{"id":9949,"date":"2026-01-22T15:10:42","date_gmt":"2026-01-22T12:10:42","guid":{"rendered":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/?p=9949"},"modified":"2026-01-22T15:10:46","modified_gmt":"2026-01-22T12:10:46","slug":"zenginlerin-hakimiyeti-bizim-yukumuz-oxfam-2026-raporu-bize-ne-anlatiyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.greenpeace.org\/turkey\/blog\/zenginlerin-hakimiyeti-bizim-yukumuz-oxfam-2026-raporu-bize-ne-anlatiyor\/","title":{"rendered":"Zenginlerin hakimiyeti, bizim y\u00fck\u00fcm\u00fcz: Oxfam 2026 Raporu bize ne anlat\u0131yor?"},"content":{"rendered":"\n

Her y\u0131l Davos zirvesi \u00f6ncesinde k\u00fcresel e\u015fitsizli\u011fin foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7eken Oxfam, 2026 raporunu yay\u0131nlad\u0131. Ba\u015fl\u0131k, i\u00e7inde bulundu\u011fumuz durumu \u00f6zetler nitelikte: “Zenginlerin Hakimiyetine Direnmek”. Rapor, bir avu\u00e7 ultra zenginin servetlerini katlarken, kamu politikalar\u0131n\u0131 ve ekonomiyi nas\u0131l kendi \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in \u015fekillendirdi\u011fini; faturan\u0131n ise halklara ve gezegene nas\u0131l kesildi\u011fini t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131yla ortaya koyuyor.<\/em><\/p>\n\n

Bir \u00f6nceki yaz\u0131da ikiy\u00fczl\u00fcl\u00fck zirvesi olarak adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z<\/a> D\u00fcnya Ekonomik Forumu i\u00e7in Davos\u2019ta bir araya gelen elitler, her y\u0131l oldu\u011fu gibi “daha iyi bir d\u00fcnya” vaatlerini s\u0131ralarken; Oxfam\u2019\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 son rapor<\/a>, bu vaatlerin ard\u0131ndaki \u00e7arp\u0131k ger\u00e7e\u011fi y\u00fcz\u00fcm\u00fcze \u00e7arp\u0131yor.<\/p>\n\n

Oxfam\u2019\u0131n bu senenin raporuna se\u00e7ti\u011fi ba\u015fl\u0131k ne ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ifade ediyor: “Zenginlerin Hakimiyetine Direnmek”<\/strong>.<\/p>\n\n

Bu ba\u015fl\u0131k, sorunun sadece “birilerinin \u00e7ok paras\u0131 olmas\u0131” olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131; as\u0131l meselenin bu a\u015f\u0131r\u0131 servetin yaratt\u0131\u011f\u0131 g\u00fc\u00e7 tekeli<\/strong> oldu\u011funu vurguluyor. K\u00fcresel ultra zenginler ve dev \u015firketler, sadece servetlerini b\u00fcy\u00fctm\u00fcyor; ayn\u0131 zamanda vergi kanunlar\u0131n\u0131, \u00e7evre d\u00fczenlemelerini ve ekonomik kurallar\u0131 kendi lehlerine yeniden yazd\u0131r\u0131yorlar.<\/p>\n\n

Peki, bu “zenginlerin hakimiyeti” T\u00fcrkiye\u2019deki bizim hayat\u0131m\u0131za, mutfa\u011f\u0131m\u0131za ve gelece\u011fimize nas\u0131l yans\u0131yor? Gelin, “Kirletene \u00d6det, Y\u00fck\u00fcm\u00fc Hafiflet” kampanyam\u0131z\u0131n penceresinden bu rapora bakal\u0131m.<\/p>\n\n

Onlar\u0131n serveti, bizim y\u00fck\u00fcm\u00fcz art\u0131yor<\/strong><\/h2>\n\n

Oxfam raporu, ultra zenginlerin servetinin, d\u00fcnyan\u0131n geri kalan\u0131n\u0131n yoksulla\u015fmas\u0131 pahas\u0131na nas\u0131l artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 verilerle ortaya koyuyor. Milyarderler servetlerini katlarken, \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n pay\u0131na d\u00fc\u015fen ise eriyen \u00fccretler ve artan hayat pahal\u0131l\u0131\u011f\u0131 oluyor.<\/p>\n\n

Raporun ortaya koydu\u011fu say\u0131lar, kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz u\u00e7urumu art\u0131k inkar edilemez k\u0131l\u0131yor. 2025 y\u0131l\u0131 bizler i\u00e7in zorlu ge\u00e7erken, milyarderler i\u00e7in adeta bir ‘alt\u0131n \u00e7a\u011f’ oldu; servet art\u0131\u015f h\u0131zlar\u0131 \u00f6nceki be\u015f y\u0131l\u0131n ortalamas\u0131na k\u0131yasla \u00fc\u00e7e katland\u0131.<\/strong><\/p>\n\n

Bu sadece bir para meselesi de\u011fil, ayn\u0131 zamanda bir demokrasi sorunu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ekonomik g\u00fc\u00e7, do\u011frudan siyasi bir tahakk\u00fcme d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Bug\u00fcn bir milyarderin siyasi bir makama gelme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, s\u0131radan bir vatanda\u015fa g\u00f6re tam 4.000 kat daha fazla.<\/strong> E\u015fitsizli\u011fin derinle\u015fti\u011fi \u00fclkelerde demokrasinin erozyona u\u011frama riskinin yedi kat artt\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> g\u00f6rmek bu y\u00fczden \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil.<\/p>\n\n

Terazinin ne kadar bozuldu\u011funu anlamak i\u00e7in \u015fu tabloya bakmak yeterli: D\u00fcnyan\u0131n en zengin 12 insan\u0131<\/strong>, toplam n\u00fcfusun en yoksul yar\u0131s\u0131ndan, yani d\u00f6rt milyar insandan<\/strong> daha fazla servete sahip. Payla\u015f\u0131m krizi o kadar b\u00fcy\u00fck ki; milyarderlerin sadece ge\u00e7en y\u0131l elde etti\u011fi ‘ekstra’ kazan\u00e7la d\u00fcnyadaki her bir insana 250 dolar da\u011f\u0131t\u0131lsa bile, onlar g\u00fcn\u00fcn sonunda yine de 500 milyar dolar daha zengin kalmaya devam ediyor.<\/p>\n\n

T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z vergi adaletsizli\u011fi tam da bu k\u00fcresel tablonun bir yans\u0131mas\u0131. Bizler maa\u015f\u0131m\u0131z\u0131 daha elimize almadan kaynaktan vergilendirilirken, temel ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z \u00fczerinden y\u00fcksek KDV ve \u00d6TV \u00f6derken; ultra zenginler ve dev \u015firketler yat\u0131r\u0131m te\u015fvikleri, vergi muafiyetleri ve vergi cennetlerine ka\u00e7\u0131rd\u0131klar\u0131 varl\u0131klar\u0131yla \u00fcstlerine d\u00fc\u015fen adil paylar\u0131n\u0131 \u00f6demekten ka\u00e7\u0131n\u0131yorlar.<\/p>\n\n

Oxfam\u2019\u0131n i\u015faret etti\u011fi gibi; kamusal hizmetlerin (e\u011fitim, sa\u011fl\u0131k, temiz enerji) finansman\u0131 i\u00e7in gereken yeterli kaynak asl\u0131nda mevcut. Ancak bu kaynak, eme\u011fiyle ge\u00e7inenlerin giderek bo\u015falan cebinden de\u011fil, servetini katlayanlar\u0131n kasas\u0131ndan \u00e7\u0131kmal\u0131.<\/p>\n\n

\u0130klim krizi herkesi ayn\u0131 etkilemiyor<\/strong><\/h2>\n\n

Raporun en \u00e7arp\u0131c\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerinden biri, a\u015f\u0131r\u0131 zenginlik ile ekolojik y\u0131k\u0131m aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 kurdu\u011fu yer. Zenginlerin hakimiyeti, sadece ekonomik de\u011fil, ekolojik bir tahakk\u00fcm de kuruyor.<\/p>\n\n

Ultra zenginler, fosil yak\u0131t \u015firketlerindeki yat\u0131r\u0131mlar\u0131, \u00f6zel jetleri ve a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131yla gezegeni orant\u0131s\u0131z \u015fekilde kirletiyor. Ancak iklim krizinin yaratt\u0131\u011f\u0131 sellerin, yang\u0131nlar\u0131n, g\u0131da enflasyonunun ve kurakl\u0131\u011f\u0131n bedelini onlar de\u011fil, yoksullar \u00f6d\u00fcyor.<\/p>\n\n

Raporda vurgulanan “g\u00fc\u00e7 tekeli”<\/strong>, fosil yak\u0131t end\u00fcstrisinin, ye\u015fil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc engellemek i\u00e7in kulland\u0131\u011f\u0131 lobicilik faaliyetlerini de kaps\u0131yor. Onlar k\u00e2r etmeye devam etsin diye, bizler nefes al\u0131namaz bir d\u00fcnyaya mahkum ediliyoruz.<\/p>\n\n

Kurallar\u0131 yeniden yazmak gerekiyor<\/strong><\/h2>\n\n

Oxfam raporu karamsar bir tablo \u00e7izse de, \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn elimizde oldu\u011funu da hat\u0131rlat\u0131yor. Mevcut gidi\u015fat\u0131 de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in kamusal g\u00fcc\u00fc geri kazanmam\u0131z <\/strong>gerekiyor.<\/p>\n\n

Raporun ultra zenginlerin ve a\u015f\u0131r\u0131 k\u00e2rlar\u0131n vergilendirilmesi <\/strong>y\u00f6n\u00fcndeki temel \u00f6nerisi, Kirletene \u00d6det, Y\u00fck\u00fcm\u00fc Hafiflet<\/a> kampanyam\u0131z\u0131n talepleriyle \u00f6rt\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n\n

Bu bir intikam \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 de\u011fil, aksine, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ko\u015fullarda bir matematik ve adalet zorunlulu\u011fu olarak ge\u00e7erlili\u011fini ve \u00f6nemini art\u0131yor. Rapora g\u00f6re at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar \u015funlar\u0131 i\u00e7eriyor:<\/p>\n\n