{"id":9521,"date":"2025-09-17T08:59:16","date_gmt":"2025-09-17T05:59:16","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=9521"},"modified":"2025-09-17T09:12:41","modified_gmt":"2025-09-17T06:12:41","slug":"pestisit-nedir-zararlari-nelerdir-cozum-nedir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/pestisit-nedir-zararlari-nelerdir-cozum-nedir\/","title":{"rendered":"Pestisit nedir? Zararlar\u0131 Nelerdir? \u00c7\u00f6z\u00fcm nedir?"},"content":{"rendered":"\n

Tar\u0131mda kullan\u0131lan zehirli kimyasallar olarak tan\u0131mlanan pestisitler insan ve \u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na geri d\u00f6n\u00fclmez zararlar veriyor.<\/p>\n\n

Pestisitlerin anl\u0131k faydalar\u0131n\u0131n kal\u0131c\u0131 zararlara yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fiyle pestisitlere kar\u015f\u0131 kararl\u0131 bir m\u00fccadele gerekiyor. <\/p>\n\n

\u0130\u015fte 5 soruda pestisitler hakk\u0131nda merak edilenler:<\/p>\n\n

Pestisit nedir?<\/strong><\/h2>\n\n

Pestisitler (Pesticides) tar\u0131mda kullan\u0131lan zehirli kimyasal maddelerdir. Bir pestisit genellikle \u00e7e\u015fitli kimyasal maddelerin kar\u0131\u015f\u0131m\u0131ndan olu\u015fan bir form\u00fclasyondur. Bu bile\u015fikler etki \u015fekillerine, kimyasal yap\u0131lar\u0131na ya da kullan\u0131m alanlar\u0131na g\u00f6re s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r; \u00f6rne\u011fin insektisit (b\u00f6cek \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc), herbisit (ot \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc), fungisit (mantar \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc), akarisit (akarlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc) gibi.  Kullan\u0131m sonras\u0131 gerek \u00fcr\u00fcnlerde kal\u0131nt\u0131 b\u0131rakarak gerek \u00e7evreye yay\u0131larak ciddi \u00e7evre ve sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131na yol a\u00e7arlar. <\/p>\n\n

Pestisitlerin zararlar\u0131 nelerdir?<\/strong><\/h2>\n\n

Pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131na maruz kalmak, akut zehirlenmeden kronik hastal\u0131klara kadar bir\u00e7ok sa\u011fl\u0131k sorununa yol a\u00e7ar. \u00c7ocuklar geli\u015fimsel \u00f6zellikleri nedeniyle bu etkilere \u00e7ok daha duyarl\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca, pestisit kullan\u0131m\u0131 biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131na neden olur, su varl\u0131klar\u0131n\u0131 kirletir ve ekosistemi olumsuz etkileyerek s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi tehlikeye atar.<\/p>\n\n

Avrupa \u00c7evre Ajans\u0131, 2020 y\u0131l\u0131nda, Avrupa\u2019daki nehir ve g\u00f6llerdeki t\u00fcm izleme alanlar\u0131n\u0131n y\u00fczde 22\u2019sinde endi\u015fe e\u015fiklerinin \u00fczerinde bir veya daha fazla pestisit tespit edildi\u011fini, 2019 y\u0131l\u0131nda yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada ise test edilen tar\u0131msal topraklar\u0131n %83\u2019\u00fcnde pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131na rastland\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtti. Ajansa g\u00f6re yayg\u0131n pestisit kullan\u0131m\u0131 su, toprak ve havay\u0131 kirleten, biyolojik \u00e7e\u015fitlilik kayb\u0131na yol a\u00e7an, ha\u015fere direncine neden olan \u00f6nemli bir kirlilik kayna\u011f\u0131. <\/p>\n\n

\u0130nsanlar\u0131n pestisitlere maruz kalmas\u0131, kanser, kalp hastal\u0131klar\u0131, solunum problemleri ve n\u00f6rolojik sorunlar gibi \u00e7e\u015fitli kronik hastal\u0131klarla ba\u011flant\u0131l\u0131. \u00c7ocuklarda ise b\u00fcy\u00fcme ve geli\u015fme s\u00fcre\u00e7lerini olumsuz etkileyerek fiziksel, zihinsel veya n\u00f6rolojik geli\u015fim \u00fczerinde kal\u0131c\u0131 hasarlara yol a\u00e7abiliyorlar. Bu kimyasallara, \u00f6zellikle fet\u00fcs, bebeklik ve \u00e7ocukluk d\u00f6nemi gibi hassas d\u00f6nemlerde maruz kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, geli\u015fmekte olan organ ve sistemler zarar g\u00f6rebiliyor.. <\/p>\n\n

\u00d6rne\u011fin, 2014-2021 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda be\u015f Avrupa \u00fclkesinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen bir ara\u015ft\u0131rmada, test edilen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n %84\u2019\u00fcn\u00fcn v\u00fccudunda en az iki pestisit kal\u0131nt\u0131s\u0131 belirlendi. Belirlenen kal\u0131nt\u0131 miktarlar\u0131n\u0131n \u00e7ocuklarda yeti\u015fkinlere g\u00f6re daha y\u00fcksek oldu\u011fu da tespit edildi.<\/p>\n\n

Pestisitlere kar\u015f\u0131 nas\u0131l \u00f6nlemler al\u0131nabilir?<\/strong><\/h2>\n\n

\u0130\u00e7inde bulundu\u011fumuz \u015fartlarda, yery\u00fcz\u00fcndeki hayat\u0131n devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 sa\u011flamak i\u00e7in toksik kimyasal maddelerin kullan\u0131m\u0131na s\u0131n\u0131rlama\/yasaklama getirilmeli.<\/p>\n\n

Kamu idaresi etkin bir denetim ve kamuoyunu bilgilendirmede \u015feffafl\u0131\u011f\u0131 sa\u011flamal\u0131. Tar\u0131msal \u00fcretimde genel olarak pestisitlerin ve \u00f6zellikle de y\u00fcksek derecede tehlikeli pestisitlerin kullan\u0131m\u0131na son verilmeli.<\/p>\n\n

\u00c7ift\u00e7iler, tar\u0131m i\u015f\u00e7ileri, bebekler ve \u00e7ocuklar gibi pestisitlere maruz kalma a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha b\u00fcy\u00fck risk alt\u0131ndaki gruplar, kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 pestisit maruziyetini belirlemek i\u00e7in Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 Sa\u011fl\u0131k \u0130l M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinde d\u00fczenli sa\u011fl\u0131k kontrol\u00fcnden ge\u00e7irilmeli.<\/p>\n\n

Sularda kal\u0131c\u0131 kirlili\u011fe yol a\u00e7an toksik maddeler, \u00f6zellikle de \u201csonsuz kimyasallar\u201d olarak bilinen ve su varl\u0131klar\u0131nda kal\u0131c\u0131 kirlili\u011fe neden olarak suyun kullan\u0131labilirli\u011fini ciddi \u015fekilde etkileyen PFAS (per- ve polifloroalkil maddeler) vb. kirleticilerin ya da bu tip kirleticileri i\u00e7eren \u00fcr\u00fcnlerin kullan\u0131m\u0131n\u0131n acilen yasaklanmal\u0131.<\/p>\n\n

Pestisitlerin yasad\u0131\u015f\u0131 ve a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131 durumunda cayd\u0131r\u0131c\u0131 yapt\u0131r\u0131mlar art\u0131r\u0131lmal\u0131. <\/p>\n\n

\u00c7ocuklar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in ihtiyat ilkesi esas al\u0131narak \u00fcreme ve geli\u015fim bozucu oldu\u011fu ku\u015fkusu ta\u015f\u0131yan t\u00fcm pestisitlerin kullan\u0131m\u0131 acilen sonland\u0131r\u0131lmal\u0131.<\/p>\n\n

Meyve ve sebze \u00fcretiminde pestisit kullan\u0131m\u0131 azaltacak veya tamamen ortadan kald\u0131racak organik-ekolojik \u00fcretim y\u00f6ntemler kamusal olarak te\u015fvik edilip ve yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131.<\/p>\n\n

Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131 g\u0131dalardaki, Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 ise sulardaki pestisit kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 belirlemek i\u00e7in yapt\u0131\u011f\u0131 kal\u0131nt\u0131 izleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131ndan elde etti\u011fi sonu\u00e7lar\u0131 kamuoyu ile \u015feffaf bir \u015fekilde payla\u015fmal\u0131.<\/p>\n\n

Sen neler yapabilirsin?<\/strong><\/h2>\n\n

\u0130\u015fte pestisitlere kar\u015f\u0131 yapabileceklerin:<\/p>\n\n