klim krizi, \u015firketlerin ve h\u00fck\u00fcmetlerin birlikte yaratt\u0131\u011f\u0131 fosil yak\u0131ta ba\u011f\u0131ml\u0131 ekonomik ve politik d\u00fczenin sonucudur. Bu ortakl\u0131\u011f\u0131n getirdi\u011fi iktisadi ve siyasi n\u00fcfuz, toplumsal ve g\u00fcndelik hayat\u0131 otoriter bir bi\u00e7imde her daim yeniden \u015fekillendirir, tahkim eder. Bu, ifade \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden yarg\u0131da ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011fa, toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011finden i\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve i\u015f\u00e7i g\u00fcvenli\u011fine kadar her konuda s\u00fcrekli bir kriz hali ve adaletsizlik rutini yarat\u0131r. Bu \u00e7oklu krizden \u00e7\u0131k\u0131\u015f; do\u011fa, iklim ve demokrasi yarar\u0131na; adaletsizli\u011fi ortadan kald\u0131rmay\u0131 hedefleyen sistemsel bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle ancak ger\u00e7ekle\u015febilir. Bunun ad\u0131 ye\u015fil, adil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr. Ye\u015fil, adil bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7oklu krizin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde anahtar politikad\u0131r.<\/p>\n\n

Ye\u015fil, adil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm (YAD), yaln\u0131zca iklim krizinden sa\u011f \u00e7\u0131kmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacak bir \u00e7er\u00e7eve de\u011fil. Krize kar\u015f\u0131 iktisadi ve \u00e7evresel direncimizi; g\u00f6z ard\u0131 edilmi\u015f, adalet bor\u00e7lu olunan toplumsal gruplar\u0131n da etkin kat\u0131l\u0131m\u0131yla y\u00fckseltebilece\u011fimiz bir yakla\u015f\u0131m. Kirletenlerin ve y\u0131k\u0131m getirenlerin gecikmi\u015f sorumluluklar\u0131n\u0131 \u00fcstlendi\u011fi bir yakla\u015f\u0131m. Fosil yak\u0131t ve altyap\u0131 \u015firketlerinin, politik ili\u015fkilerle k\u00e2r \u00fcst\u00fcne k\u00e2r ekleyerek ulusal ve k\u00fcresel y\u0131k\u0131m getirdi\u011fi bir ger\u00e7eklikten \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131m\u0131z, k\u00e2r \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcnde iyile\u015fmeye katk\u0131 verdiklerini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz bir \u00e7er\u00e7eve. Kent su\u00e7lar\u0131n\u0131n, do\u011fal ve k\u00fclt\u00fcrel varl\u0131klara sistemli sald\u0131r\u0131n\u0131n, hayvanlara kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen sistemli zulm\u00fcn tarih oldu\u011fu bir gelecek. Hem yerel, hem de ulusal \u00f6l\u00e7ekte; birbirimizi dinledi\u011fimiz ve anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, demokratik kat\u0131l\u0131m\u0131 ve g\u00fcvenli ya\u015fam ko\u015fullar\u0131n\u0131 olu\u015fturmay\u0131 \u00f6nceliklendiren bir varolma bi\u00e7imi. Kentte, k\u0131rda, okulda, i\u015fyerlerinde, \u00e7ocuk parklar\u0131nda, meralarda, ormanlarda, sinemalarda, imalathanelerde; ya\u015fam\u0131n kalbinin att\u0131\u011f\u0131 her yerde, toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011finin, etnik ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, \u00f6tekile\u015ftirmenin terk edildi\u011fi bir ya\u015fam tarz\u0131. Depremlere ve t\u00fcm iklim felaketlerine kar\u015f\u0131; \u015feffaf finansman s\u00fcre\u00e7leriyle yarat\u0131lan; kamu kurumlar\u0131n\u0131n, yurtta\u015flar\u0131n, sivil toplumun ve mahalli \u00f6rg\u00fctlenmelerin omuz omuza, dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde ve sistemli \u015fekilde m\u00fccadele etti\u011fimiz yeni bir hayat lisan\u0131.<\/p>\n\n

G\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131 ve gelece\u011fimizi, tedirginli\u011fin ve umutsuzlu\u011fun de\u011fil, toplumsal, \u00e7evresel, iklimsel ve iktisadi adaletin sard\u0131\u011f\u0131, bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l bir mahallede, \u015fehirde ve gezegende ya\u015famak istiyoruz. Bunun re\u00e7etesi, ye\u015fil, adil bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmd\u00fcr.<\/p>\n\n

\u0130klim krizi asla sadece iklim meselesi de\u011fildir. \u0130klim krizi bir adalet meselesi, bir demokrasi meselesi, bir kamu yarar\u0131 meselesidir. \u0130klim krizi, kararlar, eylemler, sorumlular ve sorumsuzluklar meselesidir. Bir gelecek tahayy\u00fcl\u00fc, gelecek planlamas\u0131 meselesidir. Hukuk ve adalet, yolsuzluk ve yozla\u015fma meselesidir. K\u00e2r h\u0131rs\u0131yla do\u011fay\u0131 s\u00f6m\u00fcrme veya ya\u015fam\u0131 savunma meselesidir. Bir ahlak ve bir erdem meselesidir. Bilime kulak verme veya hakikati inkar etme meselesidir. Emek ve i\u015f\u00e7i meselesidir. Hayvan\u0131n ya\u015fam hakk\u0131 meselesidir. \u00c7ocuk ve gen\u00e7 meselesi, toplumsal cinsiyet meselesidir. Temiz hava, temiz toprak, temiz su ve temiz bir vicdan meselesidir. Koskoca bir toplumsal sorun, koskoca bir toplumsal makinedir. T\u00fcm canl\u0131lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131, t\u00fcm gezegenin gelece\u011fini ilgilendirir ve hepsinin ortak meselesi, ortak derdidir. \u0130klim ve adalet krizine kar\u015f\u0131 ye\u015fil, adil bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, t\u00fcm hayat i\u00e7in temel belirleyicidir.<\/p>\n\n

Ye\u015fil, adil bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, iklim krizinden sa\u011f, adil ve gezegenle bar\u0131\u015farak, kimseyi geride b\u0131rakmadan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131m\u0131z, kararlar\u0131n\u0131 birlikte ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z yeni bir hayat\u0131 birlikte d\u00fc\u015fleyip yaratabilece\u011fimiz bir olanak sunuyor bize.<\/p>\n\n

YE\u015e\u0130L AD\u0130L D\u00d6N\u00dc\u015e\u00dcM \u0130\u00c7\u0130N 7 \u0130LKE<\/h2>\n\n

1) KAPSAMLI \u0130KL\u0130M EYLEM\u0130 <\/strong><\/h3>\n\n

Kapsaml\u0131 iklim eylemi, g\u00fcvenli gelecek i\u00e7in at\u0131lacak en acil ad\u0131md\u0131r. Ekolojik y\u0131k\u0131m, a\u011f\u0131r biyo\u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131, kurakl\u0131k, hava, toprak ve su kirlili\u011fi, halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, enerji krizi, t\u0131rmanan sa\u011fl\u0131k harcamalar\u0131, tar\u0131msal \u00fcretimin \u00e7\u00f6kmesi, yoksulluk ve daha bir\u00e7ok sorun, iklim krizinin g\u00f6stergeleri ve krizi dikkate almayan politikalar\u0131n do\u011frudan sonucudur. Krizle m\u00fccadelede bilimin, teknolojinin ve uzmanl\u0131\u011f\u0131n g\u00f6sterdi\u011fi yol izlenmelidir. Fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f vizyonunda; 2030 itibariyle k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015f ve sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131nda mutlak y\u00fczde 30 azalt\u0131m\u0131n son derece ger\u00e7ek\u00e7i yol haritalar\u0131 elimizde mevcuttur. Te\u015fvik mekanizmalar\u0131n\u0131n, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve yenilenebilir enerjiye y\u00fczde 100 ge\u00e7i\u015fi, ulusal b\u00fct\u00e7e \u00fczerinde y\u00fck yaratmadan m\u00fcmk\u00fcn k\u0131labilece\u011fi bu enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn uygulanmas\u0131 i\u015ften bile de\u011fildir. Bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn maliyeti, fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin asli ve ikincil maliyetlerinin \u00e7ok alt\u0131ndad\u0131r ve uygulanmas\u0131 i\u00e7in siyasi irade gereklidir. \u0130klim bilgisi, ilk\u00f6\u011fretimden ba\u015flayarak g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir temel ger\u00e7e\u011fi haline getirilmeli, ekonomik, toplumsal ve idari organizasyon, iklim kriziyle m\u00fccadelede hizalanmal\u0131d\u0131r.
<\/p>\n\n

2) B\u0130YO\u00c7E\u015e\u0130TL\u0130L\u0130\u011eE KORUMA KALKANI<\/h3>\n\n

Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 i\u00e7in radikal yol haritalar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. T\u00fcm d\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de biyo\u00e7e\u015fitlilik ve bir b\u00fct\u00fcn olarak do\u011fal ya\u015fam, alarm vermektedir. Ekonomik b\u00fcy\u00fcme ihtiyac\u0131 bahane edilerek do\u011fal alanlar\u0131n tahrip edilmesi ve bunu m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan, bunun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7an yasal mevzuat y\u0131k\u0131m\u0131n temel sebebidir. \u00c7evre mevzuat\u0131, ticari \u015firketlerin yat\u0131r\u0131m planlar\u0131n\u0131 ve k\u00e2rl\u0131l\u0131k oranlar\u0131n\u0131 de\u011fil, ekosistemleri koruyup, onarmal\u0131 ve iklim kriziyle m\u00fccadeleyi kategorik olarak \u00f6nceliklendirmelidir. Plastik at\u0131k ithalat\u0131, pestisit kullan\u0131m\u0131, do\u011fal alanlar\u0131n imara ve ticari tesislere a\u00e7\u0131lmas\u0131, karasal, denizel k\u0131y\u0131 ve deniz ekosistemlerinin bozulmas\u0131, t\u00fcrlerin beslenme, bar\u0131nma ve \u00fcreme alanlar\u0131n\u0131n ve g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131n insan faaliyetinden korunmamas\u0131, \u00d6DA, do\u011fal S\u0130T alan\u0131 gibi uygulamalar\u0131n delinmesi, sulak alanlar\u0131n tahrip edilmesi, altyap\u0131 ve yol in\u015faatlar\u0131yla kentleri \u00e7evreleyen ekosistem b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn par\u00e7alanmas\u0131 gibi sorunlar\u0131 ortadan kesin olarak kald\u0131racak kapsaml\u0131 yol haritalar\u0131, dayan\u0131kl\u0131 ve cayd\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek bir mevzuat geli\u015ftirilmelidir. Koruma politikas\u0131, yurtta\u015f kat\u0131l\u0131m\u0131yla kuvvetlendirilmelidir. T\u00fcrkiye k\u0131rsallar\u0131nda ya\u015fayan yerel topluluklar, do\u011fayla i\u00e7 i\u00e7e ya\u015fam\u0131n temel insani iradesini olu\u015fturur. Yerel topluluklar\u0131n do\u011faya zarar vermeyen ekonomik faaliyetlerle ya\u015fam alanlar\u0131nda koruyucu \u00f6zelliklerinin desteklenmesine y\u00f6nelik \u015fartlar\u0131 iyile\u015ftirilmeli, iklim afetleri dahil do\u011fa koruma, uyum ve hasar azalt\u0131m politikalar\u0131nda ve eylem politikalar\u0131nda akt\u00f6r konumlar\u0131 tan\u0131mlanmal\u0131d\u0131r.
<\/p>\n\n

3) \u0130\u015e G\u00dcC\u00dcNDE AD\u0130L GE\u00c7\u0130\u015e VE \u0130Y\u0130 \u0130\u015eLER<\/h3>\n\n

\u0130\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn adil ge\u00e7i\u015fi ve iyi i\u015fler perspektifi, temel bir ekonomik hedeftir. Karbonsuz, ye\u015fil ve adil bir ekonomiye ge\u00e7i\u015f, i\u015f alanlar\u0131nda iklim ve \u00e7evre dostu bir planlama ve \u00f6nemli sekt\u00f6rel de\u011fi\u015fiklikler anlam\u0131na gelmektedir. Karbon sal\u0131m\u0131na dayanan ekonomik \u00f6rg\u00fctlenmenin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 olan i\u015f\u00e7iler, bu ge\u00e7i\u015fe haz\u0131rl\u0131kl\u0131 hale getirilmelidir. S\u00fcre\u00e7te i\u015f, hak ve \u00fccret kayb\u0131na u\u011framalar\u0131 engellenmeli, bunun i\u00e7in yeniden mesleklendirme, erken emeklilik, d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f \u00e7al\u0131\u015fma saatleri gibi \u00e7\u00f6z\u00fcmler devreye sokulmal\u0131, ge\u00e7i\u015f ve sonras\u0131ndaki istihdam faaliyetleri; belirli bir plana dayal\u0131 olarak tasarlan\u0131p uygulanmal\u0131 ve denetlenmelidir. Fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin, a\u011f\u0131r sanayi faaliyetleriyle organik ili\u015fkisi, bir\u00e7ok i\u015f\u00e7i i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck i\u015f g\u00fcvenli\u011fi ve i\u015f\u00e7i sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, erken y\u0131pranma, sosyal hayata kat\u0131lamama, i\u015f garantisi sorunu, gelece\u011fini planlayamama gibi sonu\u00e7lar do\u011furmaktad\u0131r. Fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin i\u015f\u00e7iler ve i\u015f\u00e7i haklar\u0131 \u00fczerindeki bu yap\u0131sal y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan, d\u00fc\u015f\u00fck karbon ekonomisinde i\u015f\u00e7ilerin daha g\u00fcvenli, temiz ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flere ge\u00e7ti\u011fi bir planlama, ye\u015fil ve adil bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ana par\u00e7alar\u0131ndand\u0131r. Yerle\u015fim yerinde yeniden planlama ve mesleki uzmanl\u0131k ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n kamusal ve sekt\u00f6rel finansman\u0131 gibi s\u00fcre\u00e7ler, iyi i\u015flere ge\u00e7i\u015fin planlanmas\u0131nda i\u015f\u00e7ilerin ve ailelerinin kendilerine has \u015fartlar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir bi\u00e7imde y\u00f6netilmelidir.
<\/p>\n\n

4) YE\u015e\u0130L EKONOM\u0130 PROGRAMI<\/h3>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de ekonomik b\u00fcy\u00fcme, ge\u00e7ti\u011fimiz birka\u00e7 on y\u0131ld\u0131r, geni\u015f etkili mekansal planlamalar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirilen, kamuoyuna \u201cmega\u201d \u015feklinde anlat\u0131larak me\u015fruiyet \u00fcretilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan devasa altyap\u0131 projeleri ve onlara hammadde sa\u011flayan uydu projelerin yaratt\u0131\u011f\u0131 do\u011fal alan tahribat\u0131 \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u201cb\u00fcy\u00fcme\u201d topluma gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda y\u00fcksek adaletsizlik, do\u011fal alanlarda e\u015fi benzeri g\u00f6r\u00fclmeyen geri d\u00f6n\u00fclmez bir y\u0131k\u0131m, bu alanlar\u0131n \u00e7eperlerinde do\u011fa ile uyum i\u00e7inde ya\u015fayan yerel topluluklar\u0131n ge\u00e7im kaynaklar\u0131ndan, bar\u0131nma alanlar\u0131ndan ve ya\u015fam bi\u00e7imlerinden kopmalar\u0131, t\u0131rmanan ki\u015fi ba\u015f\u0131 ve toplam sera gaz\u0131 emisyon miktar\u0131 ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak vites y\u00fckselten iklim felaketleri olarak geri d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemezli\u011fin de\u011fi\u015fmesi gerekti\u011fi a\u015fik\u00e2rd\u0131r.Bir b\u00fct\u00fcn olarak ekonomide, sekt\u00f6rel mutlak emisyon azalt\u0131m\u0131na ve 2050 itibariyle net s\u0131f\u0131r karbon hedefine hizmet edecek, uzun vadeli, net hedeflere sahip bir planlama yap\u0131lmal\u0131d\u0131r. Ekolojik b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, canl\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131 ve topluluklar\u0131 tahrip eden, kalk\u0131nma ba\u011f\u0131ml\u0131s\u0131, etkinli\u011fi b\u00fcy\u00fcme g\u00f6stergeleri ile \u00f6l\u00e7\u00fclen bir ekonomik modelden, iklim etkisinin planl\u0131 ve radikal bir \u015fekilde azalt\u0131ld\u0131\u011f\u0131, k\u00e2r\u0131 de\u011fil toplumsal fayday\u0131 \u00f6nceliklendiren, sosyal refaha dayal\u0131 bir ekonomik modele ge\u00e7ilmelidir. A\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretim ve t\u00fcketimin ve k\u00e2r odakl\u0131 ekonomik ak\u0131\u015f\u0131n yerini, \u00fcretimde d\u00fc\u015f\u00fck karbon ayak izi ve t\u00fcketimde ger\u00e7ek ihtiyaca dayal\u0131 yeniden kullan\u0131m yakla\u015f\u0131m\u0131 almal\u0131d\u0131r.
<\/p>\n\n

5) TOPLUMSAL C\u0130NS\u0130YET E\u015e\u0130TL\u0130\u011e\u0130<\/h3>\n\n

Toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi perspektifi t\u00fcm planlama ve karar alma s\u00fcre\u00e7lerine entegre edilmelidir. Toplumsal cinsiyet e\u015fitsizli\u011finden yoksunluk, T\u00fcrkiye’de, ifade h\u00fcrriyeti, ekonomik ve sosyal hayata kat\u0131l\u0131m, g\u00fcvenlik, ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa u\u011frama, \u00f6tekile\u015ftirilme, cinsel y\u00f6nelime sayg\u0131s\u0131zl\u0131k gibi sorunlar yaratarak \u00f6zg\u00fcrl\u00fckten mahrumiyete neden olmaktad\u0131r. Ye\u015fil bir adil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn; demokratikle\u015fmeden enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne, kamusal hizmetlere e\u015fit eri\u015fimden kaynaklar\u0131n adil da\u011f\u0131t\u0131m\u0131na kadar t\u00fcm toplumsal \u00f6\u011felerinin temelinde toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi bulunmal\u0131d\u0131r. Yasa ve y\u00f6netmelik yap\u0131m\u0131 gibi genel etkili programlar\u0131n, b\u00f6lgesel adil ge\u00e7i\u015f planlamas\u0131 gibi g\u00f6rece yerel etkili s\u00fcre\u00e7lerin, istihdam, e\u015fit i\u015fe e\u015fit \u00fccret gibi ekonomik ve toplumsal hayata kat\u0131l\u0131m\u0131 bi\u00e7imlendiren alan ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n tasar\u0131m\u0131nda, uygulanmas\u0131nda ve denetiminde toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011finin tesis edilmesi ve belirleyici olmas\u0131 g\u00f6zetilmelidir.
<\/p>\n\n

6) KARAR ALMADA ETK\u0130N KATILIM, ORTAK FAYDA<\/h3>\n\n

Planlama ve karar almada ortak akl\u0131 ve fayday\u0131 temel alan, \u015feffaf, denetlenebilir, etkin, ger\u00e7ek demokratik kat\u0131l\u0131m d\u00f6nemi ba\u015flamal\u0131d\u0131r. Ekolojik, ekonomik ve toplumsal ger\u00e7ekleri dikkate almayan, bilimsel uyar\u0131lar\u0131 duymazdan gelen, insan topluluklar\u0131 ve do\u011fa \u00fczerindeki etki fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc \u00f6nemsemeyen karar alma bi\u00e7imi, T\u00fcrkiye’deki toplumsal, iktisadi ve ekolojik adaletsizli\u011fin, iklim afetlerinin derinle\u015fmesinin temel sebeplerindendir. Bu yakla\u015f\u0131m s\u00fcreklile\u015fmi\u015ftir ve g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131n idaresinden do\u011fan\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131na, demokratik alandan gelecek planlamas\u0131na kadar t\u00fcm ya\u015famsal varl\u0131k ve s\u00fcre\u00e7leri tahrip eden bir dayatma team\u00fcl\u00fc yerle\u015fmi\u015f ve g\u00fcndelikle\u015fmi\u015ftir. Bu durumun de\u011fi\u015fmesi, getirdi\u011fi sorunlar\u0131n giderilmesi; kararlara etkin kat\u0131l\u0131m\u0131, ortak akl\u0131 temel alan \u015feffaf mekanizmalar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Yurtta\u015flar\u0131n ve olu\u015fturduklar\u0131 yap\u0131lar\u0131n, kendi ya\u015fam ve ya\u015fam alanlar\u0131 hakk\u0131nda karar alma hakk\u0131, yasaca g\u00fcven alt\u0131na al\u0131nmal\u0131 ve sistemli bir yap\u0131yla i\u015fletilmelidir. Bireylerin maruz kalan de\u011fil, y\u00f6nlendiren oldu\u011fu, bilimin, tecr\u00fcbenin ve yerel ya\u015fam ger\u00e7ekli\u011finin rehberli\u011finde, dayan\u0131\u015fma i\u00e7inde kendi kaderini tayin hakk\u0131na sahip oldu\u011fu bir planlama ve y\u00f6netim bi\u00e7imi, vazge\u00e7ilmezdir.
<\/p>\n\n

7) \u015eEFFAFLIK VE HESAP VERME MECBUR\u0130YET\u0130<\/h3>\n\n

\u015eeffafl\u0131k ve hesap verme mecburiyeti, demokratik i\u015fleyi\u015fin temel karakteridir ve a\u015f\u0131lamayacak bir yasal g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de, gerek her t\u00fcr projenin ekosistemler ve iklim \u00fczerindeki etkisi, gerek deprem vergisi gibi kamusal kaynaklar\u0131n kullan\u0131m alan ve bi\u00e7imi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ve gerekse e\u011fitim ve \u00e7al\u0131\u015fma gibi sosyal alanlara ili\u015fkin politikalar\u0131n \u00fcretiminde, \u015feffafl\u0131k ve hesap verme mecburiyeti ilkesi tamamen \u00e7\u00f6km\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu pratik normalle\u015fmi\u015ftir ve ortaya \u00e7\u0131kan her t\u00fcrl\u00fc zarara ve kayba ra\u011fmen, hukuki ve idari yapt\u0131r\u0131mlar\u0131n uygulanmamas\u0131 sonucunu getirmi\u015ftir. Milyonlarca a\u011fac\u0131n tek seferde kesildi\u011fi projelerin, ya\u015fam boyu \u00e7al\u0131\u015farak elde edilen birikimlerin bir gecede kaybedilmesiyle sonu\u00e7lanan ekonomik krizlerin, yurtlarda ve madenlerde toplu halde hayat\u0131n\u0131 kaybeden \u00f6\u011frenci ve i\u015f\u00e7ilerin, kad\u0131nlar\u0131n ve farkl\u0131 cinsel y\u00f6nelimlerden insanlar\u0131n hesab\u0131 sorulamayan cinayetlere kurban gidi\u015finin sorumlular\u0131n\u0131n korundu\u011fu ve bunlar\u0131 \u00f6nleyecek i\u015fleyi\u015fin kurulmad\u0131\u011f\u0131 bir y\u00f6netimsel i\u015fleyi\u015fle gelece\u011fe g\u00fcvenle bak\u0131lamaz. \u0130klim krizinin i\u00e7inden ge\u00e7ti\u011fimiz bu d\u00f6nemde, toplumsal ve ekolojik hayat\u0131 bi\u00e7imlendiren sistemlerde; kat\u0131l\u0131mc\u0131 bir tasarlama, etkin bir denetim ve yapt\u0131r\u0131m mekanizmas\u0131 olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. \u015eeffafl\u0131k ve hesap verme mecburiyeti, ye\u015fil ve adil bir ya\u015fam\u0131n garantisidir.
<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bug\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019si, sadece ya\u015famsal tehdit seviyesini \u00e7oktan a\u015fm\u0131\u015f \u00e7evresel y\u0131k\u0131m ve k\u00fcresel iklim krizinin i\u00e7inden de\u011fil; ayn\u0131 zamanda toplumsal ve ekonomik adaletin de \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fc bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyor. Etkisi her ge\u00e7en g\u00fcn artan iklim krizi, derinle\u015fen toplumsal ve iktisadi adaletsizlikten, demokrasi krizinden ve y\u00fckselen e\u015fitlik ve de\u011fi\u015fim talebinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Bug\u00fcn do\u011fal varl\u0131klar\u0131m\u0131z \u00fczerindeki tahribat\u0131n ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_hide_page_title_checkbox":"","p4_title":"","p4_subtitle":"","p4_description":"","background_image_id":"","background_image":"","p4_button_title":"","p4_button_link":"","p4_button_link_checkbox":"","p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-7963","page","type-page","status-publish","hentry","category-uncategorized"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7963","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7963"}],"version-history":[{"count":12,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7963\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8407,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/7963\/revisions\/8407"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7963"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7963"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7963"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}