{"id":1650,"date":"2019-11-20T16:57:00","date_gmt":"2019-11-20T13:57:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=1650"},"modified":"2021-03-21T14:51:24","modified_gmt":"2021-03-21T11:51:24","slug":"kentlerde-hava-kirliligi-kapani","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/kentlerde-hava-kirliligi-kapani\/","title":{"rendered":"Kentlerde Hava Kirlili\u011fi Kapan\u0131"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large  caption-style-medium caption-alignment-center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1500\" height=\"1000\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2019\/11\/d78603ce-airpollutionimage.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1651\"\/><\/figure>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda sanayi, ula\u015f\u0131m ve fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131 gibi faaliyetler sonucunda giderek daha kirli bir hava solumak zorunda kal\u0131yoruz. Bir yandan da yanl\u0131\u015f enerji politikalar\u0131 ve temiz havay\u0131 oda\u011f\u0131na almayan politikalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Beyaz perdedeki distopik gelecek senaryolar\u0131na giderek daha \u00e7ok yakla\u015f\u0131yoruz sanki. Kentlerde y\u00fckselen binalar, artan ara\u00e7 yo\u011funlu\u011fu, azalan ye\u015fil alanlar bu senaryoyu ger\u00e7e\u011fe daha da yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Ancak bireyler, sivil hareketler ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 temiz hava hakk\u0131 talep etmeye devam ediyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc hava kirlili\u011finin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc cam fanuslarda ya\u015famakta veya temiz havay\u0131 pet \u015fi\u015felere s\u0131\u011fd\u0131rmaktan de\u011fil, temiz havaya sahip bir \u015fehre, \u00fclkeye, gezegene sahip olmaktan ge\u00e7iyor.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u015eehirlerimizde plans\u0131z kentle\u015fmeyle bir anda kendimizi sanayi b\u00f6lgelerinin i\u00e7inde bulabiliyoruz. Sokaklarda y\u00fcz binlerce motorlu ta\u015f\u0131t hi\u00e7 durmadan ge\u00e7iyor. Is\u0131nmak ve bitmek t\u00fckenmek bilmeyen enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in k\u00f6m\u00fcr, petrol ve do\u011falgaz gibi fosil yak\u0131tlar kullanmaya devam ediyoruz. Ye\u015fil alanlar ise her ge\u00e7en g\u00fcn yok oluyor. B\u00fct\u00fcn bunlar bir araya gelince kentlerde temiz havadan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn olmuyor. Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her nefeste, att\u0131\u011f\u0131m\u0131z her ad\u0131mda hava kirlili\u011fiyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/span><\/p>\n<h2><b>Ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her nefes temiz mi?<\/b><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130klim krizi ve hava kirlili\u011finin ana etmenleri olan sanayi, ula\u015f\u0131m ve \u0131s\u0131nma faaliyetlerinin b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc kentsel alanlarda k\u00fcmeleniyor. Bu faaliyetler sonucunda, atmosfere sal\u0131nan CO2, NOx, PM 10 ve PM 2.5 (PM: partik\u00fcl madde) gibi kirletici maddeler, kentsel alanlar\u0131 i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lmaz bir kirlilik kapan\u0131na \u00e7eviriyor. <\/span><span style=\"font-weight: 400;\">Bu nedenle, gezegendeki<\/span><span style=\"font-weight: 400;\"> her 10 insandan 9\u2019u kirli hava teneff\u00fcs etmek <\/span><a href=\"https:\/\/www.who.int\/news-room\/detail\/02-05-2018-9-out-of-10-people-worldwide-breathe-polluted-air-but-more-countries-are-taking-action\"><span style=\"font-weight: 400;\">zorunda kal\u0131yor<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">. \u00c7in ve Hindistan gibi \u00fclkelerde hava kirlili\u011fi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fcl\u00fcr bir hal alm\u0131\u015fken T\u00fcrkiye gibi pek \u00e7ok \u00fclkede hava kirlili\u011fi g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclm\u00fcyor diye yok san\u0131labiliyor. Ancak PM 2.5 gibi insan sa\u00e7\u0131ndan bile 30 kat k\u00fc\u00e7\u00fck olan kirleticiler, ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z her nefeste i\u00e7 organlar\u0131m\u0131za ve dola\u015f\u0131m sistemimize <\/span><a href=\"https:\/\/www.temizhavahakki.com\/kara-rapor\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">sessiz sedas\u0131z giriyor<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/www.epa.gov\/pm-pollution\/health-and-environmental-effects-particulate-matter-pm\"><span style=\"font-weight: 400;\">Bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalara<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> g\u00f6re partik\u00fcl maddelerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle etkiliyor:&nbsp;<\/span><\/p>\n<ul>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kalp ve akci\u011fer rahats\u0131zl\u0131klar\u0131 olan insanlarda erken \u00f6l\u00fcmler,<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kalp ritim bozuklu\u011fu<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Kalp krizi&nbsp;<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Ast\u0131m<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Akci\u011fer fonksiyonlar\u0131nda azalma<\/span><\/li>\n<li style=\"font-weight: 400;\"><span style=\"font-weight: 400;\">Solunum yolu hastal\u0131klar\u0131nda art\u0131\u015f&nbsp;&nbsp;<\/span><\/li>\n<\/ul>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">K\u0131sacas\u0131 hava kirlili\u011fi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bozuyor. <\/span><a href=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/archive-turkey\/tr\/press\/reports\/sessiz-katil-raporu-270514\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">Greenpeace\u2019in 2014 tarihli raporunda<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> bir nevi sessiz katil olarak adland\u0131r\u0131lan partik\u00fcl maddelere kar\u015f\u0131 hepimiz savunmas\u0131z\u0131z. Kalp ve akci\u011fer rahats\u0131zl\u0131\u011f\u0131 olanlar, \u00e7ocuklar ve ya\u015fl\u0131lar ise bu tehdit kar\u015f\u0131s\u0131nda en savunmas\u0131z olanlar. \u00d6zellikle \u00e7ocuklar fizyolojik \u00f6zellikleri nedeniyle <\/span><a href=\"https:\/\/www.temizhavahakki.com\/kara-rapor\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">kirli havay\u0131 daha fazla teneff\u00fcs ediyor<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.<\/span><\/p>\n<h2><b>\u00c7ocuklar\u0131m\u0131z kirli hava solumak zorunda de\u011fil<\/b><\/h2>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Gezegendeki \u00e7ocuklar\u0131n %93\u2019\u00fc, <\/span><a href=\"https:\/\/www.who.int\/ceh\/publications\/air-pollution-child-health\/en\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc\u2019n\u00fcn (DS\u00d6) belirledi\u011fi kriterlere g\u00f6re<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> kirli hava soluyor. <\/span><a href=\"https:\/\/www.standard.co.uk\/news\/london\/children-five-times-more-exposed-to-toxic-air-on-school-run-than-other-times-of-day-study-shows-a4267251.html?edf=763\"><span style=\"font-weight: 400;\">\u0130ngiltere\u2019de ge\u00e7ti\u011fimiz aylarda yay\u0131mlanan bir rapor<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, okul yolculu\u011fu s\u0131ras\u0131nda \u00e7ocuklar\u0131n, NO2 ve PM 2.5 gibi havay\u0131 kirleten maddelere, g\u00fcn\u00fcn di\u011fer zaman dilimlerine<\/span> <span style=\"font-weight: 400;\">g\u00f6re 5 kat daha fazla maruz kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Londra, Berlin, Paris, Sofya ve Var\u015fova\u2019da yap\u0131lan <\/span><a href=\"https:\/\/www.env-health.org\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/Healthy-air-children_London.pdf\"><span style=\"font-weight: 400;\">ba\u015fka bir ara\u015ft\u0131rma<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\"> ise, okul b\u00f6lgelerinde yo\u011funla\u015fan partik\u00fcl madde kirlili\u011finin, DS\u00d6\u2019n\u00fcn halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in \u00f6nerdi\u011fi hava kalitesi limit de\u011ferleri a\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydu. E\u011fer havadaki PM 2.5 yo\u011funlu\u011fu limit de\u011ferlerde kalsayd\u0131, DS\u00d6\u2019ye g\u00f6re \u00e7ocuklar\u0131n da dahil oldu\u011fu her ya\u015f grubunda <\/span><a href=\"https:\/\/www.temizhavahakki.com\/kara-rapor\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">y\u0131lda 2.1 milyon erken \u00f6l\u00fcm \u00f6nlenebilirdi<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">.&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Okul b\u00f6lgelerindeki hava kirlili\u011fine dair bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u0130stanbul\u2019da getirece\u011fi sonu\u00e7lar merak konusu. T\u00fcrkiye\u2019de ise PM 2.5\u2019a dair yasal bir limit de\u011fer bulunmuyor. \u00dcstelik PM 2.5 \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ait hava kalitesi izleme istasyonlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funda \u00f6l\u00e7\u00fclm\u00fcyor. Bir di\u011fer partik\u00fcl madde PM 10 ise, <\/span><a href=\"https:\/\/www.havaizleme.gov.tr\/\"><span style=\"font-weight: 400;\">2018 y\u0131l\u0131nda yeterli \u00f6l\u00e7\u00fcm yapan istasyonlar\u0131n verilerine g\u00f6re<\/span><\/a><span style=\"font-weight: 400;\">, DS\u00d6 limit de\u011ferlerinin \u00fcst\u00fcnde. PM 2.5\u2019ta da \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 senaryo, PM 10\u2019dan farkl\u0131 sonu\u00e7lar g\u00f6sterecek mi?&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"font-weight: 400;\">Kentlerimizde \u00e7o\u011fu zaman kirli havayla ya\u015f\u0131yoruz. Kirli hava sadece sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 bozmakla kalm\u0131yor, \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n ise hayat\u0131n\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan beri etkiliyor. Kentlerde temiz hava i\u00e7in m\u00fccadele vermek ayn\u0131 zamanda giderek derinle\u015fen iklim krizine kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele anlam\u0131na da geliyor. Temiz hava herkesin hakk\u0131. Havay\u0131 temizlemek, bize iklimi kurtaracak form\u00fcl\u00fc de verecek. Bu y\u00fczden temiz havaya odaklanan iklim politikalar\u0131na, gerekli yasal d\u00fczenlemelere, temiz hava eylem planlar\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/span><\/p>\n<p>G\u00f6khan Ersoy<br \/>Greenpeace Akdeniz \u0130klim ve Enerji Proje Sorumlusu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnyas\u0131nda sanayi, ula\u015f\u0131m ve fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131 gibi faaliyetler sonucunda giderek daha kirli bir hava solumak zorunda kal\u0131yoruz. Bir yandan da yanl\u0131\u015f enerji politikalar\u0131 ve temiz havay\u0131 oda\u011f\u0131na almayan politikalarla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Beyaz perdedeki distopik gelecek senaryolar\u0131na giderek daha \u00e7ok yakla\u015f\u0131yoruz sanki. Kentlerde y\u00fckselen binalar, artan ara\u00e7 yo\u011funlu\u011fu, azalan ye\u015fil alanlar bu senaryoyu ger\u00e7e\u011fe daha da yak\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":1651,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[2],"tags":[42],"p4-page-type":[29],"class_list":["post-1650","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enerji","tag-hava-kirliligi","p4-page-type-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1650"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5711,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1650\/revisions\/5711"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1651"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1650"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1650"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1650"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=1650"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}