Wil je meer doen?
Doe mee ×

Zit je ook wel eens op een verjaardag waar naast cake ook fabels over het klimaat worden geserveerd? Voilà, dan presenteer ik je de feiten om de fabels mee te ontkrachten. 

Onze aarde staat onder druk door de klimaatcrisis

First: pick your battles

Om de verjaardag enigszins feestelijk te houden, raad ik je aan alleen het gesprek aan te gaan met welwillende gasten, die reeds doordrongen zijn van de urgentie van klimaatactie. Of met de tante die denkt dat we “alleen wat extra windmolens nodig hebben.” Steek liever geen energie in klimaatontkenners. Elke verjaardag telt wel een norse oom die het liefst twijfel zaait. Goed nieuws: de klimaatontkenner is een uitstervende soort en spoedig te vinden op de rode lijst. Verder raad ik aan vooral te genieten van de cake en goed te kijken naar emoties achter tegenargumenten. Hopelijk horen we fabels dan alleen nog van meneer de uil…

“We kunnen de klimaatcrisis niet meer stoppen, het is toch al te laat.”

Klopt niet. Toegegeven; elke dag waarop we lanterfanten, wordt de klimaatcrisis erger. Toch is het niet te laat om in actie te komen. Maar je hoort toch vaak over deadlines? Bijvoorbeeld dat er voor 2030 van alles moet gebeuren, anders komt het niet meer goed. Dat komt omdat 2030 een belangrijk keerpunt is. Als onze CO2-uitstoot dan nog niet voldoende is verminderd, halen we de doelstelling van 1.5 graden niet meer. De opwarming van de aarde kan dan vanzelf gaan versnellen. Ons toekomstscenario gaat dan van ‘slecht’ naar ‘angstaanjagend.’
Dat betekent nu in actie komen. Het is nooit te laat – maar elke maand dat we te weinig doen wordt het probleem wel exponentieel groter.

“Overbevolking! Dat is het probleem. Niemand heeft het daarover”

Ha, een geliefd argument van de gemiddelde toetsenbordridder, populair op allerhande fora. Feit is echter dat de Nederlander twee keer zoveel uitstoot als een gemiddelde wereldburger. Een Amerikaan stoot zelfs 100 keer meer CO2 uitstoot dan een gemiddelde inwoner van Ethiopië. Is overbevolking dus het probleem of moeten we het hebben over de verdeling van macht en middelen? Om klimaatverandering tegen te gaan hoeven we overbevolking niet tegen te gaan, maar onze wereldeconomie anders inrichten: we verspillen nu eenderde van ons voedsel, creëren bergen afval, vervuilen de lucht en bedreigen leefgebieden van dieren.

Als we zuinig omspringen met wat de aarde ons geeft, is het voor 10 miljard mensen mogelijk om comfortabel te leven. Dat is 3 miljard meer mensen dan er nu op de planeet leven. Blijft je knorrige oom toch vasthouden aan zijn argument? Vraag hem dan eens wat zijn oplossingen zijn tegen overbevolking. Ik hoor dat graag zo praktisch mogelijk. Vaak komt er dan geen goed antwoord. Experts zeggen overigens dat het beste wat je kunt doen om overbevolking tegen te gaan, is vrouwen meer vrijheid en zekerheid geven. Investeren in onderwijs, gezondheidszorg, vrouwenrechten en seksuele rechten. Zal ‘ie leuk vinden om te horen.

Obama

“Hallo, de aarde warmt al op sinds de ijstijd.”

Het klimaat is altijd een beetje aan verandering onderhevig. Alleen verandert het klimaat nu sneller dan ooit door menselijk toedoen. De aarde, weerpatronen, dieren en planten hebben geen tijd om zich aan te passen. De snelheid waarmee het klimaat nu veranderd kent nauwelijks historische voorbeelden. De vijfde massale uitstervingsgolf komt nog het dichtst in de buurt, 65 miljoen jaar geleden. Na de inslag van een komeet is de aarde in korte tijd 5 graden warmer geworden en stierf 95% van al het leven. 

“Wij nietige menschen beïnvloeden heus niet zoiets groots als het klimaat op aarde.”

Een individu beïnvloedt misschien niet zoveel, maar de 7 miljard mensen op aarde wel. Kijk eens om je heen – de gevolgen van ons ingrijpen zijn overal. Wetenschappers noemen dit tijdperk niet voor iets het ‘antropoceen.’ Oftewel: het tijdperk van de mens. Onze soort heeft, helaas, de meest dominante invloed op de aarde in dit geologische tijdvak.

“Klimaatverandering komt door de zon of een andere planeet.”

Helaas heeft klimaatverandering echt met onze eigen uitstoot te maken. Er is een precieze relatie tussen de toename van de hoeveelheid CO2 en de stijging van de temperatuur op aarde. De zon, Pluto en Mars veranderen daar niets of niet zoveel aan.

“CO2 is toch voeding voor planten?”

Omdat een gas in het ene natuurlijke proces goed is, betekent het niet dat het in alle gevallen goed is. Planten en bomen hebben CO2 nodig om te groeien, dat klopt. Maar het klimaateffect van CO2 in de atmosfeer heeft niet zoveel te maken met de werking van CO2 in individuele planten. Een toename van CO2 zorgt uiteindelijk niet voor meer plantengroei en zeker niet tot een vermindering van de risico’s van de klimaatcrisis.

“Vroeger waren er ook hittegolven / er zijn nog steeds koude winters.”

Het klimaat is het gemiddelde van 30 jaar weersomstandigheden. Een warme zomer of koude winter zegt dus niets over het klimaat. Het gaat om trends die langere tijd volhouden. Extreem weer is van alle tijden, maar omdat de aarde nu gestaag opwarmt, krijgen we er nog vaker mee te maken.

“Klimaatverandering is een hoax – een verdienmodel voor subsidieslurpers als Greenpeace.”

Geloof me, ik zou blij zijn als we Greenpeace morgen kunnen opheffen. Helaas zijn we op weg naar oncontroleerbare klimaatverandering waarbij miljoenen mensen risico lopen en daarom blijven we als Greenpeace voorlopig nog hard werken tegen klimaatverandering. Als wereldwijd onafhankelijke organisatie nemen we geen geld aan van bedrijven of overheden. We ontvangen dan ook 0 euro, 0 dollar en 0 pesos aan subsidies. Zo kunnen we altijd de waarheid blijven spreken. Maar zijn we dus wel 100% afhankelijk van de steun van mensen zoals jij die ook mee willen vechten tegen dit soort onzin. 

“Wat maakt uit wat wij doen als klein landje?”

Elke ton broeikasgassen die we niet de lucht in pompen telt. Nederland is dan wel een klein land, maar heeft de 17e grootste economie ter wereld en levert dus zeker een bijdrage. Feit is dat Nederland lange tijd onderaan de lijst bungelde van Europese landen die investeren in (het opwekken van) duurzame energie. We lopen dus helemaal niet voor. Dankzij het klimaatakkoord zijn we met een inhaalslag bezig. Intussen weten alle landen dat vergroening noodzakelijk is. En als je toch weet dat we de groene kant op gaan, kun je maar beter snel investeren. 

“Als het echt zo erg is, was er allang ingegrepen.”

“Gaat u maar rustig slapen” sust de overheid. Alsof we goed op weg zijn en er niet zoveel hoeft te veranderen. Helaas bestaat de regering voornamelijk uit politici die de klimaatcrisis behandelen als een van de vele dossiers waarmee ze moeten dealen. Ze erkennen de problemen, maar doen alsof alles onder controle is.

In Amerika noemen ze hen geen ‘climate deniers’ maar ‘climate delayers’. Als je als politicus werkelijk de wetenschap volgt, zet je nu in op een totale verbouwing van ons economisch systeem; een stevige prijs op CO2, een verbod op milieuvervuilende producenten, een eerlijke belasting op vliegreizen en schepen en een verbod op houtkap. En dat gebeurt niet. Vertrouwen op de goede wil van politici is dus niet genoeg. We moeten samen verandering afdwingen.

“Duurzame energie kost banen!!!!!”

Integendeel. De omslag naar een duurzame en circulaire economie levert meer banen op. Er zijn tenslotte installateurs nodig voor zonnepanelen en warmtepompen en dat is nog maar het topje van de ijsberg. Uit voorspellingen blijkt dat we zelfs te weinig mensen hebben om alle duurzame vacatures te vullen! Natuurlijk verdwijnen er ook banen. Maar deze mensen zijn heel goed te begeleiden naar een nieuwe baan. Zo is het kolenfonds ontstaan na het sluiten van kolencentrales.

“Arme landen hebben fossiele brandstoffen nodig.”

Hebben landen in opkomst dan ook een infrastructuur voor vaste telefoonlijnen nodig voordat ze met mobiele telefoons kunnen bellen? Dezelfde nonsens. Deze landen hebben juist de mogelijkheid direct de sprong te maken naar duurzame energie. De laatste 20 jaar is duurzame energie ongelooflijk veel beter en goedkoper geworden.

In landen rond de evenaar is zonne-energie nu al goedkoper dan kolencentrales. Duurzame energie-opwekking is bovendien veel praktischer voor dunbevolkte gebieden. Kleine zonne-energiecentrales zet je overal neer. Een kolencentrale vereist allerlei leidingen naar individuele huizen. De reden dat sommige landen nog niet massaal voor duurzame energie kiezen, is omdat ze niet de juiste kennis in huis hebben of omdat andere delen van de economie nog zijn ingericht op fossiele energie. Of, uiteraard, door machtsinvloed uit de fossiele sector. 

“Vegans en hun sojabonen doen de regenwouden meer kwaad dan goed.”

Dit is ook een leuke mythe. Feit: 90% van de sojateelt in bijvoorbeeld regenwouden gaat naar veevoer – niet naar jouw sojaburger. De vee-industrie vreet dus letterlijk aan de regenwouden. Het is een gek verhaal: als mens kun je veel efficiënter die eiwitten binnen krijgen door direct sojabonen te consumeren in de vorm van tofu, tempeh en sojamelk. In plaats daarvan stoppen we goed voedsel eerst in dieren (met ook nog eens  veel watergebruik en milieuvervuiling tot gevolg). Vlees eten is ook nog eens slecht voor het milieu. De veeteelt stoot waanzinnig veel methaan en stikstof uit, waardoor de aarde nog sneller opwarmt. Bovendien verbruikt én vervuilt de vee-industrie onze bodem en wateren.