{"id":6690,"date":"2021-10-07T14:09:06","date_gmt":"2021-10-07T11:09:06","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=6690"},"modified":"2022-01-04T09:56:15","modified_gmt":"2022-01-04T06:56:15","slug":"turkiye-paris-iklim-anlasmasini-onayladi-peki-simdi-ne-olacak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/turkiye-paris-iklim-anlasmasini-onayladi-peki-simdi-ne-olacak\/","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye Paris \u0130klim Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131 onaylad\u0131. Peki \u015fimdi ne olacak?"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure>\n\n

Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n ruhu ve T\u00fcrkiye\u2019nin aksiyonlar\u0131 <\/strong><\/h2>\n\n

Bunu anlamak i\u00e7in anla\u015fman\u0131n baz\u0131 temel dinamiklerine ve T\u00fcrkiye\u2019nin bunlara ili\u015fkin bug\u00fcne dek att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlara, ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc aksiyon ve arg\u00fcmanlara bakabiliriz. <\/p>\n\n

1- Paris Anla\u015fmas\u0131 asli olarak k\u00fcresel bir ortakl\u0131k. <\/strong><\/h2>\n\n

12 Aral\u0131k 2015\u2019te Paris \u0130klim Zirvesi\u2019nin sonunda 195 \u00fclkenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla kabul edildi, 22 Nisan 2016\u2019da aralar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin de bulundu\u011fu 175 \u00fclke taraf\u0131ndan imzaland\u0131 ve formalite s\u00fcre\u00e7leri tamamland\u0131. Fakat T\u00fcrkiye aradan ge\u00e7en bu 5 sene i\u00e7erisinde anla\u015fmay\u0131 TBMM\u2019de onaylamad\u0131 ve resmi olarak tan\u0131mad\u0131. Yani anla\u015fman\u0131n sorumlulu\u011funu almad\u0131 ve k\u00fcresel eyleme kat\u0131l\u0131m niyetinin arkas\u0131nda resmen durmad\u0131. T\u00fcrkiye bug\u00fcn Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n onaylaman\u0131n arifesinde, ama onaylamak yetecek mi, anla\u015fman\u0131n temeline uygun hareket edecek miyiz? Bu soru, bizi anla\u015fman\u0131n temel amac\u0131na ta\u015f\u0131yor.
<\/p>\n\n

2- Anla\u015fman\u0131n temel amac\u0131; emisyon azalt\u0131m\u0131!<\/strong> <\/h2>\n\n

Bir ba\u015fka deyi\u015fle; k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya neden olan, bug\u00fcn tecr\u00fcbe etti\u011fimiz iklim krizinin sebebi sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131. Anla\u015fmada temel hedef, taraf \u00fclkelerin ulusal katk\u0131 beyanlar\u0131nda yer alan emisyon azalt\u0131m ad\u0131mlar\u0131yla k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 2 derecenin kayda de\u011fer \u015fekilde alt\u0131nda tutmay\u0131 ba\u015farmak, m\u00fcmk\u00fcnse 1,5 derecede s\u0131n\u0131rlamak ve 2050 itibariyle t\u00fcm gezegende karbon-n\u00f6tr hedefine ula\u015fmak. <\/p>\n\n

Fakat T\u00fcrkiye, emisyon azalt\u0131m\u0131 taahh\u00fct etmedi. 30 Eyl\u00fcl 2015\u2019te BM Sekretaryas\u0131\u2019na sundu\u011fu ulusal katk\u0131 niyet beyan\u0131<\/a>nda T\u00fcrkiye, 2030 y\u0131l\u0131 itibariyle sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131 %18 ila y\u00fczde %21 oran\u0131nda azaltaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyordu:<\/p>\n\n

\"\"
T\u00fcrkiye\u2019nin ulusal katk\u0131 niyet beyan\u0131<\/a>n\u0131 g\u00f6sterir grafik<\/figcaption><\/figure>\n\n

Uluslararas\u0131 kamuoyunda, bu art\u0131\u015ftan azalt\u0131m beyan\u0131 zay\u0131f bir beyan olarak yorumlan\u0131yor. Climate Action Tracker\u2019\u0131n 2019 y\u0131l\u0131nda yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 analiz<\/a>e g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019nin mevcut politikalar\u0131, ileri s\u00fcr\u00fclen beyan\u0131 rahatl\u0131kla tutturabilecek seviyede ve tam da bu y\u00fczden, ulusal beyan\u0131 \u201cKritik Seviyede Yetersiz\u201d. \u00c7\u00fcnk\u00fc T\u00fcrkiye, yapabilece\u011finin \u00e7ok daha az\u0131n\u0131 yapmaya niyetli.<\/p>\n\n

Rapora g\u00f6re, \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin sadece elektrik arz\u0131, kara yolcu ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ve konut yap\u0131lar\u0131 sekt\u00f6rlerinde iklim eylemini art\u0131rmas\u0131 bile, \u00fclkenin toplam sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131, 2017 seviyelerine k\u0131yasla, 2030 y\u0131l\u0131na kadar %14\u2019e varan oranlarda azaltarak h\u00e2lihaz\u0131rdaki emisyon art\u0131\u015f e\u011filimini tersine \u00e7evirebilir.\u201d<\/p>\n\n

T\u00fcrkiye, iklim eylemi ba\u011flam\u0131nda bu kadar b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahip olmas\u0131na ra\u011fmen, enerjisini temizlemek i\u00e7in gerekli ad\u0131mlar\u0131 ise atm\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019nin sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131nda aslan pay\u0131na sahip sekt\u00f6r enerji sekt\u00f6r\u00fc oldu\u011fu halde, hen\u00fcz k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n karar al\u0131c\u0131lar taraf\u0131ndan net \u015fekilde dile getirildi\u011fine \u015fahit olmad\u0131k. \u0130klim krizinin en \u00f6nemli sebeplerinden ve s\u00fcr\u00fckleyicilerinden olan k\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santrallerin kapat\u0131lmas\u0131na y\u00f6nelik tarih ilan etmek bir yana, T\u00fcrkiye hala bu santrallere yenilerini eklemek istiyor. <\/p>\n\n

T\u00dc\u0130K\u2019in payla\u015ft\u0131\u011f\u0131 veriler<\/a>e g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019nin toplam sera gaz\u0131 emisyonu 2019 y\u0131l\u0131nda 506,1 Mt CO2 e\u015fde\u011feri olarak hesaplanm\u0131\u015f durumda. Bunun %72\u2019sini enerji sekt\u00f6r\u00fc olu\u015fturuyor. EP\u0130A\u015e taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lan g\u00fcncel \u00fcretim istatistiklerine g\u00f6re ise, A\u011fustos  2021 itibariyle enerji \u00fcretiminin y\u00fczde 30\u2019u k\u00f6m\u00fcrden elde ediliyor. Yani T\u00fcrkiye\u2019nin niyet beyan\u0131n\u0131n ve veya iklim eylemi toplam\u0131n\u0131n, en y\u00fcksek sera gaz\u0131 emisyonu kayna\u011f\u0131n\u0131 \u0131skalad\u0131\u011f\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131yor. Peki k\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santraller ne kadar sera gaz\u0131 sal\u0131yor, biliyor muyuz? Bu soru da bizi Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n bir di\u011fer temel dinami\u011fine g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n\n

3- Emisyon azalt\u0131m\u0131n\u0131n \u015feffaf ve hesaplanabilir de\u011ferlendirilmesi gerekiyor.<\/strong> <\/h2>\n\n

2004 y\u0131l\u0131nda Birl\u015femi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi\u2019ni onaylamas\u0131ndan bu yana T\u00fcrkiye, S\u00f6zle\u015fme kapsam\u0131ndaki uluslararas\u0131 taahh\u00fctlerinin bir par\u00e7as\u0131 olarak, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile ilgili trendleri ve geli\u015fmeleri, Ulusal Bildirim ve \u0130ki Y\u0131ll\u0131k Raporlar halinde d\u00fczenli olarak raporluyor. T\u00fcrkiye\u2019nin sera gaz\u0131 envanteri de bu kapsamda detayl\u0131 olarak BM\u2019ye sunuluyor.

Bilgi payla\u015f\u0131m\u0131 kapsam\u0131nda uluslararas\u0131 kurumlara sorumlulu\u011funu yerine getirmekte olan T\u00fcrkiye, \u00fclke kamuoyuna kar\u015f\u0131 ise bir o kadar hayati olan ba\u015fka bir bilgilendirme sorumlulu\u011funu yerine getirmiyor: K\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santrallerin emisyon verisi. K\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santraller, T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck sera gaz\u0131 sal\u0131m kayna\u011f\u0131ndan olmalar\u0131na, ve ger\u00e7ekle\u015ftirdikleri sal\u0131mlar, S\u00fcrekli Emisyon \u00d6l\u00e7\u00fcm Sistemi taraf\u0131ndan kay\u0131t alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na ra\u011fmen, bu \u00f6l\u00e7\u00fcm bilgileri kamuoyuyla payla\u015f\u0131lm\u0131yor, bilgi edinme ba\u015fvurular\u0131 yan\u0131ts\u0131z b\u0131rak\u0131l\u0131yor. Gerek\u00e7e ise bu \u00f6l\u00e7\u00fcmlerin \u201cticari s\u0131r\u201d olmas\u0131. En son \u00c7evre ve \u015eehircilik Bakan\u0131 Murat Kurum da bu gerek\u00e7enin arkas\u0131nda durdu\u011funu belirten bir a\u00e7\u0131klama<\/a>da bulundu.

Paris Anla\u015fmas\u0131, gerek ulusal gerekse k\u00fcresel t\u00fcm ilgili akt\u00f6rlerin, veriye ve bilimsel analiz ve \u00f6l\u00e7\u00fcmlere dayal\u0131 stratejiler geli\u015ftirip kararlar alarak iklim krizine kar\u015f\u0131 verdikleri m\u00fccadelenin \u00f6nemli bir \u00e7\u0131kt\u0131s\u0131. Bilginin, \u00f6zellikle de iklim bilgisinin eri\u015filebilirli\u011fi, T\u00fcrkiye i\u00e7in \u00e7ok kritik iken, \u00fclkenin iklim sorunundaki en b\u00fcy\u00fck y\u0131k\u0131c\u0131 g\u00fcc\u00fcn etkisinin, devlet taraf\u0131ndan \u201cticari s\u0131r\u201d olarak nitelendirilerek kamuyonudan saklanmas\u0131, Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n emisyon azalt\u0131m\u0131ndaki \u015feffafl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131yla da \u00e7eli\u015fiyor. <\/p>\n\n

As\u0131l bundan sonra ba\u015fl\u0131yor<\/strong><\/h3>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de iklim krizine kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede art\u0131k kritik bir viraj\u0131 almak \u00fczereyiz. T\u00fcrkiye\u2019de karar vericiler, 5 y\u0131ll\u0131k bir gecikmeyle de olsa onaylama d\u00fczl\u00fc\u011f\u00fcne girdikleri \u00fclkenin ve gezegenin kaderini tart\u0131\u015fmas\u0131z en \u00e7ok etkileyecek anla\u015fmayla beraber iklim i\u00e7in sava\u015fma sorumlulu\u011funu ald\u0131klar\u0131n\u0131 ilan etmi\u015f durumdalar. Sorumluluk ise, eylemi beraberinde getirir.<\/p>\n\n

Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n onaylanmas\u0131 mutluluk verici. Ama onay s\u00fcrecinde kaybedilen bu 5 sene, iklim eylemlerinin olgunla\u015fmas\u0131 ve sistemsel hale gelmesi anlam\u0131nda da kaybedilmi\u015f bir zaman. T\u00fcm d\u00fcnyada iklim krizinin vites y\u00fckseltti\u011fi, T\u00fcrkiye\u2019nin de pay\u0131na, tarihindeki en b\u00fcy\u00fck orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n<\/a>, iklim felaketlerinin d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir zaman. Paris Anla\u015fmas\u0131 kapsam\u0131nda verilen taahh\u00fctler bir yana, \u00fclkelerin genelinde fosil yak\u0131tlardan vazge\u00e7i\u015f, olmas\u0131 gerekti\u011fi kadar kararl\u0131 de\u011fil. Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in de dahil oldu\u011fu ve \u00f6nde gelen ara\u015ft\u0131rma kurulu\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan  \u201c\u00dcretim A\u00e7\u0131\u011f\u0131 Raporu\u201d<\/a>na g\u00f6re, h\u00fck\u00fcmetler 2030 y\u0131l\u0131na kadar k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 1,5 derecede s\u0131n\u0131rlayabilmek i\u00e7in yak\u0131labilecek maksimum fosil yak\u0131t miktar\u0131n\u0131n %120 daha fazlas\u0131n\u0131 \u00fcretmeyi planl\u0131yor. Bu, Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n hedeflerine ula\u015fma \u00e7abalar\u0131n\u0131 do\u011frudan baltalayan bir durum. IPCC\u2019nin 6. De\u011ferlendirme Raporu ise, daha da karanl\u0131k bir tablo \u00e7izerek, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 10 sene i\u00e7erisinde, k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131n 1,5 dereceyi a\u015faca\u011f\u0131n\u0131, yani Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n bir anlamda ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa u\u011framayla y\u00fcz y\u00fcze oldu\u011funu ortaya koymu\u015ftu.<\/p>\n\n

Hal b\u00f6yleyken, t\u00fcm \u00fclkelerin iklim krizine kar\u015f\u0131 \u00e7ok daha etkin ve sistemsel \u00f6nlem ve aksiyonlar almas\u0131 gerekti\u011fi net olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. T\u00fcrkiye de bundan azade de\u011fil. Greenpeace Akdeniz olarak T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015famakta oldu\u011fumuz y\u0131k\u0131ma kar\u015f\u0131 net bir savunma i\u00e7in, Karar al\u0131c\u0131lar iklim krizine kar\u015f\u0131 harekete ge\u00e7sin<\/a> istiyoruz. Bu kapsamda taleplerimiz, bu net tavr\u0131 destekleyecek \u015fekilde \u015f\u00f6yle:<\/p>\n\n