{"id":8816,"date":"2024-11-19T11:55:44","date_gmt":"2024-11-19T08:55:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=8816"},"modified":"2024-11-19T12:08:32","modified_gmt":"2024-11-19T09:08:32","slug":"cevre-stklarindan-cagri-plastik-kirliligine-karsi-guclu-ve-baglayici-bir-anlasma","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/basin-bultenleri\/cevre-stklarindan-cagri-plastik-kirliligine-karsi-guclu-ve-baglayici-bir-anlasma\/","title":{"rendered":"\u00c7EVRE STK\u2019LARINDAN \u00c7A\u011eRI:\u00a0PLAST\u0130K K\u0130RL\u0130L\u0130\u011e\u0130NE KAR\u015eI G\u00dc\u00c7L\u00dc VE BA\u011eLAYICI B\u0130R ANLA\u015eMA"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>19.11. 2024, \u0130stanbul &#8211; <\/strong>Plastik Kirlili\u011fi ile M\u00fccadele Konusunda H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 M\u00fczakereler Komitesi\u2019nin (INC) be\u015finci ve son oturumu INC-5 25 Kas\u0131m-1 Aral\u0131k 2024&#8217;te ger\u00e7ekle\u015fecek. \u00c7evre alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, Busan, G\u00fcney Kore&#8217;nin ev sahipli\u011fini yapaca\u011f\u0131 INC-5 \u00f6ncesi plastik kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 g\u00fc\u00e7l\u00fc ve ba\u011flay\u0131c\u0131 bir anla\u015fma talep ediyor.<\/p>\n\n<p>Devletler, plastik kirlili\u011fini sona erdirmek i\u00e7in INC-5&#8217;e haz\u0131rl\u0131k yaparken, plastik kirlili\u011fi gezegenimizi harap etmeye, ekosistemleri ve yaban hayat\u0131 yok etmeye, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini tetiklemeye ve soludu\u011fumuz hava, t\u00fcketti\u011fimiz g\u0131da ve su yoluyla bedenimize s\u0131zmaya devam ediyor.&nbsp;<\/p>\n\n<p>\u200b\u200bVeriler net: K\u00fcresel plastik \u00fcretimi, 2000\u2019den 2019\u2019a ikiye katlanarak y\u0131ll\u0131k 460 milyon tona ula\u015ft\u0131 ve m\u00fcdahale edilmezse 2050\u2019ye kadar \u00fc\u00e7 kat\u0131na \u00e7\u0131kmas\u0131 bekleniyor. Bu, k\u00fcresel \u0131s\u0131nmay\u0131 1,5\u00b0C alt\u0131nda tutmak i\u00e7in kalan karbon b\u00fct\u00e7esinin %13\u2019\u00fcn\u00fc veya daha fazlas\u0131n\u0131 t\u00fcketecek. M\u00fczakereler ba\u015flad\u0131\u011f\u0131ndan bu yana ge\u00e7en iki y\u0131lda, yakla\u015f\u0131k 20 milyon ton plastik okyanuslara kar\u0131\u015ft\u0131. Bug\u00fcn okyanuslar\u0131m\u0131zda bulunan be\u015f trilyon plastik par\u00e7as\u0131 d\u00fcnyan\u0131n etraf\u0131n\u0131 400 kez dola\u015fmaya yetiyor. Maalesef bug\u00fcne kadar \u00fcretilen plasti\u011fin y\u00fczde 90\u2019\u0131 geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmedi. T\u00fcrkiye\u2019de de plastik kirlili\u011fi alarm veriyor; Akdeniz\u2019den al\u0131nan derin deniz \u00f6rneklerinin y\u00fczde 92,8\u2019inde plastik var, Akdeniz Havzas\u0131&#8217;nda her 4 metrekareye 1 plastik at\u0131k d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n<p>Bu m\u00fczakerelerin son turunda, devletler plastik krizini sona erdirmek ya da bu sorumluluktan ka\u00e7\u0131narak plastik kirlili\u011finin gezegenimize zarar vermeye devam etmesine g\u00f6z yummak aras\u0131nda bir tercih yapacaklar. 25 Kas\u0131m\u2019da ba\u015flayacak olan bu toplant\u0131, insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve do\u011fay\u0131 korumak i\u00e7in t\u00fcm plastik ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc kapsayan cesur ve ba\u011flay\u0131c\u0131 k\u00fcresel eylemleri karara ba\u011flayacak bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 olmal\u0131 ve bu d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131nda T\u00fcrkiye kararl\u0131 bir duru\u015f sergilemeli, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir gelece\u011fe katk\u0131 sa\u011flayacak ad\u0131mlar atarak k\u00fcresel e\u015fitsizlik meselesine kar\u015f\u0131 \u00f6rnek bir rol \u00fcstlenmeli. T\u00fcrkiye\u2019nin plastik kirlili\u011fiyle m\u00fccadele etmek i\u00e7in atmas\u0131 gereken ad\u0131mlar konusunda \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakanl\u0131\u011f\u0131, Ticaret Bakanl\u0131\u011f\u0131, Sanayi ve Teknoloji Bakanl\u0131\u011f\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere T\u00fcrkiye delegasyonuna \u00e7a\u011fr\u0131da bulunuyor ve a\u015fa\u011f\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00f6rt talebimizi m\u00fczakere masas\u0131na ta\u015f\u0131malar\u0131n\u0131 talep ediyoruz.&nbsp;<\/p>\n\n<ol class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\"><strong>Plastik \u00fcretiminde azalt\u0131m<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n<p>&nbsp;K\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rl\u0131 kalabilmesi i\u00e7in, plastik \u00fcretiminin 2040 y\u0131l\u0131na kadar %75 oran\u0131nda azalt\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye, plastik \u00fcretimini d\u00fc\u015f\u00fcrmeye y\u00f6nelik politikalara \u00f6ncelik vermelidir. Plasti\u011fin %99\u2019u fosil yak\u0131tlardan \u00fcretilir; plastik krizi bir iklim krizidir. T\u00fcrkiye\u2019nin i\u015flenmemi\u015f\/yeni plastik \u00fcretimini a\u015famal\u0131 olarak durdurmak, k\u00fcresel plastik \u00fcretiminin %60\u2019\u0131n\u0131 ve denizlerdeki plastik kirlili\u011finin %70\u2019ini olu\u015fturan tek kullan\u0131ml\u0131k plastik \u00fcr\u00fcn ve ambalajlara son verme, d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu, yeniden kullan\u0131ma dayal\u0131 bir ekonomiye adil ve kapsay\u0131c\u0131 bir ge\u00e7i\u015fi sa\u011flayan pozisyonu savunur olmas\u0131 gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00fcretimin azalt\u0131lmas\u0131 plastik kirlili\u011finin, bertaraf\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131 i\u00e7in en \u00f6ncelikli ad\u0131md\u0131r.<\/p>\n\n<ol start=\"2\" class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\"><strong>Tek kullan\u0131ml\u0131k plastiklerin yasaklanmas\u0131 \u00f6nceli\u011finde k\u00fcresel yasaklar ve en zararl\u0131 plastikler ile bunlara ba\u011fl\u0131 kimyasallar\u0131n kademeli olarak ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n<p>T\u00fcrkiye \u00f6ncelikli olarak Avrupa Birli\u011fi\u2019nin &#8220;Tek Kullan\u0131ml\u0131k Plastik Direktifi&#8221; ile yasaklad\u0131\u011f\u0131 kullan-at plastiklerden ba\u015flayarak, S\u0131f\u0131r At\u0131k Mevzuat\u0131\u2019nda daha kararl\u0131 hedefler belirlemelidir. Plastik \u00fcr\u00fcn tasar\u0131m\u0131nda geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilirlik ve yeniden kullan\u0131labilirlik ile geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f ve yeniden kullan\u0131lm\u0131\u015f i\u00e7erik \u00f6ncelikli hedefler olmal\u0131d\u0131r. Bu \u00f6nceliklerle d\u00f6ng\u00fcsel ekonomiye ge\u00e7i\u015fi sa\u011flamak i\u00e7in k\u00fcresel kriterler belirlenmelidir.<\/p>\n\n<ol start=\"3\" class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\"><strong>Plastik at\u0131k ithalat\u0131n\u0131n kademeli olarak yasaklanmas\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n<p>T\u00fcrkiye, 2023\u2019te AB&#8217;nin plastik at\u0131klar\u0131n\u0131n %56\u2019s\u0131n\u0131 alarak bu alanda son be\u015f senedir lider konumda ve \u0130ngiltere\u2019den en \u00e7ok yasa d\u0131\u015f\u0131 plastik at\u0131k alan \u00fclkedir. T\u00fcrkiye gibi geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin bir nevi geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm tesisi olarak kullan\u0131lmak istenmesine, en ba\u015fta T\u00fcrkiye Cumhuriyeti y\u00f6netimi kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmal\u0131, plastik at\u0131k ticareti bir \u201ck\u00fcresel e\u015fitsizlik\u201d meselesi olarak ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r.&nbsp;<\/p>\n\n<p>\u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n 2053 Net S\u0131f\u0131r Emisyon Hedefi \u00e7er\u00e7evesinde at\u0131k sekt\u00f6r\u00fc stratejilerine paralel olarak T\u00fcrkiye, at\u0131k ithalat\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sonland\u0131rmal\u0131 ve 2026 y\u0131l\u0131na kadar \u201cS\u0131f\u0131r At\u0131k Mevzuat\u0131\u201d \u00e7er\u00e7evesinde kademeli bir at\u0131k ithalat\u0131 yasa\u011f\u0131 uygulamaya koyarak, plastik at\u0131k ithalat\u0131ndan \u00e7\u0131k\u0131\u015f rotas\u0131n\u0131 ilan etmeli; yerel at\u0131k azaltma, toplama ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm mekanizmalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmelidir. Bunun akabinde plastik \u00fcretimi, t\u00fcketimi ve ithalat\u0131nda daha \u015feffaf bir politika izlenmeli ve at\u0131lan ad\u0131mlar\u0131n etkinli\u011fi y\u0131ll\u0131k raporlamalarla takip edilmelidir.<\/p>\n\n<ol start=\"4\" class=\"wp-block-list\">\n<li class=\"has-medium-font-size\"><strong>Sivil toplumun g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve kat\u0131l\u0131m\u0131<\/strong><\/li>\n<\/ol>\n\n<p>Sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerinin s\u00fcre\u00e7lere kat\u0131l\u0131m\u0131 artt\u0131r\u0131lmal\u0131, \u00f6neri geli\u015ftirmelerine olanak tan\u0131nmal\u0131 ve karar alma mekanizmalar\u0131na katk\u0131 sunmalar\u0131 sa\u011flanmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n\n<p><strong>A\u00e7\u0131klamay\u0131 imzalayan kurumlar:<\/strong><\/p>\n\n<p><strong>\u00c7\u00f6p\u00fcne Sahip \u00c7\u0131k Vakf\u0131<\/strong><br><strong>Greenpeace T\u00fcrkiye<\/strong><br><strong>Plastiksiz T\u00fcrkiye Platformu<\/strong><br><strong>TEMA Vakf\u0131<\/strong><br><strong>T\u00dcR\u00c7EV<\/strong><br><strong>WWF-T\u00fcrkiye (Do\u011fal Hayat\u0131 Koruma Vakf\u0131)<\/strong><\/p>\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><em>Taleplere dair ayr\u0131nt\u0131lara <\/em><a href=\"https:\/\/docs.google.com\/document\/d\/1fkCIYCDHG3PnmJrDDkmeFHiK9QqTOpUtKdB_pIAjckI\/edit?tab=t.0\"><em>buradan<\/em><\/a><em> eri\u015febilirsiniz.<\/em><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>19.11. 2024, \u0130stanbul &#8211; Plastik Kirlili\u011fi ile M\u00fccadele Konusunda H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 M\u00fczakereler Komitesi\u2019nin (INC) be\u015finci ve son oturumu INC-5 25 Kas\u0131m-1 Aral\u0131k 2024&#8217;te ger\u00e7ekle\u015fecek. \u00c7evre alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan sivil toplum kurulu\u015flar\u0131, Busan,&hellip;<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":5092,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"p4-page-type":[14],"class_list":["post-8816","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-biyocesitlilik-doga","p4-page-type-basin-bultenleri"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8816","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8816"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8816\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8818,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8816\/revisions\/8818"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5092"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8816"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8816"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8816"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=8816"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}