{"id":8851,"date":"2024-12-09T10:20:00","date_gmt":"2024-12-09T07:20:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=8851"},"modified":"2024-12-09T10:20:04","modified_gmt":"2024-12-09T07:20:04","slug":"kuresel-plastik-anlasmasi-gorusmelerinde-anlasma-yok-mucadele-suruyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/kuresel-plastik-anlasmasi-gorusmelerinde-anlasma-yok-mucadele-suruyor\/","title":{"rendered":"K\u00fcresel Plastik Anla\u015fmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinde anla\u015fma yok, m\u00fccadele s\u00fcr\u00fcyor"},"content":{"rendered":"\n

K\u00fcresel Plastik Anla\u015fmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmeleri anla\u015fma sa\u011flanamadan sona erdi. \u0130mzalanan k\u00f6t\u00fc veya yetersiz bir anla\u015fmadan ziyade, hen\u00fcz imzalanmam\u0131\u015f ancak daha b\u00fcy\u00fck bir h\u0131rsla m\u00fczakere masas\u0131na oturan \u00fclke say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma asl\u0131nda daha olumlu bir sonu\u00e7.<\/strong><\/p>\n\n

25 Kas\u0131m\u2019da G\u00fcney Kore\u2019nin Busan kentinde ba\u015flayan K\u00fcresel Plastik Anla\u015fmas\u0131 i\u00e7in Be\u015finci H\u00fck\u00fcmetleraras\u0131 M\u00fczakere Komitesi (INC-5) oturumu, bir anla\u015fma sa\u011flanamadan ve nihai m\u00fczakere toplant\u0131s\u0131nda bir karara var\u0131lmak \u00fczere tekrar bir araya gelinmesi karar\u0131yla 1 Aral\u0131k\u2019ta sona erdi.<\/p>\n\n

INC-5\u2019te devlet temsilcileri, deniz ortam\u0131n\u0131 da kapsayacak \u015fekilde plastik kirlili\u011fi konusunda uluslararas\u0131 hukuki ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir anla\u015fma (ILBI-K\u00fcresel Plastik Anla\u015fmas\u0131) geli\u015ftirmeyi ama\u00e7l\u0131yorlard\u0131. Devam edecek m\u00fczakerelerde, \u00fclkeler Komite Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n son metnini<\/a> temel alacak. Ba\u015fkan, metnin tamam\u0131n\u0131n h\u00e2l\u00e2 m\u00fczakerelere tabi oldu\u011funu delegelere hat\u0131rlatt\u0131.<\/p>\n\n

INC-5, 170’ten fazla \u00fclkeden delegeler ve 440\u2019tan fazla organizasyondan g\u00f6zlemcilerle birlikte 3360\u2019tan fazla kat\u0131l\u0131mc\u0131yla K\u00fcresel Plastik Anla\u015fmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fmelerinin en b\u00fcy\u00fck oturumu oldu. K\u00fcresel Plastik Anla\u015fmas\u0131\u2019nda bir uzla\u015fma sa\u011flanmad\u0131; ancak kat\u0131lan 100\u2019den fazla h\u00fck\u00fcmet, Greenpeace T\u00fcrkiye olarak hedefledi\u011fimiz Avrupa devletleri de dahil olmak \u00fczere, ortak k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 ve azalt\u0131c\u0131 hedefler belirlenmesi konusunda pozitif, h\u0131rsl\u0131 ve \u00f6nayak \u00fclkelerden\u2026 Yani etkinin kartopu gibi zamanla b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz; bu y\u00fczden eksik bir anla\u015fmadansa daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir metinde uzla\u015fmak daha \u00f6nemli.Bunun yan\u0131 s\u0131ra, \u00fclkelerdeki artan kararl\u0131l\u0131k ve hedef odakl\u0131l\u0131\u011fa \u00f6rnek vermek gerekirse, Ruanda delegesi, 85 \u00fclke ad\u0131na konu\u015ftu ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir hat\u0131rlatma yapt\u0131: “Hedeflerimizden taviz vermeyelim.” Bu \u00e7a\u011fr\u0131y\u0131 duyan destek\u00e7iler, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir K\u00fcresel Plastik Antla\u015fmas\u0131 i\u00e7in ortak umutlar\u0131n\u0131 dile getirmek amac\u0131yla aya\u011fa kalkt\u0131. Meksika delegesi ise 94 \u00fclke ad\u0131na etkileyici bir a\u00e7\u0131klama yapt\u0131 ve UNEA 5.0\u2019\u0131n plastik kirlili\u011fine kar\u015f\u0131 yasal ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir ara\u00e7 olu\u015fturma g\u00f6revini yerine getirme kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulad\u0131. Yerli halklar\u0131n, at\u0131k toplay\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n ve gen\u00e7lik gruplar\u0131n\u0131n sesleri de duyuldu.<\/p>\n\n

Belirlenen \u00f6ncelikli konular (\u00fcretim hedeflerinin belirlenmesi, zararl\u0131 polimerler ve kimyasallar\u0131n ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131, ve krizin en b\u00fcy\u00fck sorumlular\u0131 taraf\u0131ndan finanse edilen adil bir finans mekanizmas\u0131) m\u00fczakerelerde konu\u015fulmaya devam edecek. Bu konular, 2025 ortas\u0131ndan \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015fmesi muhtemel olan INC 5.2 oturumunda da masada olacak. Bu zamana kadar t\u00fcm kritik kampanya ve lobi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, daha da g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ittifakla devam etmeli!<\/strong><\/p>\n\n

\u015eimdi, y\u00fcz\u00fc a\u015fk\u0131n \u00fclkenin iddial\u0131 bir antla\u015fma taleplerini desteklemesiyle birlikte, ivmenin lehimize d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. G\u00f6r\u00fc\u015fmeler etraf\u0131ndaki kamuoyu da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde iddial\u0131 bir antla\u015fma vizyonumuzu benimsiyor. Yine de, petrokimya devletleri ve fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin g\u00fc\u00e7l\u00fc spoiler grubunun, sa\u011flam bir plastik antla\u015fmas\u0131 ihtimalini baltalamak i\u00e7in \u00e7abalayaca\u011f\u0131n\u0131 unutmamak gerekiyor.<\/p>\n\n

Tarihi bir d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131nday\u0131z. Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, biyo\u00e7e\u015fitlili\u011fimizi ve iklimimizi koruyacak etkili bir plastik anla\u015fmas\u0131 sa\u011flama f\u0131rsat\u0131 h\u00e2l\u00e2 elimizde. \u0130mzalanan k\u00f6t\u00fc veya yetersiz bir anla\u015fmadan ziyade, hen\u00fcz imzalanmam\u0131\u015f ancak daha b\u00fcy\u00fck bir h\u0131rsla m\u00fczakere masas\u0131na oturan \u00fclke say\u0131s\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131 bir anla\u015fma asl\u0131nda daha olumlu bir sonu\u00e7.<\/strong><\/p>\n\n

8. Madde nedir?<\/strong><\/p>\n\n

INC Komite Ba\u015fkan\u0131n\u0131n yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 metinde<\/a> plasti\u011fin \u00fcretiminden bertaraf\u0131na, etkilenen \u00fclkelerin nas\u0131l finanse edilece\u011fine ili\u015fkin belli maddeler yer al\u0131yor. Ancak bizi en \u00e7ok 8. madde etkiliyor. <\/p>\n\n

Maddenin hukuki analizi<\/strong><\/p>\n\n

S\u00f6z konusu madde, plastik at\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131r \u00f6tesi hareketi konusunda \u00fc\u00e7 katmanl\u0131 bir d\u00fczenleme \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor: Basel S\u00f6zle\u015fmesi’ne taraf olan \u00fclkeler i\u00e7in Basel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerden geli\u015fmekte olan \u00fclkelere ihracat yasa\u011f\u0131 ve Basel S\u00f6zle\u015fmesi’nin uygulanmad\u0131\u011f\u0131 durumlar i\u00e7in ulusal d\u00fczenlemeler. Maddenin hukuki \u00e7er\u00e7evesi incelendi\u011finde, \u00f6zellikle Basel S\u00f6zle\u015fmesi’nin uygulanmad\u0131\u011f\u0131 durumlara ili\u015fkin d\u00fczenlemenin, at\u0131k ticaretinin kontrol\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan yetersiz kalabilir. “Uygun \u00f6nlemler” ifadesinin subjektif yoruma a\u00e7\u0131k yap\u0131s\u0131 ve ulusal d\u00fczenlemelere b\u0131rak\u0131lan geni\u015f takdir yetkisi, uluslararas\u0131 at\u0131k ticaretinin etkin kontrol\u00fcn\u00fc zorla\u015ft\u0131rabilir.<\/p>\n\n

T\u00fcrkiye \u00f6zelinde de\u011ferlendirildi\u011finde, mevcut d\u00fczenleme bi\u00e7imi birka\u00e7 a\u00e7\u0131dan risk olu\u015fturuyor: \u00d6ncelikle, geli\u015fmekte olan \u00fclke stat\u00fcs\u00fcnde olmam\u0131za ra\u011fmen, co\u011frafi konumumuz ve mevcut at\u0131k y\u00f6netimi altyap\u0131m\u0131z nedeniyle halihaz\u0131rda \u00f6nemli miktarda plastik at\u0131k ithal eden bir \u00fclke konumunday\u0131z. Maddenin mevcut hali, ulusal d\u00fczenlemelere yap\u0131lan at\u0131f nedeniyle, bu durumun devam\u0131na yasal zemin sa\u011flayabilecek nitelikte.<\/p>\n\n

Hukuki a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, maddenin etkinli\u011fini art\u0131rmak i\u00e7in \u015fu d\u00fczenlemelere ihtiya\u00e7 duyuluyor:<\/p>\n\n

    \n
  1. Basel S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki durumlar i\u00e7in minimum uluslararas\u0131 standartlar\u0131n belirlenmesi<\/li>\n\n\n\n
  2. “Uygun \u00f6nlemler” ifadesinin somut kriterlerle tan\u0131mlanmas\u0131<\/li>\n\n\n\n
  3. Geli\u015fmekte olan \u00fclkelere y\u00f6nelik koruyucu h\u00fck\u00fcmlerin g\u00fc\u00e7lendirilmesi<\/li>\n\n\n\n
  4. Ulusal d\u00fczenlemelerin uygulanmas\u0131nda uluslararas\u0131 denetim mekanizmalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131<\/li>\n<\/ol>\n\n

    Bu ba\u011flamda, T\u00fcrkiye’nin m\u00fczakere pozisyonunda, maddenin daha ba\u011flay\u0131c\u0131 ve koruyucu h\u00fck\u00fcmler i\u00e7erecek \u015fekilde revize edilmesini talep etmesi, uzun vadeli \u00e7evresel ve ekonomik \u00e7\u0131karlar\u0131m\u0131z a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Aksi takdirde, plastik at\u0131k ticaretinin tam anlam\u0131yla kontrol alt\u0131na al\u0131namamas\u0131 riski devam edecek ve bu durum k\u00fcresel plastik kirlili\u011fiyle m\u00fccadelede \u00f6nemli bir zafiyet olu\u015fturacak.<\/p>\n\n

    MADDE 8<\/strong> – PLAST\u0130K ATIK Y\u00d6NET\u0130M\u0130<\/strong>

    Her Taraf, plastik at\u0131klar\u0131n \u00e7evreye uygun \u015fekilde y\u00f6netilmesini sa\u011flamak i\u00e7in \u00f6nlemler alacakt\u0131r. Bu \u00f6nlemler, Basel S\u00f6zle\u015fmesi kapsam\u0131nda geli\u015ftirilmi\u015f ilgili k\u0131lavuzlar ve di\u011fer ilgili anla\u015fmalar, organizasyonlar ve paragraf 6\u2019da belirtilen rehberler dikkate al\u0131narak belirlenecektir.Paragraf 1\u2019i uygularken, her Taraf, ulusal ko\u015fullar ve yetenekleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak a\u015fa\u011f\u0131daki \u00f6nlemleri alacakt\u0131r:(a) Plastik at\u0131klar\u0131n g\u00fcvenli bir \u015fekilde i\u015flenmesi, ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, toplanmas\u0131, ta\u015f\u0131nmas\u0131, depolanmas\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi ve bertaraf edilmesi (enerji geri kazan\u0131m\u0131 da dahil olmak \u00fczere) i\u00e7in ulusal ve alt ulusal d\u00fczeyde uygun sistemler ve afetlere dayan\u0131kl\u0131 altyap\u0131lar kurmak;(b) D\u00f6ng\u00fcsel ekonomi yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 te\u015fvik etmek;(c) Plastik at\u0131klar\u0131n toplanma ve geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm oranlar\u0131n\u0131 art\u0131rmak i\u00e7in ulusal d\u00fczeyde hedefler ve ama\u00e7lar belirlemek;(d) \u00c7\u00f6pl\u00fcklerin \u00f6nlenmesi, a\u00e7\u0131k alanlarda d\u00f6kme, a\u00e7\u0131k hava yakma ve denize plastik at\u0131k d\u00f6kme i\u015flemlerini yasaklamak ve uluslararas\u0131 olarak kabul edilmi\u015f kurallar\u0131 dikkate almak;(e) Terkedilmi\u015f, kaybolan veya ba\u015fka \u015fekilde at\u0131lm\u0131\u015f plastik bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ekipmanlar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek ve azaltmak;(f) Plastik at\u0131k y\u00f6netimi i\u015f\u00e7ileri i\u00e7in adil bir ge\u00e7i\u015fi te\u015fvik etmek, \u00f6zellikle at\u0131k toplay\u0131c\u0131lar\u0131 ve di\u011fer gayri resmi i\u015f\u00e7iler, kad\u0131nlar, gen\u00e7ler ve k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli ve geleneksel bal\u0131k\u00e7\u0131lar i\u00e7in;(g) Plastik at\u0131klar\u0131 \u00f6nlemek ve azaltmak i\u00e7in halk\u0131 bilin\u00e7lendirerek davran\u0131\u015f de\u011fi\u015fikliklerini te\u015fvik etmek.3. Her Taraf, plastik at\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131r \u00f6tesi hareketinin yaln\u0131zca \u00e7evresel olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6netim amac\u0131yla izin verilmesini sa\u011flamak i\u00e7in uygun \u00f6nlemler alacakt\u0131r. Basel S\u00f6zle\u015fmesi’ne taraf olan Taraflar, plastik at\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131r \u00f6tesi hareketinin Basel S\u00f6zle\u015fmesi y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerine uygun olarak ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in uygun \u00f6nlemler alacak ve geli\u015fmi\u015f \u00fclke Taraflar\u0131, plastik ihracat\u0131n\u0131 geli\u015fmekte olan \u00fclke Taraflar\u0131na yasaklamak i\u00e7in \u00f6nlemler alacakt\u0131r. Basel S\u00f6zle\u015fmesi’nin uygulanmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda, bir Taraf, plastik at\u0131klar\u0131n s\u0131n\u0131r \u00f6tesi hareketinin, ilgili ulusal ve uluslararas\u0131 kurallar, standartlar, y\u00f6nergeler ve paragraf 6’da belirtilen rehberlik dikkate al\u0131nd\u0131ktan sonra yaln\u0131zca izin verilece\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in uygun \u00f6nlemler alacakt\u0131r.
    4. Her Taraf, uzat\u0131lm\u0131\u015f \u00fcretici sorumlulu\u011fu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 kurmay\u0131 veya geli\u015ftirmeyi te\u015fvik etmekte ve gerekti\u011finde, ilgili payda\u015flar\u0131n plastiklerin \u00e7evresel olarak sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6netimini sa\u011flamak i\u00e7in ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fc boyunca payla\u015f\u0131lan sorumluluklar\u0131n\u0131 dikkate alarak, kendi yarg\u0131 alan\u0131nda di\u011fer ekonomik ara\u00e7lar\u0131 te\u015fvik etmekte cesaretlendirilecektir.
    5. Taraflar Konferans\u0131, bu maddenin uygulanmas\u0131n\u0131 desteklemek amac\u0131yla, Basel S\u00f6zle\u015fmesi’ne taraf olan \u00fclkeler ile i\u015fbirli\u011fi yaparak \u00e7al\u0131\u015fma programlar\u0131 olu\u015fturabilir ve rehberlik geli\u015ftirebilir.<\/td><\/tr><\/tbody><\/table><\/figure>\n\n