Kömürden Çıkış için Tarihi Karar

40 yıldan uzun süredir kömürün gölgesinde yaşayan Afşin ve Elbistan halkı için tarihi bir gün yaklaşıyor. Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan iki yeni üniteye verilen Çevresel Etki Değerlendirme (ÇED) onayına dair iptal davasının kritik duruşması 11 Haziran’da Kahramanmaraş’ta görülecek. Bu duruşma, sadece bir bölgenin havasını ve toprağını değil, Türkiye’nin kömürden çıkış yolculuğunun da kaderini belirleyecek güçte.

Kırk Yıllık Ağır Bedel: Sağlık ve Çevre Tehdit Altında

Afşin-Elbistan A ve B termik santralleri, mevcut 8 ünitesi ve toplam 2795 MW kapasitesiyle bölgede halihazırda devasa bir kirlilik yükü oluşturuyor. Bu kirliliğin insan hayatı üzerindeki bedeli ise ne yazık ki çok ağır oldu. Veriler, bu iki santralin faaliyete geçtikleri tarihten 2020 yılına kadar geçen sürede tam 17.500 kişinin erken ölümüne neden olduğunu gösteriyor. Bölgedeki doktorların Afşin ve Elbistanlıları artık “akciğerlerinden tanıdığı” bu acı tabloda, eğer planlanan ek üniteler de hayata geçirilirse, bu erken ölüm sayısına 2.200 kişinin daha eklenmesi bekleniyor.

Üstelik bu yıkım projesi sadece insan sağlığını da hedef almıyor. Söz konusu termik santraller, Türkiye’nin en büyük dördüncü ovası olan bereketli Elbistan Ovası üzerinde yer alıyor. Mevcut kirletici kapasiteye ek olarak Afşin-Elbistan A santraline yapılması planlanan 688 MW gücündeki iki ek ünite, hem bölge ekosistemi hem de halk sağlığı için yeni ve geri dönülemez felaketler anlamına gelecek.

Bilirkişiler Net Konuştu: “Kamu Yararı Yok!”

Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın 27 Aralık 2024 tarihinde bu ek üniteler için verdiği “ÇED Olumlu” kararının ardından, güçlü bir dayanışmayla harekete geçtik. Elbistan, Nurhak ve Ekinözü Belediyeleri, Türk Tabipleri Birliği (TTB), TEMA Vakfı ve Greenpeace Türkiye olarak biz, bölge halkıyla yan yana gelerek bu kararın iptali için hukuki süreci başlattık.

Dava sürecinde mahkemeye sunulan bağımsız bilirkişi raporları da halkın haklılığını bilimsel olarak açıkça ortaya koydu:

• Eylül 2025 Raporu: Hazırlanan ilk bilirkişi heyeti raporu, projenin hiçbir şekilde kamu yararı taşımadığı sonucuna ulaştı.
• Şubat 2026 Raporu: Sunulan ikinci bilirkişi raporu da ilk kararı destekleyerek projenin çevre ve bölge açısından “uygun olmadığı” değerlendirmesini kesin bir dille teyit etti.

COP31 Öncesi Türkiye’nin İklim Liderliği Testi

Bu dava yalnızca yerel bir çevre mücadelesi değil, aynı zamanda küresel iklim politikasının da tam merkezinde yer alıyor. Söz konusu genişleme projesi, Türkiye’deki tek yeni termik santral planı olmasının yanı sıra, tüm OECD ülkeleri arasında inşa edilmesi planlanan son 5 kömürlü termik santral projesinden biri durumunda. Başka bir deyişle bu proje, ömrünü çoktan doldurmuş kirli kömür endüstrisinin son tutunma çabalarından biridir.

Türkiye, Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’ne (COP31) ev sahipliği yapmaya ve bu büyük zirvenin başkanlığını üstlenmeye hazırlanıyor. Böyle bir dönemde kömür kapasitesini artırmaya çalışmak, ülkenin iklim değişikliğini durdurmaya yönelik verdiği taahhütlerle ve küresel iklim liderliği iddiasıyla tamamen çelişiyor. Türkiye’nin gerçek ve samimi bir iklim liderliği sergileyebilmesi için atması gereken ilk ve en somut adım, Afşin-Elbistan A Termik Santrali’ne yapılması planlanan bu ek üniteleri tamamen iptal etmektir.

11 Haziran’da Kömürün Geleceği Belirlenecek!

Eğer mahkeme 11 Haziran’daki tarihi duruşmanın ardından ÇED olumlu kararını iptal ederse, Türkiye’de resmi olarak planlanan yeni hiçbir kömürlü termik santral projesi kalmayacak. Bu karar, Türkiye’nin kömürden çıkış takvimini ilan etmesi ve kimseyi geride bırakmayan adil bir dönüşüme adım atması için tarihi bir dönüm noktası ve büyük bir fırsat sunuyor.

Afşin ve Elbistan halkının 40 yılı aşkın süredir ödediği bedellerin son bulması; temiz hava, temiz su, yaşanabilir bir gelecek ve adalet için 11 Haziran’daki duruşmayı hep birlikte takip ediyoruz. Kömürün gölgesine karşı, yaşamı ve iklim adaleti mücadelesini savunmaya devam ediyoruz.