Jaarlijks staan grote delen van de Amazone in brand. Maar wat betekenen deze bosbranden in de Amazone nou eigenlijk? En wat zijn de gevolgen voor ons? We hebben de belangrijkste vragen en antwoorden voor je op een rij gezet.
In het kort
- Sinds de jaren zeventig ging meer dan 20 procent van het Amazonegebied in Brazilië verloren aan ontbossing.
- In 2024 vonden zelfs het grootste aantal branden in het Braziliaanse Amazonegebied plaats sinds 2005.
- Door grootschalige ontbossing komt het ‘kantelpunt’ van de Amazone akelig dichtbij.
1. Hoe erg zijn de bosbranden in de Amazone?
Sinds het begin van dit jaar zijn ruim 87.000 branden ontdekt in Brazilië, waarvan ruim de helft in het Amazonewoud en ongeveer een derde in de Cerrado, een savannegebied dat grenst aan de Amazone en ook cruciaal is voor ons klimaat. En het aantal branden blijft toenemen.
Ook is een duidelijke stijging zichtbaar ten opzicht van voorbije jaren (Bron: Banco de Dados de queimadas). Ontbossing voor sojateelt is een van de voornaamste redenen van de branden die de Cerrado nu teisteren. Die soja is onder meer bestemd voor onze Nederlandse kippen, koeien en varkens.
2. Is het waar dat de Amazone de ‘longen van de aarde’ zijn?
De longen van de aarde is beeldspraak; tropische regenwouden produceren inderdaad door middel van fotosynthese zuurstof (de O van CO2), maar dat heeft niet zoveel te maken met de zuurstof die wij inademen.
Belangrijker is dat de Amazone een opslagplaats is van koolstof (de C van CO2) – tussen de 80 en 120 miljard ton koolstof. Dat staat gelijk aan 13 keer de jaarlijkse uitstoot van fossiele brandstoffen en industrie wereldwijd. Bij deze branden komen gigantische hoeveelheden van die opgeslagen CO2 vrij. [1]
3. Hoe zijn de bosbranden veroorzaakt?
Tropische regenwouden zoals de Amazone horen niet te branden. Daarvoor zijn zij te vochtig. De branden die we nu zien vinden bijna allemaal plaats in gebieden waar al veel ontbossing heeft plaatsgevonden.
Juist daar is veel menselijke activiteit; het in brand steken van de aangrenzende stukken bos is een veel gebruikte manier van boeren om hun landbouwgrond uit te breiden. Bovendien zijn deze stukken bos al aangetast en daardoor droger – dus kwetsbaarder – voor branden.
4. Wat zijn de mogelijke gevolgen van deze branden?
Bosbranden, ontbossing en klimaatverandering vormen een vicieuze cirkel; als het aantal branden toeneemt, neemt ook de uitstoot van broeikasgassen toe en de aarde opwarmt. Hoe warmer de aarde, hoe vaker extreem weer voorkomt, zoals lange periodes van droogte en extreme hitte. Waardoor de bosbranden in de Amazone toenemen.
5. Wat kan Nederland doen om te helpen?
Nederland kan een hoop doen aan de bosbranden in de Amazone. Wij zijn namelijk een hele belangrijke handelspartner van Brazilië. Zo moeten Nederlandse bedrijven zorgen dat hun ketens schoon zijn. Maar zonder een sterke wet gaat dat niet gebeuren.
Daarom moet de Nederlandse politiek in actie komen om een Europese bossenwet steunen. Zo’n wet verplicht Europese bedrijven om alleen nog maar producten te verkopen waarvoor geen bos is verwoest. Maar deze bossenwet laat lang op zich wachten.
6. Wat doet Greenpeace in de Amazone?
Wij voeren internationaal campagne om de Amazone te beschermen. Dit doen we door:
- Inheemse gemeenschappen te steunen in hun strijdt tegen lokale boskap en invasie in hun land: monitoring, opleiding hoe zaken naar rechter te brengen, media aandacht vragen.
- Multinationals verantwoordelijk houden voor hun betrokkenheid in ontbossing.
- Overheden aanspreken op hun verantwoordelijkheid om wetten op te zetten die natuurgebieden zoals de Amazone beschermen.
Kom in actie voor de bossen
-
Bescherm de bossen
Onze bossen verdwijnen in hoog tempo. En daarmee onze bescherming tegen klimaatverandering. Dit is het moment om in te grijpen.
-
Stop ontbossing wereldwijd
Bossen zijn van levensbelang voor onze planeet. Als het thuis voor vele mensen en dieren. En als de natuurlijke beschermers van ons klimaat.
-
Red het Amazonewoud
De tijd dringt écht voor de Amazone. Door de ontbossing en stijgende temperaturen komen hevige bosbranden steeds vaker voor. Als we de Amazone verliezen, verliezen we de strijd tegen klimaatverandering. Dat laten we niet gebeuren.
[1] Deze schattingen hebben betrekking op de bossen in het geografische Amazonegebied, met inbegrip van ondergrondse biomassa (ongeveer 20%) en dood hout (ongeveer 10%), maar zonder de koolstof in de bodem. Inclusief bodemkoolstof worden de schattingen op 150-200 GtC geschat. Zie: Feldpausch et al (2012). Tree height integrated into pantropical forest biomass estimates. Biogeosciences 9, 3381–3403
