{"id":5620,"date":"2021-03-03T17:07:47","date_gmt":"2021-03-03T14:07:47","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=5620"},"modified":"2021-04-25T11:16:37","modified_gmt":"2021-04-25T08:16:37","slug":"3-mart-dunya-yaban-hayati-gunu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/3-mart-dunya-yaban-hayati-gunu\/","title":{"rendered":"3 Mart D\u00fcnya Yaban Hayat\u0131 G\u00fcn\u00fc"},"content":{"rendered":"\n

Bug\u00fcn D\u00fcnya Yaban Hayat\u0131 G\u00fcn\u00fc. E\u015fsiz canl\u0131lara ev sahipli\u011fi yapan do\u011fal alanlar ge\u00e7mi\u015fte hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck tehlike alt\u0131nda.<\/p>\n\n

D\u00fcnyadaki ormanlar\u0131n sadece% 15’i bozulmadan kal\u0131yor <\/a>ve okyanuslar\u0131n yaln\u0131zca% 3’\u00fc insan bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda de\u011fil.<\/a><\/p>\n\n

Esasen insan bask\u0131s\u0131 nedeniyle, gezegen, yaln\u0131zca 65 milyon y\u0131l \u00f6nceki 5. kitlesel yok olu\u015fla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131labilece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen endi\u015fe verici bir h\u0131zla t\u00fcrleri – biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fini – kaybediyor.<\/p>\n\n

\"Tanzanya'da
Tanzanya’da Savan. \u00a9 Markus Mauthe \/ Greenpeace<\/figcaption><\/figure>\n\n

Biyo\u00e7e\u015fitlilik nedir ve neden \u00f6nemlidir?<\/h2>\n\n

Biyo\u00e7e\u015fitlilik, i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f \u00fc\u00e7 ba\u015fl\u0131ktan olu\u015fur: ekosistem \u00e7e\u015fitlili\u011fi, t\u00fcr \u00e7e\u015fitlili\u011fi ve genetik \u00e7e\u015fitlilik. Basit\u00e7e ifade etmek gerekirse, bu i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f do\u011fal sistemler ne kadar \u00e7e\u015fitli olursa, d\u0131\u015f etkilere kar\u015f\u0131 o kadar diren\u00e7lidirler. T\u00fcm canl\u0131 bitkiler ve hayvanlar aras\u0131ndaki ili\u015fkiler, biz insanlar da dahil olmak \u00fczere bu gezegendeki t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n hayatta kalmas\u0131n\u0131 ve refah\u0131n\u0131 sa\u011flamaya yard\u0131mc\u0131 olan bir g\u00fcvenlik a\u011f\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclebilecek “ya\u015fam a\u011f\u0131n\u0131” olu\u015fturur.<\/p>\n\n

Denge oldu\u011funda, t\u00fcm bunlar suyumuzu temizlemek, havam\u0131z\u0131 temizlemek, topra\u011f\u0131m\u0131z\u0131 korumak, iklimi d\u00fczenlemek, hastal\u0131k salg\u0131nlar\u0131n\u0131 durdurmak, besinleri geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek ve bize yiyecek sa\u011flamak i\u00e7in birlikte \u00e7al\u0131\u015f\u0131r.<\/p>\n\n

Ancak bir t\u00fcr ortadan kayboldu\u011funda, zincirde bir halka kopar ve hassas dengelenmi\u015f sistem bozulmaya ba\u015flar.<\/p>\n\n

\"\"\/
Mercan a\u011farmas\u0131. \u00a9 Victor Huertas \/ Greenpeace<\/figcaption><\/figure>\n\n

\u00d6rne\u011fin, mercanlar o kadar \u00e7ok deniz t\u00fcr\u00fc i\u00e7in ya\u015fam alan\u0131 yarat\u0131r ki, e\u011fer yok olurlarsa, t\u00fcm ekosistem \u00e7\u00f6kebilir ve bir dizi yaban hayat\u0131 \u00f6l\u00fcmleri ve t\u00fcr kayb\u0131 yaratabilir. D\u00fcnyan\u0131n en \u00e7e\u015fitli resif ekosistemlerinden biri olan ve kitlesel mercan a\u011farma olaylar\u0131 nedeniyle 1995 y\u0131l\u0131ndan bu yana mercan n\u00fcfusunun yar\u0131s\u0131ndan fazlas\u0131n\u0131 kaybeden ve g\u00f6zlerimizin \u00f6n\u00fcnde \u00f6lmekte olan Avustralya\u2019n\u0131n B\u00fcy\u00fck Set Resifi’nde olan tam olarak budur.<\/p>\n\n

\u0130\u015fte biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin d\u00fcnyadaki ya\u015fama katk\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 5 etki:<\/h2>\n\n
  1. Do\u011fa bize ihtiyac\u0131m\u0131z olan\u0131 verir. G\u0131da, temiz hava ve su ya\u015fam\u0131n temelleridir ve D\u00fcnya’n\u0131n biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi medeniyetlere bu gezegende hayatta kalmak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duydu\u011fumuz temel unsurlar\u0131 sa\u011flam\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>
  2. Do\u011fa bizi korur. Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin en \u00f6nemli rollerinden baz\u0131lar\u0131 savunmad\u0131r. Ekosistemlerimiz, iklimimizi d\u00fczenlemeye ve Covid-19 gibi hastal\u0131k salg\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 bizi korumaya yard\u0131mc\u0131 olur<\/a>. Ormanlar\u0131n \u00f6nemli karbon yutaklar\u0131 oldu\u011funu ve iklim kriziyle m\u00fccadelede gerekli oldu\u011funu zaten biliyor olabilirsiniz, ancak okyanuslar da \u00f6nemli bir rol oynuyor<\/a>.<\/li>
  3. Do\u011fa her \u015feyin akmas\u0131n\u0131 sa\u011flar: Azot ve fosfor, D\u00fcnya’n\u0131n ekosistemlerinde dola\u015fan d\u00fcnyadaki t\u00fcm ya\u015fam\u0131n ihtiya\u00e7 duydu\u011fu iki temel biyolojik besin maddesidir. \u0130nsan aktivitesi, D\u00fcnya’n\u0131n do\u011fal besin d\u00f6ng\u00fclerini<\/a> o kadar ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131 bozdu ki, topra\u011f\u0131 bozduk ve suda ya\u015fayan \u00f6l\u00fc b\u00f6lgeler yaratt\u0131k.<\/li>
  4. Do\u011fa ruhumuzu besler. Pek \u00e7ok yerli ve orman halk\u0131n\u0131n iyi bildi\u011fi gibi, biz do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131y\u0131z, ondan ayr\u0131 de\u011fil. Do\u011fada pek \u00e7ok manevi ve rekreasyonel fayda vard\u0131r. Bat\u0131 biliminde bile, do\u011fan\u0131n psikolojik faydalar\u0131 <\/a>geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde belgelenmi\u015ftir.<\/li>
  5. Do\u011fa gelecekteki sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zebilir. Bilimsel bilgi b\u00fcy\u00fcmeye ve geli\u015fmeye devam ediyor. Ne kadar \u00e7ok hayatta kal\u0131rsak ve geli\u015firsek, bilgi o kadar b\u00fcy\u00fck olabilir. \u00d6rne\u011fin, do\u011fa \u00f6nemli t\u0131bbi ilerlemelere yard\u0131mc\u0131 oldu ve yard\u0131mc\u0131 olmaya devam ediyor.<\/a><\/li><\/ol>\n\n
    \"\"\/
    Tekrarlayan Amazon yang\u0131nlar\u0131. \u00a9 Christian Braga \/ Greenpeace<\/figcaption><\/figure>\n\n

    \u00d6yleyse biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fimizi ne yok ediyor?<\/h2>\n\n

    Toplumlar (ve ekonomiler) b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e ekolojik ayak izleri de b\u00fcy\u00fcyor. T\u00fcketen kapitalizm<\/a> do\u011fay\u0131 metala\u015ft\u0131rd\u0131 ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek de\u011ferini unutmas\u0131na neden oldu. S\u0131n\u0131rs\u0131z ekonomik b\u00fcy\u00fcme aray\u0131\u015f\u0131, insanlar\u0131 ve gezegeni s\u00f6m\u00fcren muazzam bir adaletsizlik kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n

    Y\u0131k\u0131c\u0131 end\u00fcstriler, gezegenimizin ya\u015fam a\u011f\u0131 \u00fczerinde insanl\u0131k tarihinin herhangi bir noktas\u0131nda oldu\u011fundan daha fazla bask\u0131 olu\u015fturuyor. Mega \u015firketler kirleten fosil yak\u0131tlar\u0131 yak\u0131yor, tar\u0131msal mallar ve tek kullan\u0131ml\u0131k \u00fcr\u00fcnler \u00fcretmek i\u00e7in el de\u011fmemi\u015f arazilere giriyorlar, ormanlar\u0131 ate\u015fe veriyor<\/a> ve okyanuslar\u0131n gittik\u00e7e daha derin ve uzak b\u00f6lgelerini talan ediyor, ayn\u0131 zamanda siyaseti kirletiyorlar<\/a>.<\/p>\n\n

    H\u00fck\u00fcmetler bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fmak yerine sorunu b\u00fct\u00fcyorlar, pestisit devlerini <\/a>ve y\u0131k\u0131c\u0131 end\u00fcstriyel tar\u0131m\u0131 kaynak oluyorlar veya milyarlarca dolar\u0131 kirli enerjiye pompal\u0131yorlar<\/a>.<\/p>\n\n

    S\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklara sahip bir gezegende s\u0131n\u0131rs\u0131z b\u00fcy\u00fcmenin sonsuz aray\u0131\u015f\u0131, zaten g\u00f6r\u00fcn\u00fcrde olan \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir bir sona sahiptir. B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla insanl\u0131k da dahil olmak \u00fczere bu gezegendeki yaban hayat\u0131n b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yok olmaya do\u011fru gidiyor.<\/p>\n\n

    \u00a9 SaeSung \/ Greenpeace<\/div>” alt=”\u00a9 SaeSung \/ Greenpeace
    \u00a9 SaeSung \/ Greenpeace<\/div>” class=”wp-image-5622″\/>
    \u00a9 SaeSung \/ Greenpeace
    \u00a9 SaeSung \/ Greenpeace<\/div><\/figcaption><\/figure>\n\n

    Do\u011fay\u0131 ve kendimizi nas\u0131l kurtarabiliriz?<\/h2>\n\n

    H\u00fck\u00fcmetler, \u015firketlere \u00f6ncelik vermeyi b\u0131rakmal\u0131 ve do\u011fa \u00fczerindeki bask\u0131lar\u0131 hafifletmek i\u00e7in g\u0131da ve di\u011fer mallar\u0131 \u00fcretme ve t\u00fcketme \u015feklimizi yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. Sistemlerimizi hem insanlara hem de g\u00fcvendi\u011fimiz gezegene de\u011fer verecek ve refah\u0131m\u0131z\u0131 harcamalar\u0131n ve politika kararlar\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015ftirecek \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcn<\/a>.<\/p>\n\n

    H\u00fck\u00fcmetler, topluluklar aras\u0131ndaki g\u00fc\u00e7 dengesini yeniden sa\u011flamal\u0131 ve topraklar\u0131n ve okyanuslar\u0131n yerli muhaf\u0131zlar\u0131n\u0131 dinlemelidir<\/a>. Do\u011faya ba\u011fl\u0131 ve do\u011faya g\u00fcvenen insanlarla ortak \u00e7al\u0131\u015fmak, yaban hayat\u0131 koruman\u0131n en kesin yoludur.<\/p>\n\n

    Biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fin geriye kalan\u0131n\u0131 korumal\u0131y\u0131z ki, bir dereceye kadar iyile\u015febilsin. Geni\u015f okyanus koruma alanlar\u0131<\/a> ve karada hak temelli korumalar olu\u015fturmak, iklim \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc, t\u00fcr kayb\u0131, g\u0131da g\u00fcvenli\u011fi ve gelecekteki salg\u0131n riskleriyle m\u00fccadeleye yard\u0131mc\u0131 olabilir.<\/p>\n\n

    Bu y\u0131l Kunming’de COP15 toplant\u0131s\u0131n\u0131 yapan Biyolojik \u00c7e\u015fitlilik Konvansiyonu<\/a> (CBD) gibi \u00f6nemli k\u00fcresel anla\u015fmalar, h\u00fck\u00fcmetler i\u00e7in do\u011fa ile yeni bir ili\u015fki kurma f\u0131rsat\u0131d\u0131r. Do\u011fay\u0131 korursak, iklim krizleri ve gelecekteki salg\u0131n hastal\u0131klarla m\u00fccadele etmek i\u00e7in diren\u00e7 geli\u015ftirebilir ve insanlar\u0131 ve gezegeni korumaya yard\u0131mc\u0131 olabiliriz.<\/p>\n\n

    Greenpeace bu y\u0131l h\u00fck\u00fcmetleri do\u011fa i\u00e7in iddial\u0131 ve uygulanabilir bir rehabilitasyon plan\u0131 \u00fczerinde anla\u015fmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. 2030 y\u0131l\u0131na kadar topraklar\u0131m\u0131z\u0131n ve okyanuslar\u0131m\u0131z\u0131n en az %30’unu koruyacak cesur hedeflere, yerel ve yerli topluluklarla ortakla\u015fa oraya nas\u0131l ula\u015f\u0131laca\u011f\u0131na dair net bir plan ve bunun ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in yeterli finansman ve kaynak sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in bir taahh\u00fct \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda bulunuyoruz. .<\/p>\n\n

    Bizi ayakta tutan ya\u015fam a\u011f\u0131n\u0131 yok etme riskine kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7meliyiz. Biz do\u011fan\u0131n bir par\u00e7as\u0131y\u0131z ve o yok olursa gelece\u011fimiz onunla birlikte yok olur. Biyolojik \u00e7e\u015fitlili\u011fi korumak, kendimizi koruman\u0131n bir yoludur.<\/p>\n\n

    Daha fazlas\u0131n\u0131 yapmak ister misin?<\/h2>\n\n

    \u015eu anda Okyanuslar\u0131 Koruma \u015fans\u0131m\u0131z var. H\u00fck\u00fcmetleri d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck deniz koruma alanlar\u0131 a\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131n.<\/a><\/p>\n\n

    Bu yaz\u0131, Greenpeace Uluslararas\u0131 \u0130leti\u015fim Stratejisti Marie Bout<\/strong> taraf\u0131ndan kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Bug\u00fcn D\u00fcnya Yaban Hayat\u0131 G\u00fcn\u00fc. E\u015fsiz canl\u0131lara ev sahipli\u011fi yapan do\u011fal alanlar ge\u00e7mi\u015fte hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar b\u00fcy\u00fck tehlike alt\u0131nda.<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":5621,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[20,25,34],"p4-page-type":[29],"class_list":["post-5620","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biyocesitlilik-doga","tag-okyanuslar","tag-iklim-degisikligi","tag-orman","p4-page-type-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5620","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5620"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5620\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5812,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5620\/revisions\/5812"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5621"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5620"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5620"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5620"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=5620"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}