{"id":5127,"date":"2020-06-11T10:00:00","date_gmt":"2020-06-11T07:00:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=5127"},"modified":"2025-04-28T09:59:00","modified_gmt":"2025-04-28T06:59:00","slug":"virus-gidamizi-vurmasin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/basin-bultenleri\/virus-gidamizi-vurmasin\/","title":{"rendered":"Vir\u00fcs, G\u0131dam\u0131z\u0131 Vurmas\u0131n"},"content":{"rendered":"\n<figure class=\"wp-block-image size-large caption-style-medium caption-alignment-center\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/06\/1ff80c40-gp0strtko-1024x683.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-5128\" srcset=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/06\/1ff80c40-gp0strtko-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/06\/1ff80c40-gp0strtko-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/06\/1ff80c40-gp0strtko-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/06\/1ff80c40-gp0strtko-510x340.jpg 510w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/06\/1ff80c40-gp0strtko.jpg 1200w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><em><strong>Koronavir\u00fcs<\/strong><\/em> salg\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye de dahil olmak \u00fczere hi\u00e7bir \u00fclkenin uzun vadede tar\u0131m ve g\u0131da eri\u015fimi konusunda stratejik bir plan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi. Salg\u0131n\u0131n devam etmesi durumunda aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin kom\u015fular\u0131n\u0131n da bulundu\u011fu <em><strong>34 \u00fclkenin<\/strong><\/em> ciddi boyutta g\u0131da krizleri ya\u015fayabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken T\u00fcrkiye\u2019de de belli \u00fcr\u00fcnlere eri\u015fimde s\u0131k\u0131nt\u0131lar ya\u015fanmas\u0131 olas\u0131\u2026 Nitekim salg\u0131n nedeniyle ba\u015flayan karantinalar ve seyahat k\u0131s\u0131tlamalar\u0131 uzad\u0131k\u00e7a olas\u0131 bir g\u0131da krizi konusunda k\u00fcresel kurulu\u015flardan da uyar\u0131lar gelmeye ba\u015flad\u0131. Bu uyar\u0131lar\u0131n temelinde tedarik zincirinde ya\u015fanabilecek aksakl\u0131klar, artacak g\u0131da fiyatlar\u0131 ve \u00fcretimde ya\u015fanabilecek aksamalar bulunuyor.\u00a0<\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcrkiye y\u0131ll\u0131k 44 Milyar ABD Dolar\u0131 \u00fcretimle halihaz\u0131rda d\u00fcnyada en \u00e7ok tar\u0131msal \u00fcretim yapan ilk 10 -11 \u00fclke i\u00e7inde yer alsa da T\u00fcrkiye tar\u0131m\u0131 da bir\u00e7ok \u00fclke gibi b\u00f6ylesi b\u00fcy\u00fck bir kriz kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u0131r\u0131lgan bir yap\u0131ya sahip. Greenpeace Akdeniz\u2019in haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 <a href=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2021\/04\/d39903a1-rapor-turkiyenin-kovid-19-kapsaminda-gida-guvenligi.pdf\" data-id=\"46213\">\u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Salg\u0131n Kapsam\u0131nda G\u0131da G\u00fcvenli\u011fi\u201d<\/a> ba\u015fl\u0131kl\u0131 rapora g\u00f6re salg\u0131n\u0131n devam etmesi durumunda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kal\u0131nabilecek g\u0131da riskleri \u015f\u00f6yle;<\/p>\n<ul style=\"font-weight: 400;\">\n<li>Salg\u0131n s\u0131ras\u0131nda dolarda g\u00f6r\u00fclen art\u0131\u015f nedeniyle soya ithalat\u00e7\u0131s\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de, <em><strong>soya fiyatlar\u0131nda %26\u2019l\u0131k bir fiyat art\u0131\u015f\u0131<\/strong><\/em> olas\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.\u00a0<\/li>\n<li>Marmara, \u00f6zellikle de 370 bin ton ve %19\u2019luk pay ile Tekirda\u011f, T\u00fcrkiye\u2019de ay\u00e7i\u00e7e\u011fi \u00fcretiminin en \u00e7ok yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lge. Kovid-19\u2019un en \u00e7ok etkiledi\u011fi b\u00f6lgenin \u0130stanbul ve \u00e7evresi olmas\u0131 nedeniyle <em><strong>ay\u00e7i\u00e7e\u011fi veriminin etkilenece\u011fi<\/strong><\/em> tahmin ediliyor.\u00a0<\/li>\n<li>Dolarda ve fiyatlarda ya\u015fanan art\u0131\u015f nedeniyle Nisan 2019\u2019da k\u00fcresel pazarda 413 ABD Dolar\u0131 olan 1 ton pirincin T\u00fcrkiye\u2019deki fiyat\u0131 2378 TL iken, Mart 2020\u2019de fiyat\u0131n\u0131n 494 ABD Dolar\u0131na y\u00fckselmesi ile T\u00fcrkiye\u2019deki fiyat\u0131 da 3245 TL\u2019ye y\u00fckseldi, ba\u015fka bir deyi\u015fle <em><strong>%36\u2019l\u0131k bir art\u0131\u015f ya\u015fand\u0131<\/strong><\/em>.\u00a0<\/li>\n<li>Salg\u0131n nedeniyle bahar aylar\u0131nda tar\u0131msal i\u015fg\u00fcc\u00fcn\u00fcn yeterince olmamas\u0131 <em><strong>2020 sonbahar\u0131 ve 2021<\/strong><\/em> i\u00e7in sorunlara yol a\u00e7abilir.<\/li>\n<li>Salg\u0131n\u0131n uzamas\u0131 ve ikinci dalgan\u0131n ya\u015fanmas\u0131 durumunda yeni bir karantina g\u00fcndeme gelirse, \u00fcretimin yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgelerden \u00fcretimin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu b\u00f6lgelere g\u0131da ula\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131nda ya\u015fanabilecek sorunlar baz\u0131 b\u00f6lgelerin temel g\u0131da ihtiya\u00e7lar\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratabilir. \u00d6zellikle <em><strong>Do\u011fu Anadolu sonras\u0131nda \u0130\u00e7 Anadolu bu riskin y\u00fcksek olabilece\u011fi yerlerdir.<\/strong><\/em>\u00a0\u00a0<\/li>\n<li>Tar\u0131m \u00e7o\u011fu meslek gibi evden \u00e7al\u0131\u015fmayla y\u00f6netilemeyecek bir faaliyet oldu\u011fundan \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de tar\u0131m\u0131nda 65 ya\u015f \u00fcst\u00fc kesimin y\u00fcksek oranda oldu\u011fu \u00e7ift\u00e7ilerin (\u00e7ift\u00e7i ya\u015f ortalamas\u0131 56) ve mevsimlik i\u015f\u00e7ilerin bahar aylar\u0131nda tarlaya gidememesi, bu aylarda ekilmesi gereken sebze ve meyvelerin \u00fcretiminde s\u0131k\u0131nt\u0131 yaratabilir.\u00a0<\/li>\n<li>Dolar\u0131n y\u00fckseli\u015fi ile tar\u0131m-kimyasallar\u0131 ve yak\u0131t girdisi artaca\u011f\u0131ndan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekte y\u0131lda tek \u00fcr\u00fcn alabilen \u00e7ift\u00e7iler maliyetler y\u00fcz\u00fcnden arazi i\u015flemeyi b\u0131rakabilir. Bu terk edi\u015f nedeniyle \u00fcretimin azalmas\u0131 sonucu ihtiyac\u0131n d\u0131\u015f kaynaklardan kar\u015f\u0131lanmas\u0131 gerekebilir.<\/li>\n<li>G\u00fcrcistan\u2019dan gelecek mevsimlik i\u015f\u00e7iler, s\u0131n\u0131rlar\u0131n kapal\u0131 olmas\u0131 nedeniyle gelemedi, bu durum <em><strong>\u00e7ay \u00fcretiminde de bir bask\u0131 olu\u015fturdu<\/strong><\/em>.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"font-weight: 400;\">T\u00fcm bu riskler bertaraf etmek m\u00fcmk\u00fcn. Greenpeace Akdeniz, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na bir \u00e7a\u011fr\u0131da bulunarak h\u0131zla bir \u201cKriz D\u00f6nemlerinde Tar\u0131m&amp;G\u0131da\u201d plan\u0131 haz\u0131rlayarak, uygulamaya koymas\u0131 \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyor. T\u00fcrkiye\u2019nin kendine yeterli \u00fcretimi sa\u011flayabilmesi i\u00e7in \u00f6ncelikle at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar \u015f\u00f6yle;<\/p>\n<ul style=\"font-weight: 400;\">\n<li>\u0130thal edilen \u00fcr\u00fcnlerin yerel ko\u015fullarda \u00fcretiminin planlanmas\u0131,\u00a0<\/li>\n<li>Gen\u00e7lerin tar\u0131ma \u00f6zendirilmesi,\u00a0<\/li>\n<li>Verimli arazilerin tar\u0131ma (geri)kazand\u0131r\u0131lmas\u0131 (\u00f6zellikle \u0130stanbul ve Ankara gibi b\u00fcy\u00fck\u015fehirlerin kendilerine yetebilecek \u00fcretimi yapabilmeleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan buralarda arazi geri kazan\u0131m\u0131 \u00e7ok \u00f6nemli),\u00a0<\/li>\n<li>Her \u00fcretim b\u00f6lgesinin yerel n\u00fcfusun g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak arazi planlar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 (\u00fcr\u00fcn \u00e7e\u015fitlili\u011finin b\u00f6lgesel iklim ve arazi ko\u015fullar\u0131 ile yerel kaynaklar g\u00f6zetilerek planlanmas\u0131),<\/li>\n<li>Mevsimlik i\u015f\u00e7ilerin \u015fartlar\u0131n\u0131n salg\u0131n ko\u015fullar\u0131 g\u00f6zetilerek d\u00fczenlenmesi,\u00a0<\/li>\n<li>Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin korunmas\u0131 i\u00e7in gerekli tampon b\u00f6lgelerin olu\u015fturulmas\u0131,\u00a0<\/li>\n<li>K\u00fc\u00e7\u00fck \u00fcreticilerin \u00fcretime devam edebilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131, \u00fcretici pazarlar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131,\u00a0<\/li>\n<li>Zengin protein muhtevas\u0131 sebebiyle baklagil \u00fcretiminin \u00f6ncelenmesi,\u00a0<\/li>\n<li>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019na ait toplam 35 adet Devlet \u00dcretme \u00c7iftlikleri\u2019nde salg\u0131n zamanlar\u0131nda gerekli olacak stratejik g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerinin \u00f6ncelikli olarak yeti\u015ftirilmesi&#8230;<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><strong>Edit\u00f6re notlar;<br \/><\/strong><em><strong>Konuyla ilgili ek bilgi ve veriler;<\/strong><\/em><\/p>\n<ul style=\"font-weight: 400;\">\n<li>91 \u00fclkenin g\u0131da ve sa\u011fl\u0131k \u00fcr\u00fcnleri ihracat\u0131n\u0131 durdurmas\u0131 ithalat ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkelerin g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in tehdit olu\u015fturabilir. \u00d6zellikle b\u00fcy\u00fck tah\u0131l ihracat\u00e7\u0131lar\u0131 olan Kazakistan, Ukrayna, ABD ve Rusya\u2019n\u0131n, 2007-2008 g\u0131da krizi s\u0131ras\u0131ndaki ihracat k\u0131s\u0131tlamas\u0131n\u0131 tekrarlamalar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fc Kovid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi \u00fczerinde y\u0131k\u0131c\u0131 bir etkiye sahip olabilece\u011fi korkusunu do\u011furmaktad\u0131r.\u00a0<\/li>\n<li>ABD Tar\u0131m Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n \u201cD\u00fcnya Tar\u0131msal \u00dcretimi\u201d &#8211; Nisan 2020 raporunda <em><strong>T\u00fcrkiye\u2019nin 2019\/2020 bu\u011fday veriminin 2017\u2019de elde edilen 21 milyon tondan 18 milyon tona inece\u011fi, ekilen alan\u0131n ise 7,8 milyon hektardan 7,2 milyon hektara d\u00fc\u015fece\u011fi rapor edilmektedir<\/strong><\/em><em><strong>.<\/strong><\/em><\/li>\n<li>Tar\u0131msal istihdam a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda <em><strong>T\u00fcrkiye\u2019de 2008-2018 aral\u0131\u011f\u0131nda kay\u0131tl\u0131 1.127.000 \u00e7ift\u00e7i say\u0131s\u0131 2018\u2019de 697.000\u2019e d\u00fc\u015ferek %38 d\u00fczeyinde azalma g\u00f6stermi\u015ftir.<\/strong><\/em>\u00a0<\/li>\n<li>S\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n 2.0\u00b0C art\u0131\u015f\u0131 ile T\u00fcrkiye\u2019nin kendine yeterli d\u00fczeyde \u00fcretemedi\u011fi <em><strong>m\u0131s\u0131r veriminin %9 azalaca\u011f\u0131<\/strong><\/em> \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Ya\u011f\u0131\u015f\u0131n azalmas\u0131n\u0131n k\u0131\u015fl\u0131k <em><strong>bu\u011fday \u00fcretiminde %11\u2019lere de\u011fin azalmalara yol a\u00e7abilece\u011fi<\/strong><\/em> bilinmektedir.\u00a0<\/li>\n<li><em><strong>2050\u2019de k\u00fcresel g\u0131da ihtiyac\u0131n\u0131n genelde %60 artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.\u00a0\u00a0<\/strong><\/em><\/li>\n<li>2050 y\u0131l\u0131na kadar d\u00fcnya n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131n di\u011fer \u00fclkelerden gelen g\u0131dalara g\u00fcvenmesi beklenmektedir.\u00a0<\/li>\n<li>Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 verilerine g\u00f6re T\u00fcrkiye\u2019de <em><strong>tar\u0131m alanlar\u0131nda 30 y\u0131lda %18\u2019lik bir azalma ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/strong><\/em> Bunun en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fi \u0130stanbul\u2019un yerle\u015fiminde g\u00f6r\u00fclmektedir. \u015eile\u2019de 2020 ile 2020 y\u0131llar\u0131 aras\u0131 uydu verileri incelendi\u011finde betonla\u015fman\u0131n verdi\u011fi zarar \u00e7ok a\u00e7\u0131k bi\u00e7imde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu s\u00fcre\u00e7te <em><strong>betonla\u015fan alan b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc 259 hektard\u0131r<\/strong><\/em>.\u00a0<\/li>\n<li>Temel g\u0131dalar dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde net ithalat\u00e7\u0131 konumunda olma (burada ihracat\/ithalat dengesi de\u011fil almak zorunda oldu\u011fu temel g\u0131da \u00fcr\u00fcnleri dikkate al\u0131nmaktad\u0131r) nedeni kolza, soya, kuru fasulye, nohut, mercimek, m\u0131s\u0131r ve arpa bitkilerindeki \u00fcretim yetersizli\u011fidir.\u00a0<\/li>\n<\/ul>\n<p style=\"font-weight: 400;\"><b>Detayl\u0131 bilgi i\u00e7in;<\/b><\/p>\n<p style=\"font-weight: 400;\">Burcu \u00dcnal Kurban, <b><i>Greenpeace Akdeniz \u0130leti\u015fim Sorumlusu<\/i><\/b>, <a href=\"mailto:bunal@greenpeace.org\">bunal@greenpeace.org<\/a><\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large caption-style-medium caption-alignment-center\"><a href=\"https:\/\/t.me\/Greenpeace_TR\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"800\" height=\"200\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2020\/03\/7fad4466-greenpeace-telegram-tr.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-1976\"\/><\/a><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Koronavir\u00fcs salg\u0131n\u0131 T\u00fcrkiye de dahil olmak \u00fczere hi\u00e7bir \u00fclkenin uzun vadede tar\u0131m ve g\u0131da eri\u015fimi konusunda stratejik bir plan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serdi.<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":5128,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[56],"tags":[30],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-5127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-gida-ve-tarim","tag-gidatarim","p4-page-type-basin-bultenleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5127"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5127\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5765,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5127\/revisions\/5765"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5127"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=5127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}