{"id":8826,"date":"2024-11-27T16:29:11","date_gmt":"2024-11-27T13:29:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=8826"},"modified":"2024-11-27T16:31:20","modified_gmt":"2024-11-27T13:31:20","slug":"cop29un-ardindan-ne-talep-edildi-ne-oldu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/basin-bultenleri\/cop29un-ardindan-ne-talep-edildi-ne-oldu\/","title":{"rendered":"COP29\u2019un Ard\u0131ndan: Ne Talep Edildi, Ne Oldu?"},"content":{"rendered":"\n

COP29 sona erdi. 1,3 trilyon dolarl\u0131k hibe talebine kar\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kan 300 milyar dolarl\u0131k finansman hedefi karar\u0131 iklim felaketlerinin etkilerini kar\u015f\u0131lamada yetersiz.<\/strong><\/p>\n\n

Birle\u015fmi\u015f Milletler \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi \u00c7er\u00e7eve S\u00f6zle\u015fmesi (UNFCCC) Taraflar Konferans\u0131 COP29 Azerbaycan\u2019\u0131n ba\u015fkenti Bak\u00fc\u2019de sona erdi. Bu y\u0131l konferans\u0131n temel konusu iklim krizi ile m\u00fccadele i\u00e7in gerekli olan finansman konusunda etkili bir karard\u0131: Yani geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerden geli\u015fmekte olan \u00fclkelere y\u0131ll\u0131k en az 1,3 trilyon ABD dolar\u0131n\u0131n hibeler yoluyla verilmesini sa\u011flayacak bir finans anla\u015fmas\u0131. <\/p>\n\n

COP29 Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n Ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k Hikayesi: Finansman <\/strong><\/p>\n\n

COP29\u2019a giden yolu d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndan gelen sel<\/a>, kas\u0131rga<\/a>, orman yang\u0131n\u0131<\/a> haberleri ile y\u00fcr\u00fcd\u00fck. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi kaynakl\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 hava olaylar\u0131 nedeniyle ekonomik kay\u0131p 2014-2023 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda 2 trilyon ABD dolar\u0131 <\/a>oldu. Bu bilgiler iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum, azalt\u0131m ve kay\u0131p ve zarar konular\u0131nda harekete ge\u00e7ilmesinin \u00f6nemine birer kan\u0131t gibi. <\/p>\n\n

\u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkeler konusunda b\u00f6yle bir ortamda finansman konusu kritik bir \u00f6nem ta\u015f\u0131rken, var\u0131lan finans anla\u015fmas\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclkelerden geli\u015fmi\u015f \u00fclkelere 2035 y\u0131l\u0131na kadar y\u0131ll\u0131k 300 milyar dolarl\u0131k <\/strong>bir finansman hedefi koyuyor. bu finansman\u0131n hibe olarak verilmesi talebini es ge\u00e7ilerek bu miktar\u0131n hem kamu hem de \u00f6zel kaynaklardan gelmesine karar verildi. <\/p>\n\n

\u00d6zel kaynaklar\u0131n alt\u0131na \u00fclkeler aras\u0131 anla\u015fmalar, kalk\u0131nma bankalar\u0131n\u0131n verdi\u011fi krediler giriyor. Bu da zaten iklim krizinin alt\u0131nda ezilen \u00fclkeler i\u00e7in yeni bor\u00e7 ve faiz y\u00fck\u00fc anlam\u0131na geliyor. <\/a> \u00dcstelik etkili bir iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadele ile s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 en fazla 2 derece s\u0131n\u0131rland\u0131rmadan iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin bize maliyeti 6 kat daha fazla olaca<\/a>\u011f\u0131na dair bilimsel kan\u0131tlar\u0131m\u0131z var. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelerin ve sivil toplumun y\u0131ll\u0131k 1.3 trilyon dolar talebi ise b\u00fct\u00fcn akt\u00f6rlere 2035\u2019e kadar kamu ve \u00f6zel kaynaklar kullan\u0131larak ula\u015f\u0131lmas\u0131 arzu edilen bir \u00e7a\u011fr\u0131 olarak kald\u0131. <\/p>\n\n

Bu Rakam Ne Anlama Geliyor?<\/strong><\/p>\n\n

Y\u0131ll\u0131k 300 milyar dolar en az geli\u015fmi\u015f \u00fclke say\u0131s\u0131na b\u00f6l\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcnde, iklim krizine kar\u015f\u0131 en savunmas\u0131z 45 \u00fclkeye 6,6 milyar dolar d\u00fc\u015f\u00fcyor. <\/a>Yaln\u0131zca Brezilya\u2019n\u0131n Rio Grande do Sul eyaletinde bu y\u0131l meydana gelen sel felaketinin maliyeti neredeyse 17 milyar dolar! Bu tek bir felaket i\u00e7in yap\u0131lan bir ortalama hesaplama, Filipinler\u2019i bu y\u0131l 10 g\u00fcn i\u00e7inde 4 f\u0131rt\u0131na vurdu.<\/a>  \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi bu felaketlerin say\u0131s\u0131n\u0131 art\u0131racak.<\/a> Di\u011fer yandan e\u011fer iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sorumlusu b\u00fcy\u00fck petrol ve gaz \u015firketleri olan ExxonMobil, Shell, Chevron, TotalEnergies, BP, Equinor ve ENI’ye ton ba\u015f\u0131na 5 dolardan ba\u015flay\u0131p her y\u0131l artacak bir iklime zarar verme vergisi uygulansa sadece ilk y\u0131l 15 milyar dolar toplanarak d\u00fcnyan\u0131n iklimden en fazla etkilenen \u00fclkelerinin iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 zarar\u0131n artan maliyetini kar\u015f\u0131lamas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olabilir. <\/a><\/p>\n\n

Finansman konusu yan\u0131nda ilerletilmesi gereken g\u00f6r\u00fc\u015fmelerden biri de emisyon azalt\u0131mlar\u0131na dair konulard\u0131. Bu ba\u015fl\u0131k alt\u0131nda COP28\u2019de al\u0131nan fosil yak\u0131tlardan vazge\u00e7me karar\u0131, bu karar\u0131n \u00fclkelerin Ulusal Katk\u0131 Beyanlar\u0131nda (NDC) nas\u0131l planlanaca\u011f\u0131 gibi noktalar da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki iklim g\u00f6r\u00fc\u015fmelerine kald\u0131. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine dair en \u00f6nemli konferans karar metinlerinde fosil yak\u0131t kelimesini ge\u00e7irmeden bitmi\u015f oldu. Petrol ve gaz \u00fclkesi olan Azerbaycan bunu kendi hanesine bir ba\u015far\u0131 puan\u0131 olarak yazabilir belki ancak iklim krizinin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcnde yine geriye d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f olduk. <\/p>\n\n

Paris Anla\u015fmas\u0131 Madde 6<\/strong><\/p>\n\n

Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n 6. Maddesi \u00fclkelerin iklim hedeflerine ula\u015fmalar\u0131 i\u00e7in nas\u0131l bir g\u00f6n\u00fcll\u00fc i\u015fbirli\u011fi yapabileceklerini belirliyor. Buna g\u00f6re \u00fclkeler karbon emisyonunu azaltarak kazand\u0131klar\u0131 karbon kredilerini bir ya da daha fazla \u00fclke iklim hedeflerine ula\u015fmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in sat\u0131n alabilir. <\/p>\n\n

Madde 6 pek \u00e7ok y\u00f6nden endi\u015fe verici bir uygulama. Karbon azalt\u0131m\u0131n\u0131n niteli\u011finden nas\u0131l say\u0131layaca\u011f\u0131n\u0131n takibine pek \u00e7ok konuda madde 6 ele\u015ftiriliyor. Fakat iklim adaleti ve tarihsel sorumluluk boyutuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda durum daha vahim hale geliyor. Karbon kredisi sat\u0131n alabilen zengin \u00fclkeler ba\u015fka \u00fclkelerde sal\u0131m azalt\u0131m\u0131na y\u00f6nelik projeler ger\u00e7ekle\u015ftirerek y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini yerine getirirken tarihsel sorumluluklar\u0131 geri planda kalarak kirletmeye devam etme hakk\u0131n\u0131 kazan\u0131yor. <\/p>\n\n

Bu ba\u011flamda COP29\u2019da madde 6 alt\u0131nda verilen kararlar paketi iklim finansman\u0131 i\u00e7in bir \u00e7\u00f6z\u00fcm olmad\u0131\u011f\u0131 gibi b\u00fcy\u00fck kirleticilere kirletmeye devam etme hakk\u0131 tan\u0131m\u0131\u015f oluyor. Bunun \u00fcst\u00fcne \u015feffafl\u0131k ve denetim mekanizmalar\u0131 da yeterli de\u011fil. <\/p>\n\n

COP29 T\u00fcrkiye<\/strong><\/p>\n\n

T\u00fcrkiye COP29\u2019da 2053 Uzun D\u00f6nemli \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Stratejisini a\u00e7\u0131klad\u0131. Uzun d\u00f6nemli strateji \u00fclkenin iklim politikas\u0131na ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na temel olu\u015fturacak bir metin. Ancak iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile m\u00fccadelede en \u00f6nemli ad\u0131mlardan biri olan k\u00f6m\u00fcrden \u00e7\u0131k\u0131\u015fa dair bir plan i\u00e7ermiyor. Fakat Greenpeace T\u00fcrkiye\u2019nin sorusuna \u00c7evre, \u015eehircilik ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Bakan\u0131 Murat Kurum\u2019un zamanla fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z diyerek cevap vermesi bu alanda bir ilki ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu. Fosil yak\u0131tlardan \u00e7\u0131k\u0131\u015f, net bir hedef koymak ve planlama yapmakla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Bu nedenle acilen fosil yak\u0131tlardan kademeli \u00e7\u0131k\u0131\u015f i\u00e7in iddial\u0131 bir tarih belirlenmelid. Bu niyetin ilk ad\u0131m\u0131 da Af\u015fin-Elbistan A Termik Santrali\u2019ne, yeni bir santral b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde, 688 MW\u2019l\u0131k ek \u00fcnite yap\u0131lmas\u0131n\u0131n iptali olmal\u0131.<\/p>\n\n

Bundan Sonra Neler Olacak?<\/strong><\/p>\n\n

COP29\u2019dan kar\u015f\u0131lanmayan b\u00fct\u00fcn beklentiler ve karar verilmeyen b\u00fct\u00fcn konular i\u00e7in adresler Haziran 2025\u2019te yap\u0131lacak Bonn \u0130klim Konferans\u0131 ve Kas\u0131m 2025\u2019te Brezilya\u2019da yap\u0131lacak COP30. <\/p>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019nin de aday oldu\u011fu COP31\u2019in nerede yap\u0131laca\u011f\u0131 sorunun cevab\u0131 da Haziran\u2019da yap\u0131lacak Bonn \u0130klim Konferans\u0131\u2019na kald\u0131. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

COP29 sona erdi. 1,3 trilyon dolarl\u0131k hibe talebine kar\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kan 300 milyar dolarl\u0131k finansman hedefi karar\u0131 iklim felaketlerinin etkilerini kar\u015f\u0131lamada yetersiz.<\/p>\n","protected":false},"author":26,"featured_media":8827,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ep_exclude_from_search":false,"p4_og_title":"","p4_og_description":"","p4_og_image":"","p4_og_image_id":"","p4_seo_canonical_url":"","p4_campaign_name":"","p4_local_project":"","p4_basket_name":"","p4_department":"","footnotes":""},"categories":[55],"tags":[],"p4-page-type":[],"class_list":["post-8826","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-cop29"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8826","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/users\/26"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=8826"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8826\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":8828,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/8826\/revisions\/8828"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media\/8827"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=8826"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=8826"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=8826"},{"taxonomy":"p4-page-type","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/wp-json\/wp\/v2\/p4-page-type?post=8826"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}