Rechtbank verplicht Staat tot nieuwe eerlijke klimaatdoelen en maatregelen om Bonaire te beschermen
Den Haag, 28 januari 2026
Het klimaatbeleid van de Staat schendt mensenrechten van inwoners op Bonaire en discrimineert hen. Dat oordeelde de rechtbank Den Haag in de uitspraak in de klimaatzaak van acht inwoners van Bonaire en Greenpeace tegen de Nederlandse Staat. De rechtbank beveelt de Staat om een klimaatplan op te stellen en uiterlijk in 2030 maatregelen te nemen om Bonaire te beschermen in de klimaatcrisis. Het is de eerste keer dat een rechtbank in Europa een land beschermingsmaatregelen oplegt. Ook moet de Staat binnen 18 maanden voor de gehele Nederlandse economie nieuwe bindende klimaatdoelen stellen om de uitstoot van broeikasgassen te reduceren en een eerlijke bijdrage te leveren aan het doel van maximaal 1,5 graad opwarming.
Marieke Vellekoop, directeur Greenpeace Nederland: ‘Dit is echt een historische overwinning. Mensen op Bonaire krijgen eindelijk de erkenning dat de overheid hen discrimineert en hen moet beschermen tegen extreme hitte en de stijgende zeespiegel. Ook moet de Staat met nieuwe klimaatdoelen een eerlijke bijdrage leveren om onder de 1,5 graad opwarming te blijven. Dat betekent dat de Nederlandse uitstoot van broeikasgassen veel sneller omlaag moet. Dit is een enorme doorbraak. Het huidige klimaatbeleid is onvoldoende en het kabinet komt niet meer weg met falend klimaatbeleid. Aankomend premier Jetten moet dit vonnis vanavond nog op de formatietafel leggen, en ervoor zorgen dat er geld komt voor beschermingsmaatregelen op Bonaire en adequaat klimaatbeleid.’
Bonaire ervaart nu al de gevolgen van de klimaatcrisis
De rechtbank stelt vast dat mensen op Bonaire sterk lijden onder klimaatverandering en dat Nederland al decennialang weet dat Bonaire extra kwetsbaar is. Zij oordeelt dat de Staat niet tijdig passende maatregelen heeft genomen: de temperatuur is nu al ‘ongezond hoog’, overstromingen nemen toe, en in 2050 kan een deel van Bonaire al onder water komen te staan. Ook heeft de rechtbank veel aandacht voor de impact op de unieke cultuur van mensen op Bonaire. Klimaatverandering bedreigt materieel erfgoed, zoals de slavenhutjes, maar ook traditionele beroepen zoals visserij en landbouw. Veel mensen op Bonaire leven in armoede en zijn extra kwetsbaar voor de gevolgen van klimaatverandering. Een beschermingsplan moet met al deze elementen rekening houden en moet een niveau van bescherming bieden dat past bij de ernstige situatie op Bonaire.
Onnie Emerenciana, eiser Klimaatzaak Bonaire: ‘Ik ben heel erg blij. Vandaag schrijven we geschiedenis. Eindelijk kan Den Haag ons niet meer negeren. Vandaag trekt de rechtbank een streep in het zand. Onze levens, onze cultuur en ons land worden serieus genomen. De Staat kan niet langer wegkijken. De volgende stap is nu dat er geld én expertise wordt vrijgemaakt voor concrete actieplannen om ons eiland te beschermen. We moeten het echt sámen doen, Bonaire kan dit niet alleen oplossen.’
Internationaal baanbrekend vonnis
Deze zaak schept een precedent met wereldwijde relevantie. Het is voor het eerst in Europa dat een rechtbank oordeelt dat een land concrete maatregelen moet nemen om mensen te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Eerder oordeelde het Internationaal Gerechtshof in Den Haag al dat staten de opwarming van de aarde onder de 1,5 graad moeten houden, en dat hun klimaatplannen maximale ambitie moeten tonen, rekening houdend met historische uitstoot en welvaartsniveau. Dit is de eerste klimaatzaak waarin deze internationale uitspraken zijn toegepast.
Michael Bacon, advocaat bij Kennedy Van der Laan: ‘De rechtbank heeft in dit vonnis precies gedaan wat de onafhankelijke rechter in een democratische rechtsstaat moet doen: nationaal beleid toetsen aan nationaal en internationaal recht, en specifiek mensenrechten. De rechtbank heeft terecht geoordeeld dat het Nederlandse klimaatbeleid niet voldoet aan internationale afspraken. Het is nu aan de Staat om met beter klimaatbeleid te komen.’
Overheid moet zich aan verplichtingen houden
De overheid moet nu direct aan de slag met deze uitspraak: “Het nieuwe kabinet van Jetten moet kiezen voor eerlijke oplossingen waar iedereen baat bij heeft. Want met nieuwe, scherpere klimaatdoelen zal de CO2-uitstoot zo snel mogelijk omlaag moeten. Daarbij ontkomt het kabinet Jetten niet aan het inzetten van de CO2 heffing, zodat grote vervuilers gaan betalen voor hun vervuiling, en de uitstoot van CO2 daadwerkelijk naar beneden kan. Dit vonnis is een kans om te investeren in een schone, groene en betaalbare toekomst voor iedereen”, aldus Marieke Vellekoop.
Klimaatzaak Bonaire
Inwoners van Bonaire en Greenpeace stapten op 11 januari 2024 naar de rechter om rechtvaardig klimaatbeleid van de Staat te eisen, nadat uit eerder onderzoek in opdracht van Greenpeace Nederland bleek dat de klimaatcrisis nu al het dagelijks leven op Bonaire raakt. Op 7 en 8 oktober ‘25 vonden de hoorzittingen plaats, waar de acht eisers bij aanwezig waren. Greenpeace werd in deze zaak bijgestaan door advocaten van Kennedy van der Laan en Prakken d’Oliveira
