{"id":6552,"date":"2021-08-08T16:18:35","date_gmt":"2021-08-08T13:18:35","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=6552"},"modified":"2021-08-08T16:18:38","modified_gmt":"2021-08-08T13:18:38","slug":"orman-yanginlari-kirlilik-dongusunde-ikinci-perde","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/orman-yanginlari-kirlilik-dongusunde-ikinci-perde\/","title":{"rendered":"Orman Yang\u0131nlar\u0131: Kirlilik D\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde \u0130kinci Perde"},"content":{"rendered":"\n<p>D\u00fcnya devletleri, karbon sal\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmakta ayak s\u00fcre dursun, <a href=\"https:\/\/twitter.com\/CO2_earth\/status\/1423649623969779719?s=20\">neredeyse her ay yeni bir rekor k\u0131r\u0131lan atmosferdeki karbon yo\u011funlu\u011funu <\/a>s\u0131n\u0131rlamak ad\u0131na, do\u011fal bir bariyer g\u00f6revi g\u00f6ren ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 g\u00fcnbeg\u00fcn kaybediyoruz. Yang\u0131nlar, bir yan\u0131yla karbon yutak alan\u0131 olan ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 yak\u0131p ge\u00e7iyor, \u00f6teki taraftan kirli hava d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne yeni bir devir ekliyor.\u00a0<\/p>\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/yangin-bolgesinde-hava-kirliligi-tehdidi\/\">Haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z uydu g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleriyle,<\/a> yang\u0131nlar\u0131n neden oldu\u011fu toksik havan\u0131n g\u00fcney k\u0131y\u0131lar\u0131m\u0131zdan Akdeniz\u2019in kar\u015f\u0131 taraf\u0131na do\u011fru s\u00fcr\u00fcklendi\u011fini g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fck. Bu bir nebze de olsa di\u011fer \u015fehirlerimiz i\u00e7in iyi haberdi. Fakat, <a href=\"https:\/\/www.didim.bel.tr\/haber\/5071\/meteorolojik-degerlendirme\">MGM\u2019nin toz ta\u015f\u0131n\u0131m\u0131 uyar\u0131s<\/a>\u0131 tehlikenin hala uzak olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. \u00c7anakkale, Bal\u0131kesir, \u0130zmir, Ayd\u0131n ve Manisa her y\u0131l d\u00fczenli olarak Afrika\u2019dan ta\u015f\u0131nan toz bulutlar\u0131 ve orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n getirdi\u011fi kirli hava bask\u0131s\u0131 alt\u0131nda kal\u0131yor.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"512\" height=\"512\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2021\/08\/c4921c0d-s5_aer_ai-timelapse-4.gif\" alt=\"\" class=\"wp-image-6553\"\/><figcaption>Copernicus Atmosfer \u0130zleme Servisi Sentinel-5 AER-AI Uydusu\u00a0<br>4-5-6 A\u011fustos 2021<br>Kuzey Afrika ve Yunanistan\u2019dan Ege k\u0131y\u0131lar\u0131na ta\u015f\u0131nan partik\u00fcl maddele<\/figcaption><\/figure>\n\n<p>Copernicus Atmosfer \u0130zleme Servisi\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 CAMS <a href=\"https:\/\/atmosphere.copernicus.eu\/charts\/cams\/aerosol-forecasts?facets=undefined&amp;time=2021080500,18,2021080518&amp;projection=classical_south_east_europe&amp;layer_name=composition_bbaod550\">partik\u00fcl da\u011f\u0131l\u0131m tahminleri<\/a> ise k\u00fcresel bir krizin, insanl\u0131\u011f\u0131 nas\u0131l k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rabilece\u011finin adeta bir kan\u0131t\u0131! Tahminler 5 A\u011fustos itibar\u0131yla biomass (biyok\u00fctle) yanmas\u0131 kaynakl\u0131 partik\u00fcl kirlili\u011finin, \u00fclkemizin bat\u0131 k\u0131y\u0131lar\u0131n\u0131 vurdu\u011funu g\u00f6steriyor. Biomass kabaca bitki, a\u011fa\u00e7 vb materyallerin yak\u0131t gibi kullan\u0131lmas\u0131 anlam\u0131na geliyor. Hatta, <a href=\"https:\/\/www.theguardian.com\/environment\/2019\/dec\/16\/converting-coal-plants-to-biomass-could-fuel-climate-crisis-scientists-warn#:~:text=Converting%20coal%20plants%20to%20biomass%20could%20fuel%20climate%20crisis%2C%20scientists%20warn,-This%20article%20is&amp;text=Plans%20to%20shift%20Europe's%20coal,a%20year%2C%20according%20to%20campaigners.\">Avrupa\u2019da enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc<\/a>, termik santrallerini yak\u0131t ihtiyac\u0131n\u0131 k\u00f6m\u00fcr yerine biomasse \u00e7eviren korkun\u00e7 bir yakla\u015f\u0131m da mevcut. Yani, Yunanistan\u2019daki orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n zehirini, MGM uyar\u0131s\u0131nda da belirtildi\u011fi gibi \u00c7anakkale, \u0130zmir, Bal\u0131kesir ve hatta \u0130stanbul\u2019da, bizim de soludu\u011fumuz bir ihtimali do\u011furuyor. Projeksiyondaki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleri biraz ileri sard\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, G\u00fcney\u2019de Mu\u011fla ve Antalya k\u00f6kenli yang\u0131nlardaki sal\u0131mlar\u0131n, de\u011fi\u015fen meteorolojik ko\u015fullarla birlikte, \u00fclkenin kuzeyine do\u011fru y\u00f6neldi\u011fini g\u00f6steriyor.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"406\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2021\/08\/8e65dc41-biyokutle-yanmasi.gif\" alt=\"\" class=\"wp-image-6556\"\/><figcaption>Biyok\u00fctle Yanmas\u0131 Sonucu A\u00e7\u0131\u011fa \u00c7\u0131kan Partik\u00fcl Da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 Tahminleri<br>5-6 A\u011fustos 2021<br>Kaynak: Copernicus Atmosfer \u0130zleme Servisi CAMS Tahminleri<\/figcaption><\/figure>\n\n<p>Bu noktada, ta\u015f\u0131nan kirlili\u011fin atmosferle mi s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011funu yoksa yery\u00fcz\u00fc seviyesine mi etki yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in hava kalitesi \u00f6l\u00e7\u00fcm istasyonlar\u0131n verilerine dan\u0131\u015fmak gerekir. Mesela, uyar\u0131 kapsam\u0131nda olan <a href=\"https:\/\/sim.csb.gov.tr\/STN\/STN_Report\/StationDataDownloadNew\">\u00c7anakkale\u2019de toplam 5 istasyon<\/a> bulunuyor. Partik\u00fcl Madde 10 seviyelerine 5-6 A\u011fustos tarihlerinde g\u00f6z att\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman, \u00f6l\u00e7\u00fcm yapan istasyonlarda, minumum 12 maksimum 50 mikrogram aras\u0131nda de\u011fi\u015fen bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u015eehirdeki b\u00fct\u00fcn istasyonlar\u0131n s\u00f6z konusu ta\u015f\u0131n\u0131mlar\u0131n oldu\u011fu d\u00f6nemde, farkl\u0131 seviyelerde y\u00fckselme trendine girmi\u015f olmas\u0131, kirlili\u011fin sadece atmosferle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmad\u0131\u011f\u0131na dair bir izlenim verebilir.&nbsp;<\/p>\n\n<p>\u00c7anakkale\u2019deki benzer bir y\u00fckseli\u015f trendini, MGM\u2019nin uyar\u0131 kapsam\u0131ndaki bir di\u011fer \u015fehir olan Bal\u0131kesir\u2019de de g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. Burada, PM 10 i\u00e7in kurulu 5 istasyon kirlili\u011fi takip ediyor. Ayn\u0131 zaman aral\u0131\u011f\u0131nda, PM 10 istasyonlar\u0131n\u0131n hepsi bize minimum 22, maksimum ise 51 mikrograml\u0131k bir art\u0131\u015f oldu\u011funu g\u00f6steriyor.\u00a0<\/p>\n\n<p>Partik\u00fcl madde kirlili\u011fi farkl\u0131 boyutlarda ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor ve pek \u00e7ok sa\u011fl\u0131k riskini de beraberinde getiriyor. Yang\u0131n b\u00f6lgelerinde ise riskin boyutunu kelimelerle tarif etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bakanl\u0131\u011f\u0131n verilerine g\u00f6re, <a href=\"https:\/\/twitter.com\/Greenpeace_Med\/status\/1423946971803422723?s=20\">7 Temmuz sabah saat 3 sular\u0131nda<\/a>, Ayd\u0131n\u2019daki PM 10 kirlili\u011fi 1234,0 mikrogram gibi inan\u0131lmaz seviyelere \u00e7\u0131kt\u0131. <a href=\"https:\/\/www.ventusky.com\/about\">\u00c7ek Cumhuriyeti merkezli \u00f6zel bir meteoroloji firmas\u0131n\u0131n <\/a>verileri ise Mu\u011fla civar\u0131nda PM 2.5 seviyesinin 412 mikrogram seviyelerine \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 noktalar oldu\u011funu da g\u00f6steriyor. Haritada kirlili\u011fin y\u00fckseldi\u011fi b\u00f6lgelerin, yang\u0131n\u0131n geni\u015fleme alan\u0131yla paralel gitti\u011fini g\u00f6rebiliyoruz.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"288\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2021\/08\/83b2e670-pm2bucuk-yangin.gif\" alt=\"\" class=\"wp-image-6557\"\/><figcaption>6-7 A\u011fustos 2021, Mu\u011fla Partik\u00fcl Madde 2.5 Kirlilik Haritas\u0131<br>Kaynak:\u00a0<br>Ventusky arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla Almanya Meteoroloji Servisi ve Birle\u015fik Devletler Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi<br><\/figcaption><\/figure>\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.nature.com\/articles\/7500530\">Birle\u015fik Devletler\u2019de<\/a> 27 farkl\u0131 topluluk \u00fczerinde yap\u0131lan g\u00f6zlemler, g\u00fcnl\u00fck 10 mikrograml\u0131k bir PM 2.5 art\u0131\u015f\u0131nda, hava kirlili\u011fi temelli \u00f6l\u00fcm riskinin % 1.21 y\u00fckseldi\u011fini ortaya koymu\u015ftu. B\u00fct\u00fcn bir hafta boyunca,yang\u0131n b\u00f6lgelerindeki ard\u0131\u015f\u0131k g\u00fcnler, ard\u0131\u015f\u0131k saatler aras\u0131nda 100\u2019lerle 1000\u2019lerle ifade edilen art\u0131\u015f parametreleri, tehlike s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorluyor. Bu da Tabipler Odas\u0131\u2019n\u0131n hava kirlili\u011fi konusundakine tavsiyelerine her zamankinden daha fazla kulak vermemiz gerekti\u011fini anlat\u0131yor. E\u011fer dumanlardan ka\u00e7am\u0131yorsan\u0131z, a\u015fa\u011f\u0131daki ad\u0131mlar sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli, daha fazlas\u0131 TTB\u2019nin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 bilgi notunda, <a href=\"https:\/\/ttb.org.tr\/haber_goster.php?Guid=5829bfd2-f5ef-11eb-b36a-a9b697cf4c0b\">burada!<\/a><\/p>\n\n<p><strong>TTB\u2019nin \u00f6nerileri:<\/strong><\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\"><li>Kapal\u0131 devre solunum cihaz\u0131n\u0131z yoksa, se\u00e7ti\u011finiz maskenin filtre sistemi olduk\u00e7a kritik. Toz maskelerinin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilerek, N-95 ve P-100 tipi maskeleri tercih edin.<\/li><li>Eviniz dumanlara \u00e7ok yak\u0131n ise kendinize bir temiz oda olu\u015fturun ve izole bir ya\u015fam alan\u0131 kurgulay\u0131n.&nbsp;<\/li><li>Kurdu\u011funuz temiz odan\u0131n havas\u0131n\u0131 kirletecek cihaz ve faaliyetlerden ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/li><li>Tahliye durumu s\u00f6z konusu de\u011filse, evde kal\u0131n.<\/li><li>Tahliye plan\u0131 yaparken, zorunlu ila\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131n stoklar\u0131na g\u00f6re zaman y\u00f6netimini unutmay\u0131n ve ihtiyac\u0131n\u0131z olacak resmi ve mali belgelerle \u00e7\u0131k\u0131\u015f rotan\u0131z\u0131 tan\u0131mlay\u0131n.<\/li><li>Uzun s\u00fcre ara\u00e7 yolculu\u011funda bulunmay\u0131n, dumanl\u0131 bir b\u00f6lgeden ge\u00e7erken h\u0131z\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcn ve camlar\u0131n\u0131z\u0131 kapat\u0131n.<\/li><\/ul>\n\n<p>G\u00f6khan Ersoy<br>\u0130klim ve Enerji Proje Sorumlusu<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Yang\u0131nlar, bir yan\u0131yla karbon yutak alan\u0131 olan ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 yak\u0131p ge\u00e7iyor, \u00f6teki taraftan kirli hava d\u00f6ng\u00fcs\u00fcne yeni bir devir ekliyor. <\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":6559,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[2,24],"tags":[27,42],"p4-page-type":[29],"class_list":["post-6552","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-enerji","category-iklim-krizi","tag-komur","tag-hava-kirliligi","p4-page-type-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6552","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=6552"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6552\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6560,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/6552\/revisions\/6560"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/6559"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=6552"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=6552"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=6552"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=6552"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}