{"id":7488,"date":"2022-11-17T12:35:45","date_gmt":"2022-11-17T09:35:45","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=7488"},"modified":"2025-09-23T13:05:19","modified_gmt":"2025-09-23T10:05:19","slug":"mavi-gokyuzu-mucadelesinde-dusuk-maliyetli-hava-sensorleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/mavi-gokyuzu-mucadelesinde-dusuk-maliyetli-hava-sensorleri\/","title":{"rendered":"Mavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fc m\u00fccadelesinde d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli hava sens\u00f6rleri"},"content":{"rendered":"\n

Mavi g\u00f6ky\u00fcz\u00fc m\u00fccadelesinde vatanda\u015f bilimi ve toplum merkezli hava kirlili\u011fi izleme giri\u015fimleri her g\u00fcn art\u0131yor. B\u00f6ylece devletlerin, belediyelerin hava kalitesi izleme a\u011flar\u0131n\u0131n yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 noktalarda d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli sens\u00f6r teknolojileri devreye giriyor.<\/p>\n\n

\"\"<\/figure>\n\n

Maliyeti tam te\u015fekk\u00fcll\u00fc sabit veya portatif bir \u00f6l\u00e7\u00fcm istasyonuna k\u0131yasla d\u00fc\u015f\u00fck olan bu sens\u00f6rlerle, vatanda\u015flar, \u00fcniversiteler ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 hava kalitesini art\u0131rmak ve politikalar\u0131 geli\u015ftirmek ad\u0131na soludu\u011fu havay\u0131 kendisi takip ediyor. Bu uygulamalar, kimi zaman Londra\u2019da ilkokul \u00e7ocuklar\u0131n\u0131n okul \u00e7antalar\u0131na yerle\u015ftirilen sens\u00f6rlerle, k\u0131sa d\u00f6nemli ara\u015ft\u0131rma ama\u00e7l\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Bazen de Filipinler\u2019in ba\u015fkenti Manila \u00f6rne\u011findeki toplum temelli giri\u015fimlerin kurdu\u011fu ve d\u00fczenli \u00f6l\u00e7\u00fcm yapan sabit sens\u00f6r a\u011flar\u0131nda g\u00f6rebiliyorsunuz. T\u00fcrkiye\u2019de de bu t\u00fcr giri\u015fimlerin \u00f6rneklerine rastlamak m\u00fcmk\u00fcn ve zamanla toplum temelli izleme a\u011flar\u0131n\u0131n kapasitesini yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak ise olduk\u00e7a \u00f6nemli. <\/p>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de bakanl\u0131\u011f\u0131n ve belediyelerin 300\u2019den fazla istasyon ile i\u015fletti\u011fi geni\u015f bir hava kalitesi \u00f6l\u00e7\u00fcm a\u011f\u0131<\/a> var. Ancak bu t\u00fcr istasyonlar\u0131n kurulumu ve d\u00fczenli bak\u0131mlar\u0131 maliyeti y\u00fcksek bir i\u015f kalemi. Bu nedenle, istasyonlar partik\u00fcl madde ve di\u011fer hava kirleticilerini izlemeye y\u00f6nelik her zaman, her yerde \u00f6l\u00e7\u00fcm yapm\u0131yor. D\u00fc\u015f\u00fck maliyetli sens\u00f6r teknolojileri burada ciddi bir alternatif sunuyor. Ayr\u0131ca kentin hava kirlili\u011fi anlam\u0131nda s\u0131cak noktalar\u0131na yerle\u015ftirilme olana\u011f\u0131 ile istasyonlar\u0131n temsili verilerine alternatif olarak noktasal kirlili\u011fe dair do\u011frudan bilgi sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n

Bakanl\u0131\u011f\u0131n Aral\u0131k 2021\u2019de yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 hava kalitesi haber b\u00fcltenine<\/a> g\u00f6re toplamda 355 tane istasyonumuz var.  B\u00fclteni inceledi\u011fimizde, kirleticinin t\u00fcr\u00fcne g\u00f6re istasyon say\u0131lar\u0131n\u0131n azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. 2021 y\u0131l\u0131nda 302 istasyon ile en \u00e7ok takip edilen kirletici k\u00fck\u00fcrtdioksit <\/em><\/strong>olurken, en az say\u0131da istasyona <\/em><\/strong>sahip olan ise gezegenin en tehlikeli kirleticisi olan Partik\u00fcl Madde 2.5<\/em><\/strong><\/p>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de sadece 162 \u00f6l\u00e7\u00fcm istasyonu PM 2.5\u2019in kirlilik yo\u011funlu\u011funu takip edebilecek altyap\u0131ya sahip. Bunlar\u0131n pek \u00e7o\u011fu ise d\u00fczenli olarak \u00e7al\u0131\u015fm\u0131yor. \u00c7evre M\u00fchendisleri Odas\u0131\u2019n\u0131n 2021 Hava Kirlili\u011fi Raporu<\/a>\u2019na g\u00f6re y\u0131l i\u00e7erisinde 62 istasyon bize PM 2.5 hakk\u0131nda g\u00fcvenilir veriyi sundu. <\/p>\n\n

Bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmak i\u00e7in bireylerin inisiyatif ald\u0131\u011f\u0131 \u00f6rneklere birlikte bakal\u0131m. <\/p>\n\n

Bursa\u2019ya Temiz Hava<\/strong><\/p>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de ilk sens\u00f6r uygulamalar\u0131ndan biri Nil\u00fcfer Kent Konseyi ve Greenpeace Akdeniz i\u015fbirli\u011fi<\/a> ile gen\u00e7 iklim aktivistlerinin temiz hava kampanyas\u0131n\u0131 desteklemek amac\u0131yla Bursa\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Kent konseyi binas\u0131na yerle\u015ftirilen sens\u00f6r ile partik\u00fcl madde kirlili\u011fini ger\u00e7ek zamanl\u0131 takip ederek, taleplerini kirlilik verileriyle destekliyorlar. Bu veriler ayn\u0131 zamanda kamuya a\u00e7\u0131k;  web sitesi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla herkes eri\u015febiliyor<\/a>. Kent Konseyi \u00f6rne\u011finin yan\u0131 s\u0131ra en az 3 birey taraf\u0131ndan yerle\u015ftirilen sens\u00f6rlerle<\/a> T\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 yerlerinde hava kalitesini yak\u0131ndan takip eden vatanda\u015flar\u0131 g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. <\/p>\n\n

Bir ba\u015fka \u00f6rnek ise Kad\u0131k\u00f6y\u2019de kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131k\u0131yor. Kad\u0131k\u00f6y Belediyesi<\/a> il\u00e7eye yerle\u015ftirdi\u011fi 23 sens\u00f6rle vatanda\u015flar\u0131yla birlikte hava kalitesini takip ediyor. Bu sayede hava kirlili\u011finin limitleri a\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde, k\u0131r\u0131lgan gruplar i\u00e7in alarm uyar\u0131lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirerek halk\u0131n\u0131 bilgilendiriyor. <\/p>\n\n

Londra\u2019da Okul B\u00f6lgelerindeki Hava Kirlili\u011fi <\/strong><\/p>\n\n

Londra Belediyesi, The Breathe London projesinin son a\u015famas\u0131nda King\u2019s College London ile geli\u015ftirdi\u011fi i\u015fbirli\u011fiyle kentin 5 farkl\u0131 okul b\u00f6lgesinde d\u00f6nemsel bir izleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131<\/a> yapt\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmaya kirlili\u011fin yo\u011fun oldu\u011fu 50 okuldan yakla\u015f\u0131k 250 ilkokul \u00f6\u011frencisi kat\u0131ld\u0131.

Projede \u00f6\u011frencilere uzmanlar taraf\u0131ndan hava kalitesi izleme e\u011fitimlerinin verilmesinin yan\u0131 s\u0131ra \u00f6\u011frenciler kendilerine sa\u011flanan sens\u00f6rlerle yapt\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle birer ara\u015ft\u0131rmac\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. \u0130zleme d\u00f6neminin sonunda 490 milyon farkl\u0131 veri setiyle en \u00e7ok kirlili\u011fe nerede ve nas\u0131l maruz kald\u0131klar\u0131n\u0131 kendileri ortaya \u00e7\u0131kard\u0131. Verilere g\u00f6re, \u00f6\u011frenciler en fazla sabah evden okula giderken kirli hava soludu. Ayr\u0131ca ana yol yerine ara sokaklar\u0131 tercih eden \u00f6\u011frencilerin daha az kirli havaya maruz kald\u0131klar\u0131 belirlendi. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n sonunda veliler aras\u0131nda fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n y\u00fckseldi\u011fi<\/a> ve \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 arabayla okula b\u0131rakan ebeveynlerin say\u0131s\u0131nda azalma oldu\u011fu g\u00f6zlemlendi. <\/p>\n\n

Londra Belediye Ba\u015fkan\u0131 sens\u00f6r teknolojileri ile d\u00fcnyan\u0131n en geni\u015f hava kalitesi izleme a\u011f\u0131n\u0131 kurmay\u0131 hedefliyor. Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131<\/a> da vatanda\u015f bilimi ve sens\u00f6r teknolojilerinin fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in \u00f6nemli bir veri kayna\u011f\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. <\/p>\n\n

Filipinler\u2019de Toplum Merkezli \u0130zleme A\u011f\u0131<\/strong><\/p>\n\n

Greenpeace ve Filipinler \u0130klim Adaleti Hareketi -F\u0130AH-<\/a> g\u00fc\u00e7lerini hava kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 birle\u015ftirdi ve ba\u015fta ba\u015fkent Manila olmak \u00fczere k\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santrallerden etkilenen topluluklar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u015fehirlere toplamda 28 adet sens\u00f6r yerle\u015ftirdi.<\/p>\n\n

Greenpeace ve F\u0130AH \u00fclkede PM 2.5\u2019u takip etmek i\u00e7in mevcut 55 istasyonun yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ger\u00e7ek kirlilik seviyesini g\u00f6sterecek stratejik noktalara yerle\u015ftirilmedi\u011fini savunuyor. Bu nedenle k\u00f6m\u00fcrl\u00fc termik santral b\u00f6lgeleri ve ula\u015f\u0131m\u0131n yo\u011fun oldu\u011fu otobanlar sens\u00f6r b\u00f6lgelerini se\u00e7erken dikkat ettikleri kriterler. Bu sayede herkesin ger\u00e7ek kirlilik seviyesini g\u00f6rece\u011fini ve karar vericilerin veri odakl\u0131 yakla\u015f\u0131ma g\u00f6re \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. <\/p>\n\n

WRI\u2019\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma<\/a> ise bu \u00f6rneklere benzer giri\u015fimlerin Avrupa\u2019dan Amerika ve Afrika k\u0131talar\u0131na da\u011f\u0131lan bir co\u011frafyada ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor. \u00c7al\u0131\u015fmada \u00f6n plana \u00e7\u0131kan 33 vakada ise bu teknolojilerin e\u011fitim ve bilgi sa\u011flanmas\u0131, bireysel maruziyet seviyesinin takip edilmesi, kirlili\u011fin yo\u011fun oldu\u011fu s\u0131cak noktalar\u0131n tan\u0131mlanmas\u0131 gibi ama\u00e7lara hizmet etti\u011fi vurgulan\u0131yor. <\/p>\n\n

Maliyetler Alternatif \u00c7\u00f6z\u00fcmlere Y\u00f6nlendiriyor<\/strong><\/p>\n\n

Hava kirlili\u011fi dedi\u011fimiz zaman akla ilk gelen \u00fclkelerden birisi Hindistan. Greenpeace\u2019in son raporu \u00fclkedeki insanlar\u0131n % 95\u2019i DS\u00d6\u2019n\u00fcn belirledi\u011fi limitin 5 kat\u0131ndan fazla kirli havaya maruz kal\u0131yor.<\/a> Durum bu kadar ciddi iken n\u00fcfusun % 70\u2019inin 25 km i\u00e7erisinde eri\u015febilece\u011fi bir hava kalitesi istasyonu yok. Bu tabloyu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in uzmanlar sens\u00f6r teknolojilerini<\/a> ciddi bir alternatif olarak sunuyor ve san\u0131lan\u0131n aksine do\u011fruluk pay\u0131 riskinin ise endi\u015fe edildi\u011fi kadar y\u00fcksek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor. <\/p>\n\n

\"\"<\/figure>
\n

HAVANI KORU<\/h2>\n\n\n\n

D\u00fczenli limit a\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131n oldu\u011fu il\u00e7elerde koruma b\u00f6lgesi ilan edilmesini talep ederek “havan\u0131 koru”. Hep birlikte temiz bir nefes alal\u0131m.<\/p>\n\n\n\n

Kampanyaya hemen kat\u0131l, havan\u0131 korumak i\u00e7in sen de bir imza at.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\n
\u0130MZA VER<\/a><\/div>\n<\/div>\n\n\n\n
\n<\/div><\/div>\n\n
\n

\u0130lgili Yaz\u0131lar<\/h2>\n
  • See all stories<\/span><\/a><\/li>\n \n <\/div>\n \n\n

    <\/p>\n\n \n\n