Greenpeace Hulanda, huntu ku aliadonan na Boneiru, ta kompartí nan punto di bista riba e Strategia Nashonal pa Adaptashon Klimátiko (NAS)

Kralendijk, 14 di yüli 2026 – Awe un koalishon amplio [1] di organisashonnan sosial na Boneiru i na Hulanda Oropeo a entregá nan vishon pa kambionan den e Strategia Nashonal di Adaptashon Klimátiko (NAS) 2026 nobo. E firmantenan ta inkluí Greenpeace Nederland, Wereld Natuur Fonds, Stinapa, Piskabon, Kriabon i Mangrove Maniacs, komo tambe ekspertonan lokal prominente na Boneiru, manera Nolly Oleana i Anjelica Cicilia. E koalishon aki ta eksigí di Den Haag un kambio di rumbo radikal. “E strategia di adaptashon klimátiko aktual ta yen di promesanan vago pa Boneiru, miéntras ku e habitantenan di Boneiru ya ta konfrontá ku riesgonan finansiero i di salubridat enorme. Den Haag mester pone finansiamentu disponibel awor pa protehá e habitantenan di Boneiru.” segun Eline Bosman, Direktor di Programa di Greenpeace Hulanda. 

Strategia Nashonal pa protekshon kontra konsekuensianan di e krísis klimátiko
Algun luna despues di e sentensia den e Kaso di Klima di Boneiru, den kua korte a dikta ku Hulanda ta diskriminá su habitantenan na Boneiru i violá nan derechonan humano dor di keda sin protehá nan adekuadamente kontra kambio di klima, gobiernu hulandes a presentá un strategia nobo. E asina yama ‘Nationale Klimaatadaptatiestrategie (NAS)‘ ta un strategia nashonal pa prepará henter Hulanda pa e konsekuensianan di kambio di klima. Aunke Hulanda Karibense tin un luga formal den e plan aki pa promé biaha, e koalishon ta bati bèl. “Miéntras ku e plannan pa Hulanda Oropeo ta kompletamente kubrí finansieramente ku bionnan, no tin sèn pa Boneiru, meramente un ‘eksplorashon di rekursonan’. E plannan pa medidanan konkreto pa Boneiru tambe ta sumamente vago, kontrali na esnan pa Hulanda Oropeo. P’esei, no tin protekshon ekivalente,” segun Bosman.

Yamada di koalishon: midi ku e mesun midí
Na nòmber di e koalishon Greenpeace Hulanda ta entregá punto di bista konhunto pa loke ta trata e vershon konseptual di NAS.  Den e punto di bista di e koalishon tin kuater eksigensia estrikto:

  1. Protekshon ekivalente: e nivel di ambishon i nivel konkreto di protekshon di Boneiru no por ta mas abou ku e nivel na Hulanda Oropeo. Mester apliká norma i reglanan di seguridat ekivalente, teniendo kuenta ku e konteksto boneriano.
  2. Finansiamentu direkto di bionnan euro: Mester bin finansiamentu struktural pa adaptashon na kambio di klima na Boneiru. Mester habri e Deltafonds Hulandes pa Hulanda Karibense i sigurá finansiamentu adishonal pa adaptashon.
  3. Propiedat Boneriano & Den Haag: Gobièrnu hulandes tin e responsabilidat pa fasilitá ku Boneiru por tuma akshon klimátiko. Pa esaki mester kompartí konosementu i duna sosten na gobièrnu lokal Partisipashon lokal, salvaguardia i konosementu tradishonal mester guia solushonnan i nan implementashon. Den Haag tin e responsabilidat final pa protekshon klimátiko
  4. Adaptashon di sistema i hustisia sosial: Mester dirigí finansiamentu pa klima na e eko-sistemanan, barionan i individuonan mas vulnerabel ku ta enfrentá pobresa di energétiko, strès di kalor i skarsedat di awa, i tambe na agrikultura i peska tradishonal. Sin redukshon rápido di emishon i kambio sistemátiko, adaptashon ta manera karga awa hiba laman. P’esei, e sentensia di korte di Den Haag den e Kaso di Klima di Boneiru (yanüari último) mester keda ehekutá pa e gobièrnu akí na un manera hustu i sin mas tardansa.

Krísis di klima ta un menasa agudo pa e hendenan di Boneiru
E krísis di klima na Boneiru no ta un vishon di futuro, pero un menasa agudo pa salubridat públiko, seguridat, i kultura. Temperatura riba e isla ta subiendo rápidamente di forma peligroso. Muchanan, hende grandi i hende ku ta biba den pobresa ta partikularmente afektá dor di esaki. Wer ekstremo i sekura ta menasá e kosecha di kunukunan lokal i tradishonnan agrikultural lokal ta kore peliger di bai pèrdí. Sin akshon desisivo, fasilidatnan krusial manera hospital tambe ta kore riesgo pa motibu di kondishonnan di klima ekstremo i nivel di laman ku ta subiendo.

Keda sin hasi nada ta mas karu ku intervení awor
E koalishon ta basa su posishon riba sifranan nobo alarmante di un estudio resien riba finansiamentu di klima di Grant Thornton. E estudio ta parse ku un montante entre $1.2 i $1.8 bion ta nesesario pa protehá Boneiru efektivamente kontra e impakto di e krísis di klima. Si gobièrnu no invertí, e dañonan relashoná ku klima riba e isla por subi te na mas ku 5.6 bion dollar pa aña 2050. 

NAS ta habrí pa konsulta públiko te ku 20 di yüli
E konsulta online di gobièrnu ta e momento formal ku Den Haag tin e obligashon legal di skucha e siudadano. Greenpeace Hulanda i organisashonnan sosial lokal na Boneiru ta hasi un yamada na tur organisashon, empresario i habitantenan di Boneiru pa tuma akshon promé ku e fecha límite di 20 di yüli i resoná nan bos masalmente.

Pa fasilitá e proseso, Greenpeace a pone e punto di bista kompleto online komo un dokumento modelo. Organisashonnan i personanan por download e teksto aki grátis, adapt’é manera nan ta deseá, òf kopi’é den su totalidat i entreg’é direktamente na gobièrnu. Hendenan di Hulanda Karibense por manda koreo elektróniko na [email protected].

[1] A realisá e punto di bista aki den dialogo, i ku sosten di e siguiente organisashonnan: 

Bonaire Future Farming Foundation, BonBèrdè, Caribbean Cetacean Society (CCS), Fundashon Tienda pa Konsumido Boneriano, Greenpeace Nederland, Kriabon, Mangrove Maniacs, Piskabon, Stinapa, Wereld Natuur Fonds, Jongeren Denktank BIT-Lab. I ekspertonan (riba titulo personal) i demandantenan den e kaso di klima pa Boneiru: Arxen Alders, Helen Angela, Jackie Bernabela, Anjelica Cicilia, Harold “Onnie” Emerenciana, Reynold “Nolly” Oleana, Alfrida Martis, Radinka Ustasia, Robert Wester.