{"id":8066,"date":"2023-05-16T10:09:15","date_gmt":"2023-05-16T07:09:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=8066"},"modified":"2023-05-16T10:09:17","modified_gmt":"2023-05-16T07:09:17","slug":"el-nino-ve-iklim-afetleri-yaklasiyor-peki-biz-ne-kadar-hazirlikliyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/el-nino-ve-iklim-afetleri-yaklasiyor-peki-biz-ne-kadar-hazirlikliyiz\/","title":{"rendered":"El Ni\u00f1o ve \u0130klim Afetleri Yakla\u015f\u0131yor! Peki Biz Ne Kadar Haz\u0131rl\u0131kl\u0131y\u0131z?"},"content":{"rendered":"\n<p>Bizler se\u00e7im g\u00fcndemiyle yo\u011fun olarak me\u015fgulken D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Bu a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re Temmuz ay\u0131 sonuna kadar %60 ihtimalle, Eyl\u00fcl ay\u0131 sonuna kadar ise %80 ihtimalle El Ni\u00f1o hava olay\u0131 <a href=\"https:\/\/www.iklimhaber.org\/bm-el-nino-ihtimali-arttikca-sicaklik-rekorlari-kirilabilir\/\">ger\u00e7ekle\u015fecek<\/a>. \u00d6ncelikle \u015funu s\u00f6yleyelim El Ni\u00f1o, orta ve do\u011fu tropikal Pasifik Okyanusu&#8217;ndaki okyanus y\u00fczey s\u0131cakl\u0131klar\u0131n\u0131n \u0131s\u0131nmas\u0131yla ili\u015fkili, do\u011fal olarak olu\u015fan <a href=\"https:\/\/public.wmo.int\/en\/media\/press-release\/wmo-update-prepare-el-ni%C3%B1o\">bir iklim modelidir<\/a>. Ortalama olarak her iki ila yedi y\u0131lda bir ortaya \u00e7\u0131kar ve genellikle dokuz ila 12 ay s\u00fcrer. El Ni\u00f1o&#8217;nun tam tersi ise La Ni\u00f1a olarak bilinir ve so\u011fumaya i\u015faret eder. Son y\u0131llarda etkileri s\u00fcren La Ni\u00f1a yerini bu y\u0131l El Ni\u00f1o\u2019ya yani \u0131s\u0131nmaya b\u0131rakacak gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.&nbsp;<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"723\" height=\"512\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/3e79733a-elninoandrainfall.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8069\" srcset=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/3e79733a-elninoandrainfall.jpg 723w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/3e79733a-elninoandrainfall-300x212.jpg 300w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/3e79733a-elninoandrainfall-480x340.jpg 480w\" sizes=\"auto, (max-width: 723px) 100vw, 723px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">International Research Institute for Climate and Society &#8211; Earth Institute I Columbia University<\/figcaption><\/figure>\n\n<p>WMO\u2019nun uyar\u0131s\u0131na g\u00f6re El Ni\u00f1o olaylar\u0131 tipik olarak g\u00fcney G\u00fcney Amerika, ABD\u2019nin g\u00fcneyi, Afrika Boynuzu ve Orta Asya&#8217;n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde artan ya\u011f\u0131\u015flarla ili\u015fkilendirilir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k, El Ni\u00f1o ayr\u0131ca Avustralya, Endonezya ve G\u00fcney Asya&#8217;n\u0131n baz\u0131 b\u00f6lgelerinde ciddi kurakl\u0131klara neden olabilir. Boreal yaz\u0131 boyunca El Ni\u00f1o&#8217;nun \u0131l\u0131k suyu, Orta\/Do\u011fu Pasifik Okyanusu&#8217;ndaki kas\u0131rgalar\u0131 k\u00f6r\u00fckleyebilirken, Atlantik Havzas\u0131nda kas\u0131rga olu\u015fumunu engelleyebilir. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u00fczere El Ni\u00f1o gezegenin farkl\u0131 yerlerinde farkl\u0131 sonu\u00e7lar ortaya \u00e7\u0131karsa da kesin olan bir \u015fey var ki El Ni\u00f1o iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine de ba\u011fl\u0131 olarak a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n olu\u015fma say\u0131s\u0131n\u0131 ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131yor ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki iki y\u0131l k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klarda \u00f6nemli art\u0131\u015flar <a href=\"https:\/\/www.carbonbrief.org\/state-of-the-climate-growing-el-nino-threatens-more-extreme-heat-in-2023\/\">bekleniyor<\/a>.<\/p>\n\n<p>Son y\u0131llarda T\u00fcrkiye\u2019de a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 art\u0131\u015f e\u011filimi g\u00f6steriyor. Meteoroloji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc\u2019n\u00fcn konuyla ilgili raporuna g\u00f6re 2022 y\u0131l\u0131nda 1030 a\u015f\u0131r\u0131 hava olay\u0131 ya\u015fand\u0131. Bu bir y\u0131lda ya\u015fanan en y\u00fcksek olay say\u0131s\u0131. A\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 son yirmi y\u0131lda art\u0131yor. 2022 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde olu\u015fan bu a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu %33.6 ile \u015fiddetli ya\u011f\u0131\u015flard\u0131. Bu de\u011feri % 21.4 ile f\u0131rt\u0131na, % 18.5 ile dolu, %11.7 ile kar takip etti. Di\u011fer a\u015f\u0131r\u0131 olaylar %4.1 y\u0131ld\u0131r\u0131m d\u00fc\u015fmesi, %2.7 heyelan, %2.5 don, %2.1 \u00e7\u0131\u011f, %1.9 hortum, % 0.9 orman yang\u0131n\u0131, % 0,3 sis, % 0.2 kum f\u0131rt\u0131nas\u0131 \u015feklinde ger\u00e7ekle\u015fti. A\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015flar heyelan ve toprak kaymas\u0131n\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 s\u0131caklar ise yang\u0131nlar\u0131 ve kurakl\u0131\u011f\u0131 artt\u0131rd\u0131. 2023 y\u0131l\u0131 da pek farkl\u0131 gitmiyor, bir\u00e7ok ilden sel, kurakl\u0131k, dolu gibi haberler gelmeye devam ediyor. Yaz mevsiminin yakla\u015fmas\u0131 ve s\u0131caklar\u0131n artmas\u0131 ile de her y\u0131l can\u0131m\u0131z\u0131 yakan orman yang\u0131n\u0131 riski de giderek art\u0131yor. El Ni\u00f1o ile birlikte k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131klarda beklenen art\u0131\u015f t\u00fcm bu meteorolojik olaylar\u0131n afet seviyesine \u00e7\u0131kmas\u0131 ihtimalini beraberinde getiriyor. Bir kez daha \u00f6nlem almam\u0131z i\u00e7in alarm zili \u00e7al\u0131yor.<\/p>\n\n<p>Gezegenin do\u011fal d\u00f6ng\u00fcleri insan kaynakl\u0131 iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile birle\u015fince a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7e\u011fi ve \u015fiddeti b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131yor. Atmosferdeki sera gaz\u0131 konsantrasyonlar\u0131 dengelenip azalt\u0131lana kadar da bu art\u0131\u015f devam edecek. \u00c7\u00f6z\u00fcm ise bilime kulak vererek, olas\u0131 olaylara kar\u015f\u0131 bug\u00fcnden \u00f6nlemler almak ve zarar g\u00f6rebilirlik d\u00fczeyimizi azaltmak. \u0130klim krizine ba\u011fl\u0131 bu olaylar\u0131n ger\u00e7ekle\u015fme ihtimalinin azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in, 2050 y\u0131l\u0131na kadar k\u00fcresel \u00e7apta emisyonlar\u0131n net s\u0131f\u0131r seviyesine inmesi \u015fart. T\u00fcrkiye&#8217;nin ise<a href=\"https:\/\/www.iklimhaber.org\/stklardan-ortak-cagri-turkiye-2030a-kadar-emisyonlarini-yuzde-35-azaltmali\/\"> 2030 y\u0131l\u0131nda kendine %35 emisyon azaltma hedefi koymas\u0131<\/a> ve bu konuda hemen harekete ge\u00e7mesi gerekiyor.<\/p>\n\n<p>Harekete ge\u00e7ilmedi\u011fi, gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda neler ya\u015fanabilece\u011fini hala kanayan yaram\u0131z deprem b\u00f6lgesi \u00fczerinden anlamaya \u00e7al\u0131\u015fabiliriz. Buraya kadar s\u00f6z\u00fc edilenler bizi olduk\u00e7a \u00f6nemli bir konuda uyar\u0131yor. Hem T\u00fcrkiye hem de D\u00fcnya her ge\u00e7en g\u00fcn a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131na daha fazla maruz kal\u0131yor. Ve bu maruziyet artt\u0131k\u00e7a zarar g\u00f6rebilirli\u011fimiz de \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde art\u0131yor.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Depremin oldu\u011fu ilk andan beridir yap\u0131lmas\u0131 gerekenler zaman\u0131nda yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, gerekli \u00f6nlemler zaman\u0131nda al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z y\u0131k\u0131m\u0131n boyutunun artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyor ve biliyoruz. Oysa bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, rant\u00e7\u0131 uygulamalar\u0131 bir kenara b\u0131rakarak, ya\u015fam\u0131 \u00f6n plana alarak afetlere diren\u00e7li hale getirilebilecek kentlerde kay\u0131plar\u0131m\u0131z \u00e7ok daha az olabilirdi. Ama olmad\u0131. Yine depremin ilk an\u0131ndan beri gerek kontrols\u00fcz ve aceleci enkaz kald\u0131rma s\u00fcrecinin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u00e7evresel ve insani risklere kar\u015f\u0131, gerek konteyner ve \u00e7ad\u0131rlarda ya\u015famak zorunda b\u0131rak\u0131lan binlerce insan\u0131n su, g\u0131da ve sa\u011fl\u0131k hizmetlerine eri\u015fimi a\u00e7\u0131s\u0131ndan zorlu ya\u015fam ko\u015fullar\u0131 hakk\u0131nda uyar\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 yapt\u0131k. \u015eimdi bir kez daha sivil toplum sorumlulu\u011fu ile uyar\u0131yoruz. Yukar\u0131da s\u00f6z\u00fc ge\u00e7en a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 sadece birer ihtimal de\u011fil, her biri t\u0131pk\u0131 deprem gibi bug\u00fcn \u00f6nlem al\u0131nmas\u0131 gereken do\u011fa olaylar\u0131. \u0130klim adaletini sa\u011flamam\u0131z, zarar g\u00f6rebilirli\u011fimizi azaltmam\u0131z gerekiyor.<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"723\" height=\"482\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/f14b1270-231814.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-8068\" srcset=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/f14b1270-231814.jpg 723w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/f14b1270-231814-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/f14b1270-231814-510x340.jpg 510w\" sizes=\"auto, (max-width: 723px) 100vw, 723px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\"><strong>Foto\u011fraf:<\/strong> Anda\u00e7 Ayd\u0131n Ar\u0131duru\/Evrensel<\/figcaption><\/figure>\n\n<p>Depremin \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7en 3 ayda birka\u00e7 kez konteyner ve \u00e7ad\u0131r alanlar\u0131n\u0131 sel bast\u0131, insanlar bir kez daha zarar g\u00f6rd\u00fc. Oysa yerle\u015fim b\u00f6lgelerinin se\u00e7iminde sel ve su bask\u0131nlar\u0131 riskleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nabilir, se\u00e7ilen korunakl\u0131 alanlar\u0131n etraf\u0131nda do\u011fru drenaj uygulamalar\u0131 ile riskler azalt\u0131labilirdi.&nbsp;<\/p>\n\n<p>Depremden etkilenen b\u00f6lgelerdeki illerin s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015flar\u0131 olduk\u00e7a kritik. A\u015fa\u011f\u0131da da g\u00f6r\u00fclebilece\u011fi gibi 16-17 May\u0131s tarihlerinde \u00f6nceki g\u00fcnlere k\u0131yasla 4-6 derecelik art\u0131\u015flar s\u00f6z konusu. \u00d6zellikle ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu hasar g\u00f6ren Hatay gibi illerde insanlar zorunlu olarak konteyner ve \u00e7ad\u0131rlarda kal\u0131yorlar. Konteyner ve \u00e7ad\u0131r gibi konaklama \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ge\u00e7ici \u00e7\u00f6z\u00fcmler olduklar\u0131 i\u00e7in genellikle herhangi bir yal\u0131t\u0131m \u00f6zelli\u011fine sahip de\u011filler. Bu nedenle s\u0131caktan daha \u00e7ok etkilenmeye a\u00e7\u0131klar. Yaz g\u00fcne\u015finin alt\u0131nda hava s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n 40\u00b0C\u2019ye ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 g\u00fcnlerde konteyner ve \u00e7ad\u0131rlarda ya\u015fayanlar s\u0131caklardan do\u011frudan etkilenecekler. B\u00f6lgede yaz s\u0131caklar\u0131n\u0131n etkisinin artmas\u0131 \u00f6zellikle salg\u0131n hastal\u0131klara neden olabilecek vekt\u00f6r riskinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131n da bir kez daha alt\u0131n\u0131 \u00e7izelim. B\u00f6lgede hijyen ve temizlik ko\u015fullar\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131, i\u00e7me ve kullanma suyu arz\u0131n\u0131n yeterli miktarda, s\u00fcrekli ve tamamen \u00fccretsiz olarak sa\u011flanmas\u0131, gerekli noktalarda g\u00f6lge alan say\u0131s\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00e7ok kritik.&nbsp;<\/p>\n\n<figure class=\"wp-block-image aligncenter size-full\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"975\" height=\"577\" src=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/2e7b83a8-picture1.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-8067\" srcset=\"https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/2e7b83a8-picture1.png 975w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/2e7b83a8-picture1-300x178.png 300w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/2e7b83a8-picture1-768x454.png 768w, https:\/\/www.greenpeace.org\/static\/planet4-turkey-stateless\/2023\/05\/2e7b83a8-picture1-510x302.png 510w\" sizes=\"auto, (max-width: 975px) 100vw, 975px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">&nbsp;Deprem b\u00f6lgesi 17 May\u0131s hava tahmin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc<\/figcaption><\/figure>\n\n<p>Hen\u00fcz yaz mevsiminin ba\u015f\u0131nda oldu\u011fumuzu ve yukar\u0131da da s\u00f6z etti\u011fimiz \u00fczere El Ni\u00f1o etkisiyle bu d\u00f6nemde ba\u015fta s\u0131cak dalgalar\u0131 olmak \u00fczere a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131n\u0131n ya\u015fanma ihtimalini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmam\u0131z gerekiyor. Ba\u015fta deprem b\u00f6lgesinde olmak \u00fczere a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131na kar\u015f\u0131 k\u0131sa, orta ve uzun vadeli planlamalar\u0131n acilen konunun uzmanlar\u0131yla birlikte yap\u0131lmas\u0131, ve vakit kaybetmeden gerekli \u00f6nlemlerin al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m. Kaybedecek ne bir an\u0131m\u0131z ne de bir can\u0131m\u0131z daha kalmad\u0131.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>El Ni\u00f1o ve \u0130klim Afetleri Yakla\u015f\u0131yor! Peki biz ne kadar haz\u0131rl\u0131kl\u0131y\u0131z?<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":8076,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"El Ni\u00f1o ve \u0130klim Afetleri Yakla\u015f\u0131yor! Peki biz ne kadar haz\u0131rl\u0131kl\u0131y\u0131z?","p4_og_description":"Bizler se\u00e7im g\u00fcndemiyle yo\u011fun olarak me\u015fgulken D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc \u00f6nemli bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131. Bu a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re Temmuz ay\u0131 sonuna kadar %60 ihtimalle, Eyl\u00fcl ay\u0131 sonuna kadar ise %80 ihtimalle El Ni\u00f1o hava olay\u0131 ger\u00e7ekle\u015fecek.","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"not set","p4_local_project":"not set","p4_basket_name":"not set","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[24],"tags":[6,25],"p4-page-type":[29],"class_list":["post-8066","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-iklim-krizi","tag-iklim-adaleti","tag-iklim-degisikligi","p4-page-type-blog"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8066","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8066"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8066\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8072,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8066\/revisions\/8072"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8076"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8066"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8066"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8066"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=8066"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}