Wetenschappers waarschuwen voor een Super-El Niño. El Niño is een van de krachtigste weerfenomenen die er bestaan. De gevolgen hebben effect op het weer overal ter wereld. Van extreme droogte tot zware regen. Wat is El Niño precies en wat staat ons te wachten?
In het kort:
- Wetenschappers waarschuwen voor een Super El Niño in 2026, met een temperatuurstijging tot 3°C boven het gemiddelde.
- De gevolgen zijn wereldwijd voelbaar: van extreme droogte in Australië tot zware regenval in Peru.
- In Nederland zijn de directe weereffecten beperkt, maar kunnen de voedselprijzen stijgen door mislukte oogsten wereldwijd.
Wat is El Niño?
Wetenschappers vergelijken El Niño weleens met een oplaadbare batterij. Stel je voor: de oceaan als megabatterij die zich steeds verder oplaadt. En dan: boem. Al die energie in de atmosfeer zorgt voor extreem weer. De energie die vrijkomt door El Niño zet een domino-effect in gang dat effect heeft in alle uithoeken van de wereld. Dat maakt het een van de krachtigste natuurverschijnselen die we kennen.
Wat zijn de gevolgen van El Niño?
De gevolgen van El Niño zijn merkbaar in de hele wereld en lopen erg uiteen:
- Extreme droogte: Grote delen van India, Australië, Indonesië en delen van Afrika krijgen te maken met extreme droogte. Dat verhoogt het risico op bosbranden en mislukte oogsten.
- Zware regenval: Andere gebieden krijgen juist te maken met zware regenval en overstromingen, zoals Peru en Ecuador en het zuiden van de Verenigde Staten.
- Gezondheid: Mogelijk heeft El Niño ook effect op hitte-gerelateerde ziekten, omdat ziekten via insecten sneller worden verspreid en omdat er extra druk komt te staan op voedsel- en watervoorzieningen.
- Stijgende temperaturen: Bovenop de al bestaande stijging van de temperatuur, kan El Niño ervoor zorgen dat de temperatuur wereldwijd nog verder stijgt en recordhoogtes bereikt.
El Niño hoort bij ons aarde: het houdt temperaturen in balans. Het ‘kerstkindje’ komt eens in de 2 tot 7 jaar voorbij en kan tot 12 maanden duren. Maar net als hoe klimaatverandering al onze natuurverschijnselen extremer maakt, worden ook de risico’s van El Niño groter. Wetenschappers voorspellen voor 2026 een Super El Niño.
Hoe ontstaat El Niño?
In de Stille Oceaan, ter hoogte van de evenaar, tussen Amerika en Australië. Daar begint het te broeien. Soms meer dan anders, omdat de passaatwinden in het gebied afzwakken of zelfs helemaal stilvallen. Dan krijgt El Niño de kans zich te ontwikkelen. Door gebrek aan koude lucht warmt een veel groter stuk van de oceaan op. En daardoor óók de lucht boven het water. Tijdens een ‘gewone’ El Niño stijgt de watertemperatuur tussen de 0,5 en 1,5 graden.
Wat is een Super El Niño?
Dit jaar waarschuwen wetenschappers voor een Super-El Niño. De watertemperatuur stijgt dan mogelijk tot wel 3°C boven het gemiddelde. Gecombineerd met de opwarming door de klimaatcrisis, raakt dit natuurlijke fenomeen volledig op hol. ‘Bereid je voor op El Niño, de verwoestende gevolgen zullen alle verwachtingen overstijgen’ zei António Guterres, Secretaris-Generaal van de VN op 2 juni van dit jaar. Volgens meteorologen is de kans op een Super-El Niño 90 procent.
De Super El Niño van 1877
De geschiedenis waarschuwt ons voor wat er op het spel staat. In 1877 veroorzaakte een vergelijkbare Super El Niño wereldwijd verwoestende hongersnoden waarbij 3 tot 4 procent van de wereldbevolking omkwam. Het wordt nog steeds beschreven als ‘de ergste natuurramp voor de mensheid ooit’.
Wat merken we in Nederland van El Niño?
Omdat Nederland ver van de evenaar ligt, zijn de effecten op het weer hier klein. Wel is de kans op een nat voorjaar en een warme zomer ietsje hoger. Maar er zijn gevolgen die we harder voelen: omdat oogsten in andere delen van de wereld mislukken, kunnen voedselprijzen in de supermarkt stijgen.
Opeenstapeling van crisis
Klimaatexpert Wouter Lemm van Greenpeace: ‘We stevenen af op een gevaarlijke opeenstapeling van crises. De oorlog tegen Iran en de sluiting van de Straat van Hormuz leggen al een groot deel van de wereldwijde energievoorziening en de levering van kunstmest plat. Terwijl de klimaatcrisis de wereldwijde voedselproductie al zwaar onder druk zet, gooien de extreme weersomstandigheden van deze Super El Niño nog meer olie op het vuur. Dit dreigt niet alleen de voedselvoorziening in gevaar te brengen, maar ook de politieke stabiliteit wereldwijd.’
Is El Niño te stoppen?
El Niño kunnen we niet stoppen, maar het legt wel de dodelijke kwetsbaarheid van ons huidige fossiele, industriële voedselsysteem bloot. Dat systeem brengt miljarden mensen in levensgevaar. Daarom moeten we vechten voor lokale, ecologische landbouw. We moeten bouwen aan een klimaatbestendige wereld waarin leefbaarheid centraal staat, niet winst.
We roepen Rob Jetten en andere regeringsleiders op om grote vervuilers te belasten voor de toegedane schade aan het klimaat.
Teken de petitie
