Wil je meer doen?
Doe mee ×

In Nederland lijkt de opwarming van de aarde nog niet veel effect te hebben. Toch breken we sluipenderwijs hitterecord na hitterecord en staan onze dijken steeds meer onder druk. Hoe zit het nu precies? In dit artikel zet ik de nationale gevolgen van klimaatverandering op een rij. Vervelende spoiler: de klimaatcrisis is helaas geen ver-van-ons-bed-show.

Klimaatverandering in Nederland kan onheilspellende gevolgen hebben.

Nederland warmt op

De afgelopen decennia stijgt de temperatuur in Nederland. Op het nieuws hoor je dan ook het ene nationale warmterecord na het andere sneuvelen. In het dagelijks leven merk je misschien niet veel van een graadje meer of minder. Pas als je telt hoeveel winters je niet meer doorbrengt op het ijs – en dan niet een dagje, maar langere tijd – dan dringt het ineens door. Andersom ook: hoe vaak maakte je vroeger nou een hittegolf mee? Dat is nu wel anders. In de toekomst krijgen we nog vaker met extreem weer te maken. Reken op droogte, hagelbuien, storm en… overstromingen.

Overstromingen? Dat komt door de stijgende zeespiegel

De opwarming van de aarde zorgt ervoor dat ijskappen smelten. Dat betekent: meer water én warmer water. Omdat warm water uitzet en meer ruimte nodig heeft, komt het zeewater steeds hoger. Spannend, want grote delen van Nederland liggen al onder de zeespiegel. Natuurlijk hebben we dijken en deltawerken om ons te beschermen tegen overstromingen, maar het water komt steeds dichterbij. 

Stijgt de zeespiegel 40 cm, 1 meter of toch 2?

Hoeveel de zeespiegel stijgt, hangt af van hoeveel de temperatuur stijgt. Onze CO2-uitstoot bepaalt met hoeveel graden de aarde opwarmt. Dus hoe meer we uitstoten, hoe hoger het water komt te staan. Als we de opwarming van de aarde ‘beperken’ tot 2 graden, gaat het KNMI uit van zeespiegelstijging van 40 cm in 2100. Maar het is het ook mogelijk dat het water zomaar 1 meter stijgt. Of 2. Onze dijken zijn daar absoluut niet tegen bestand. We moeten dan extreme maatregelen nemen. Maatregelen die groter, duurder en ingrijpender zijn dan de deltawerken. Misschien moeten we wel grote delen van ons prachtige kustgebied opgeven. En dit is alleen nog maar in het scenario van 2 graden opwarming in 2100. Op dit moment koersen we af op 3 graden opwarming… Een angstig idee vind ik zelf.

Nederlands huis vlak aan het water. Door de klimaatcrisis stijgt de zeespiegel en kunnen de bewoners last krijgen van overstromingen.

Wat doet klimaatverandering met de rivieren?

De zee is natuurlijk niet het enige water om te vrezen. We moeten ook goed op onze rivieren letten. 70% van de Nederlanders woont in gebieden die gevoelig zijn voor overstromingen. De komende jaren zal het steeds vaker hevig regenen, waardoor de kans dat rivieren buiten hun oevers treden groter is. Dat kan leiden tot overstromingen.

Niet al het water stijgt: drinkwatertekort is ook een gevolg

Klimaatverandering zorgt niet alleen voor stijgend water, óók voor watertekort. Dat komt omdat er in veel gebieden minder regen valt en door de warmte het grondwater eerder verdampt. De warmterecords gaan hand in hand met droogterecords. We moeten zuinig omspringen met ons drinkwater vanwege extra droogte en andere regenpatronen. Boeren moeten erop rekenen dat zij in de toekomst minder water mogen pompen om de gewassen te besproeien, waardoor meer planten doodgaan en oogsten mislukken. Steeds meer boeren zullen kiezen voor gewassen die tegen droogte zijn bestand.

Hittegolven? Hittestress

Meer hittegolven in Nederland brengt ook meer hittestress met zich mee. Misschien herken je dat wel. In lange periodes van hitte slaap je slechter en drink je ongemerkt te weinig. Zeker in de stad, waar warmte blijft hangen, is het soms lastig om een plekje te vinden voor verkoeling. Sommige meteorologen zeggen dat ons het klimaat van Zuid-Frankrijk te wachten staat. Het idee van Les Doux Pays-Bas klinkt misschien aantrekkelijk, maar onze slecht geïsoleerde woningen zijn niet gebouwd op die hitte. Net als Zuid-Frankrijk op zijn beurt niet is voorbereid is op het woestijnklimaat dat de regio mogelijk te wachten staat.

De veiligheidsrisico’s van klimaatverandering

Kort samengevat moeten we dus rekenen op extreem en wispelturig weer. En dat creëert weer allerlei risico’s. Zo zorgen omwaaiende bomen en masten voor gevaarlijke situaties voor mens en dier. Ook financieel gezien lopen we veel risico. Een hagelbui verwoest in een klap een hele oogst of brengt grote schade toe aan gebieden met veel kassen. Extreme regen laat het riool overlopen. En stormschade legt het verkeer stil. Verzekeraars zien nu al de gevolgen van het extreme weer door klimaatcrisis terug. Na een extreme hagelbui ontvingen zij al tien keer zoveel schademeldingen als een normale dag, totaal goed voor zo’n 600 miljoen euro.

Einde verhaal voor Nederland?

Zoals je leest zijn de gevolgen van klimaatverandering niet alleen merkbaar in Australië en de Noordpool. Ook in Nederland hebben we steeds vaker met extreem weer te maken.

Dankzij de opwarming van de aarde mislukt het in Nederland al jaren om de Elfstedentocht te houden. In 1997 was de laatste en het ziet er niet naar uit dat het binnenkort wel gaat lukken...

De Elfstedentocht ligt al kilometers achter ons.

We breken hitterecord na hitterecord en doen vaker dan ooit melding van schade door weersomstandigheden. Ook moeten we steeds serieuzer rekening houden met overstromingen en andere narigheid. Hoewel een aantal gevolgen onomkeerbaar zijn, hebben we nog altijd wel een vinger in de pap. Of beter: in de dijk. We bepalen zelf hoe groot de gevolgen zullen zijn. Dit is dan ook niet einde verhaal voor Nederland. Zie het meer als een omslagpunt, waar we een grote verandering afdwingen in onze maatschappij. De klimaatcrisis lossen we namelijk niet alleen op met nieuwe technieken, maar met een nieuwe mindset.