{"id":10239,"date":"2026-06-15T16:18:51","date_gmt":"2026-06-15T13:18:51","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=10239"},"modified":"2026-06-29T13:15:01","modified_gmt":"2026-06-29T10:15:01","slug":"turkiyenin-cop31-iklim-zirvesi-vizyonunda-gercek-faturayi-kim-oduyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/turkiyenin-cop31-iklim-zirvesi-vizyonunda-gercek-faturayi-kim-oduyor\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye’nin COP31 iklim zirvesi vizyonunda ger\u00e7ek faturay\u0131 kim \u00f6d\u00fcyor?"},"content":{"rendered":"\n

Bonn toplant\u0131lar\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131nda T\u00fcrkiye, ev sahibi olaca\u011f\u0131 COP31 iklim zirvesi \u00f6ncesinde elektrifikasyon, at\u0131k azalt\u0131m\u0131 ve iklim uygulama k\u00f6pr\u00fcs\u00fc gibi iddial\u0131 vizyonlar a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak i\u00e7eride \u00e7al\u0131\u015fan 37 aktif k\u00f6m\u00fcr santrali ve Avrupa’dan ithal edilen rekor seviyedeki 503 bin ton plastik at\u0131k bu tabloyla \u00e7eli\u015fiyor. \u00c7\u00f6z\u00fcm sadece vitrin hedefleri de\u011fil, kayna\u011f\u0131nda azalt\u0131m ve k\u00f6m\u00fcrden acil \u00e7\u0131k\u0131\u015f.<\/strong><\/p>\n\n

\"\"
\u00a9 Bernd Lauter \/ Greenpeace<\/div><\/figcaption><\/figure>\n\n

Almanya’n\u0131n Bonn kentinde d\u00fczenlenen ve Brezilya’daki COP30 ile Antalya’daki COP31 iklim zirvesi aras\u0131nda teknik bir k\u00f6pr\u00fc i\u015flevi g\u00f6ren Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Konferans\u0131 (SB64) ilk haftas\u0131n\u0131 tamamlad\u0131. T\u00fcrkiye delegasyonu i\u00e7in bu s\u00fcrecin \u015f\u00fcphesiz en \u00f6nemli olay\u0131, masaya getirilen “Eylem G\u00fcndemi” (Action Agenda) oldu. Bu g\u00fcndemde en \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 hedef; 2035 y\u0131l\u0131na kadar y\u00fczde 35 k\u00fcresel elektrifikasyon, \u0130klim Uygulama K\u00f6pr\u00fcs\u00fc ve k\u00fcresel at\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 yar\u0131ya indirme vizyonlar\u0131yd\u0131. Bu hedefler \u00f6n\u00fcm\u00fcze iyi bir vizyon getiriyor, ancak bundan sonra bu hedeflerin i\u00e7inin nas\u0131l doldurulaca\u011f\u0131na dair somut ayr\u0131nt\u0131lar\u0131 bekliyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Bonn’daki parlak m\u00fczakere salonlar\u0131nda bu hedefler alk\u0131\u015flan\u0131rken, Af\u015fin-Elbistan A Termik Santrali’nin b\u00f6lgeye y\u0131llard\u0131r verdi\u011fi zarar\u0131 katlayacak ek \u00fcnitelerle m\u00fccadele Kahramanmara\u015f adliyesinin koridorlar\u0131nda devam ediyordu. \u0130klim krizini \u00e7\u00f6zmek istiyorsak, \u00f6nce evimizin i\u00e7indeki bu devasa z\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00f6zmek zorunday\u0131z.<\/p>\n\n

Bonn m\u00fczakerelerinin ilk haftas\u0131nda kimler, neyi tart\u0131\u015ft\u0131?<\/strong><\/h2>\n\n

Bonn g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri, t\u0131rmanan jeopolitik krizlerin ve enerji g\u00fcvenli\u011fi endi\u015felerinin g\u00f6lgesinde tam bir finansman m\u00fccadelesine sahne oldu. M\u00fczakere odalar\u0131nda K\u00fcresel G\u00fcney ve Kuzey aras\u0131ndaki fay hatlar\u0131 giderek keskinle\u015fiyor. G-77, \u00c7in ve Afrika Grubu gibi \u00fclkeler, adil ge\u00e7i\u015f ve iklim finansman\u0131 ba\u015fl\u0131klar\u0131nda hibe temelli, ger\u00e7ek bir kamu finansman\u0131 talep ederken; Avrupa Birli\u011fi ve K\u00fcresel Kuzey \u00fclkeleri finansman y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcnden ka\u00e7arak tart\u0131\u015fmay\u0131 salt emisyon azalt\u0131m\u0131na \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n\n

Ge\u00e7en y\u0131lki iklim zirvesinde resmi ad\u0131yla “Adil Ge\u00e7i\u015f Mekanizmas\u0131”n\u0131n (Just Transition Mechanism) geli\u015ftirilmesine karar verilmi\u015fti. Biz sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 olarak, bu mekanizman\u0131n k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde kalmamas\u0131 ve Brezilya’daki COP30 ile T\u00fcrkiye’deki COP31 aras\u0131nda ger\u00e7ek bir finansman k\u00f6pr\u00fcs\u00fc kurmas\u0131 i\u00e7in bu yap\u0131ya “Bel\u00e9m-Antalya Mekanizmas\u0131 (BAM)”<\/strong> ad\u0131n\u0131 verdik. Ancak Bonn’da kurulan bu masada geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin mekanizmaya b\u00fct\u00e7e ay\u0131rmay\u0131 reddetmesi, ge\u00e7en y\u0131l verdikleri adil ge\u00e7i\u015f s\u00f6z\u00fcnden ne kadar h\u0131zl\u0131 \u00e7ark ettiklerini g\u00f6steriyor. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin Paris’te vaat edilen iklim finansman\u0131n\u0131n sa\u011flanmamas\u0131 hayal k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fatt\u0131. E\u011fer bu t\u0131kan\u0131kl\u0131klar a\u015f\u0131l\u0131p finansman meseleleri somut uygulama ara\u00e7lar\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015fmezse, COP31 iklim zirvesi icraat \u00fcretilmeyen i\u00e7i bo\u015f bir sohbet kul\u00fcb\u00fcne d\u00f6necek. <\/p>\n\n

T\u00fcrkiye’nin iklim hedefleri sahadaki ger\u00e7eklerle neden \u00e7eli\u015fiyor?<\/p>\n\n

T\u00fcrkiye, COP31 ev sahibi olarak d\u00fcr\u00fcst arabulucu iddias\u0131yla masaya temiz enerji ve s\u0131f\u0131r at\u0131k hedefleri getirdi. Temiz enerjiyi \u00f6ne \u00e7\u0131karan bu elektrifikasyon hamlesini kesinlikle destekliyoruz; zira g\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar art\u0131k T\u00fcrkiye’nin en ucuz elektrik kayna\u011f\u0131. Ancak elektrifikasyon \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn sadece yar\u0131s\u0131. Elektrifikasyon vizyonunun alt\u0131n\u0131 k\u00f6m\u00fcrden h\u0131zl\u0131 ve adil bir \u00e7\u0131k\u0131\u015fla doldurmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcrece bu \u00e7aba eksik kal\u0131yor. \u0130\u00e7eride 37 aktif k\u00f6m\u00fcr santralini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmaya devam ederken ve Avrupa\u2019daki tek yeni k\u00f6m\u00fcr projesi olan Af\u015fin-Elbistan A’ Termik Santrali\u2019nin geni\u015fletilmesi projesine kap\u0131 aralarken ekonomiyi elektriklendirmek kirlili\u011fi \u00e7\u00f6zmez, sadece kirlili\u011fin yerini de\u011fi\u015ftirir.<\/p>\n\n

K\u00f6m\u00fcr\u00fcn T\u00fcrkiye’ye bir y\u0131ll\u0131k gizli maliyeti tam 592 milyar liray\u0131 buluyor. Bu devasa rakam\u0131n yakla\u015f\u0131k 133 milyar liras\u0131 do\u011frudan devlet s\u00fcbvansiyonlar\u0131na akarken, 398 milyar liras\u0131 halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7evre tahribat\u0131 olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bu fatura, do\u011frudan b\u00f6lge halk\u0131na ve hepimizin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na kesilen bir zarar tablosu. Benzer bir \u00e7eli\u015fkiyi at\u0131k y\u00f6netiminde de g\u00f6r\u00fcyoruz. K\u00fcresel s\u0131f\u0131r at\u0131k \u015fampiyonu olmay\u0131 hedeflerken, \u00f6n verilere g\u00f6re 2025 y\u0131l\u0131nda Avrupa Birli\u011fi’nden y\u00fczde 19 art\u0131\u015fla 503 bin ton plastik at\u0131k ithal ederek tarihi bir rekor k\u0131rd\u0131k. At\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi \u00fczerine s\u0131f\u0131r at\u0131k vizyonu in\u015fa edilemez. <\/p>\n\n

Greenpeace olarak biz m\u00fczakere masas\u0131na neleri ta\u015f\u0131d\u0131k?<\/p>\n\n

Ele\u015ftirmek kolay, biz \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek i\u00e7in oraday\u0131z. Bonn’daki uluslararas\u0131 bas\u0131n toplant\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye’nin elektrifikasyon vizyonunu takdir etti\u011fimizi, ancak bunun k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015f takvimiyle birle\u015fmesi gerekti\u011fini t\u00fcm d\u00fcnyaya anlatt\u0131k. Onlar ve biz yokuz; biz zaten iklim krizinden do\u011frudan etkilenen b\u00f6lge halk\u0131yla, i\u015f\u00e7ilerle omuz omuza ayn\u0131 taraf\u0131z. Bu sorumlulukla, T\u00fcrkiye ve Avustralya’dan 94 sivil toplum kurulu\u015fu ile bir araya gelerek COP31 Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131na tarihi bir ortak mektup sunduk.<\/p>\n\n

Bu mektupta COP31 m\u00fczakere s\u00fcrecinde y\u00f6nelik taleplerimizin yan\u0131nda, T\u00fcrkiye\u2019den yeni k\u00f6m\u00fcr projelerine derhal moratoryum ilan edilmesini, 1,5\u00b0C uyumlu mutlak azalt\u0131m i\u00e7eren yeni bir Ulusal Katk\u0131 Beyan\u0131 sunulmas\u0131n\u0131 ve i\u015f\u00e7ileri koruyan i\u015fleyen bir adil ge\u00e7i\u015f mekanizmas\u0131 kurulmas\u0131n\u0131 talep ettik. Sahadaki o g\u00fc\u00e7l\u00fc sesi m\u00fczakere odalar\u0131na ta\u015f\u0131mak i\u00e7in T\u00fcrkiye’de K\u00f6m\u00fcr\u00fcn Gizli Maliyeti ve S\u0131f\u0131r At\u0131k Politikas\u0131n\u0131n G\u00f6r\u00fcnmeyen Y\u00fcz\u00fc raporlar\u0131m\u0131z\u0131 uluslararas\u0131 kamuoyuyla payla\u015ft\u0131k. K\u00f6m\u00fcr\u00fcn hane ba\u015f\u0131na ekstra maliyetinin her y\u0131l en d\u00fc\u015f\u00fck emekli maa\u015f\u0131n\u0131 a\u015farak 21.500 liraya ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 verilerle if\u015fa ettik.<\/p>\n\n

\u0130klim zirvesinin ikinci haftas\u0131nda bizi neler bekliyor?<\/strong><\/h2>\n\n

\u0130kinci haftada t\u00fcm g\u00f6zler, masaya konan bu vitrin hedeflerinin arkas\u0131n\u0131n nas\u0131l doldurulaca\u011f\u0131na \u00e7evrildi. Kilitlenen finansman ve adil ge\u00e7i\u015f masalar\u0131nda somut bir g\u00fcndem maddesi \u00e7\u0131karma m\u00fccadelesi zorlu bi\u00e7imde s\u00fcr\u00fcyor. Ba\u015fkanl\u0131klar\u0131n sadece iyi niyet beyanlar\u0131yla yetinmeyip K\u00fcresel Uygulama H\u0131zland\u0131r\u0131c\u0131s\u0131 gibi giri\u015fimlerle eyleme ge\u00e7mesini bekliyoruz.<\/p>\n\n

En b\u00fcy\u00fck beklentimiz ise, T\u00fcrkiye ve Avustralya’n\u0131n fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f yol haritas\u0131 etraf\u0131nda dola\u015fmay\u0131 b\u0131rak\u0131p, ulusal d\u00fczeyde ba\u011flay\u0131c\u0131 ve bilime dayal\u0131 k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015f planlar\u0131n\u0131 resmi m\u00fczakereye a\u00e7mas\u0131. \u0130klim diplomasisi ancak evdeki \u00e7eli\u015fkileri \u00e7\u00f6zen cesur ad\u0131mlarla, toplumu yatay kesen bu derin sorunlara \u00e7are \u00fcretebilir.<\/p>\n\n

Birlikte Ne Yapabiliriz?<\/strong><\/h2>\n\n

Karar al\u0131c\u0131lar\u0131n COP31 iklim zirvesi<\/strong> i\u00e7in d\u00fcnyaya sundu\u011fu iddial\u0131 hedefler ile evimizdeki k\u00f6m\u00fcr bacalar\u0131n\u0131n ger\u00e7e\u011fi maalesef birbiriyle \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyor. \u0130klim krizini \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in somut ad\u0131mlar atmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n\n

Temiz hava solumak, ucuz ve adil enerjiye ula\u015fmak, ba\u015fkalar\u0131n\u0131n \u00e7\u00f6p\u00fcyle zehirlenmemek hepimizin en temel hakk\u0131. Bu hakk\u0131 elde etmek i\u00e7in karar al\u0131c\u0131lar \u00fczerinde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kamusal talep olu\u015fturmak zorunday\u0131z. \u015eimdi sen de Greenpeace’in K\u00f6m\u00fcre De\u011fil Ya\u015fama Yat\u0131r\u0131m <\/a>kampanyas\u0131n\u0131 imzala, k\u00f6m\u00fcrden adil \u00e7\u0131k\u0131\u015f \u00e7a\u011fr\u0131m\u0131za omuz ver. Bu bitmek bilmeyecek bir m\u00fccadele. Kararl\u0131l\u0131kla yan yana durursak bunu birlikte ba\u015farabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Bonn toplant\u0131lar\u0131n\u0131n ilk haftas\u0131nda T\u00fcrkiye, ev sahibi olaca\u011f\u0131 COP31 iklim zirvesi \u00f6ncesinde elektrifikasyon, at\u0131k azalt\u0131m\u0131 ve iklim uygulama k\u00f6pr\u00fcs\u00fc gibi iddial\u0131 vizyonlar a\u00e7\u0131klad\u0131. Ancak i\u00e7eride \u00e7al\u0131\u015fan 37 aktif k\u00f6m\u00fcr santrali…<\/p>\n","protected":false},"author":41,"featured_media":10240,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[5,24],"tags":[61],"p4-page-type":[29],"class_list":["post-10239","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-sorunlar-ve-cozumler","category-iklim-krizi","tag-cop31-turkiye","p4-page-type-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/41"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10239"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10397,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10239\/revisions\/10397"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10239"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=10239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}