#Consumptie #Oceanen #Plastic #Vervuiling

Ik wil een wereld zonder wegwerpplastic

Voedselbedrijven en supermarkten zijn verslaafd aan wegwerpplastic. Maar onze oceanen betalen de prijs. Dit probleem moeten we bij de bron aanpakken. Daarom roep ik grote…

Doe mee

Plastic overwoekert onze planeet. Onderzoeken over het onsterfelijke materiaal volgen elkaar in rap tempo op, bijna teveel om te verwerken. Wij maakten voor jou een relevante selectie uit de wildgroei van plastic-feiten, die lees je allemaal hieronder. Welk monster kijken we in de bek? En: kunnen wij samen het onmogelijke weer mogelijk maken? 

Plastic: weggooien bestaat niet

  • Sinds 1950 is er 8,3 miljard ton plastic geproduceerd. Plasticproducenten verwachten de komende tien jaar hun productie met nog eens 40% te verhogen. Frisdrankbedrijven, de grootste gebruikers, produceren jaarlijks 500 miljard plastic wegwerpflessen. Als er niets verandert, is het plastic monster in 2050 vier keer zo groot.
  • Van die 8,3 miljard ton plastic is ruim 6,3 miljard ton inmiddels afval. Ruim 90% van deze hoeveelheid afval heeft zelfs nooit de recyclecontainer gehaald.
  • In 2015 produceerden we wereldwijd 141 miljoen ton plastic verpakkingsafval. Daarvan werd 40% gestort op vuilstortplaatsen, 14% verbrand en 14%
    gerecycled. De oplettende lezer mist nog 32%. Dit percentage is nooit ingezameld en zwerft nu oneindig rond over onze planeet.

Plastic in ons water

  • Je zou verwachten dat menselijke activiteit op en in de buurt van de oceanen de belangrijkste bron van plasticvervuiling is. Geschat wordt echter dat meer dan 80% van het plastic in de oceanen afkomstig is vanuit het binnenland, verplaatst door wind en waterwegen. Dat ene zakje, blikje of die koekverpakking oprapen op straat heeft dus wél zin.
  • Jaarlijks komt er gemiddeld 8,7 miljoen ton plastic in zee terecht, schatten wetenschappers van de Universiteit van Georgia. Ter illustratie: op elke meter kustlijn ter wereld zijn dat vijftien boodschappentassen vol met plastic.
  • Schokkend: één van de meest afgelegen plekken ter wereld, het onbewoonde Henderson Island, is ‘s wereld meest vervuilde plek. Het afvoerputje van onze oceanen, zou u kunnen zeggen. In een nieuwe studie schatten onderzoekers dat 37,7 miljoen stuks plastic de stranden van Henderson Island vervuilen.
  • Ruim 700 soorten zeedieren lijden ernstig onder onze plasticvervuiling. Ze raken erin verstrikt of eten het op. Negen op de tien zeevogels, één op de drie zeeschildpadden en meer dan de helft van de walvissen en dolfijnen heeft plastic in de maag!

  • We kennen de schokkende beelden van rivieren in Azië die uitpuilen van de plastictroep. Minder bekend is dat ook het aantal plasticdeeltjes in de Rijn ongekend hoog is. ‘De concentratie microplastic behoort tot de hoogste die wereldwijd is waargenomen’, aldus onderzoekster Patricia Holm van de Universiteit van Basel. Microplastics werden gevonden in alle monsters, met gemiddeld 892,777 deeltjes per vierkante kilometer.

Liever verder lezen in de pdf? Dat kan hier!

Plastic en uw gezondheid

  • In rivieren in Wales blijkt dat de helft van de eendagsvliegen- en kokerjufferlarven microplastics in zich heeft. Wat nieuw onderzoek ook heeft uitgewezen: microplastics kunnen via vliegende insecten verspreid worden. Deze plastic deeltjes bedreigen de gezondheid van vogels en andere dieren die de insecten weer eten.
  • Op plasticafval in water groeit een zogenaamde biofilm, die onder meer bestaat uit micro-organismen, zoals bacteriën. Sommigen van deze bacteriën zijn voor mensen en dieren ziekteverwekkend. Plastic deeltjes die via het water reizen, kunnen zo potentiële ziekteverwekkers verspreiden en daarmee de kans op infectieziektes vergroten.
  • In de ontlasting van mensen uit diverse delen van de wereld zijn microscopisch kleine stukjes plastic aangetroffen. Per 10 gram ontlasting vonden de wetenschappers gemiddeld 20 stukjes plastic. Alle deelnemers aan het onderzoek hadden in plastic verpakt voedsel gegeten en 6 van de 8 aten in de onderzoeksperiode vis of zeevruchten.

  • U kent ze wel, die kartonnen meeneembekers voor de koffie. Onderzoek heeft aangetoond dat het plastic laagje in dat bekertje kleine plastic deeltjes afgeeft, vooral als het in contact komt met warmte – zoals hete koffie of thee. Ook door slijtage van tapijt, een synthetisch kledingstuk, polymeermuurverf en van autobanden komen microplastics vrij. Die deeltjes zweven in de lucht en ademen we in. Of ze slaan neer op ons servies, onze etenswaren en worden onderdeel van het stof in huis. Kortom we drinken, ademen en eten microplastics.
  • De kans is groot dat veevoer in Groot-Brittannië plastic bevat. De boer die deze ontdekking deed, begreep van de leverancier dat dit hoort bij het recycleproces. Verpakt brood, maar ook snackrepen worden met plastic en al versnipperd en omgezet tot veevoeder. Dit plastic residu is niet alleen schadelijk voor de dieren, maar kan uiteindelijk ook een risico vormen voor de gezondheid van de mens.

Plastic greenwashing

  • Bedrijven doen er alles aan om u ervan te overtuigen dat zij hart hebben voor de groene zaak. Coca-Cola stelt bijvoorbeeld dat 90% van de flessen recyclebaar zijn. Dat klinkt geweldig, maar is totaal onzinnig: van al het plastic op aarde werd tot nu toe maar 9 procent daadwerkelijk gerecycled. Ook Unilever toetert trots dat ze bamboetandenborstels op de markt gaan brengen. Leuk, maar geen enkel groot bedrijf zegt nog toe dat ze hun plasticproductie terugschroeven. Verminderen: dat is écht noodzakelijk.
  • Recyclen is een sympathiek idee, maar in feite slechts een verplaatsing van het probleem. Gerecyclede synthetische kleding bijvoorbeeld: door deze te dragen en te wassen komen plastic vezels via het afvalwater van de wasmachine terecht in het riool en belanden uiteindelijk weer in zee.
  • Plastic verpakkingen gaan voedselverspilling tegen’, lezen we op de website van Unilever. Ook deze stelling is discutabel. Sinds de introductie van eenmalige plasticverpakkingen in de jaren vijftig van de vorige eeuw is niet alleen de hoeveelheid plasticafval toegenomen, maar óók de voedselverspilling.

Echte oplossingen

  • Onderzoek is altijd het fundament van onze acties. Zo hebben we afgelopen jaar met de #BreakFreeFromPlastic movement wereldwijd opruimacties georganiseerd. Tijdens deze acties telden we hoeveel wegwerpplastic afkomstig was van welke levensmiddelengigant. Na zo’n 239 opruimacties in 42 landen is het duidelijk: Unilever, Coca-Cola en Nestlé mogen zich onder de Grootste Vervuilers scharen. Nu we weten wie de grootste vervuilers zijn, kunnen we hen direct op hun gedrag aanspreken. Daar kunnen ze op rekenen.

  • Het is noodzakelijk dat bedrijven realiseren dat zij zich niet zo simpel uit het huidige plastic probleem kunnen recyclen, of alle nieuwe plastic troep via slimme omwegen ‘verwerken’. En het is óók tijd dat ze stoppen met het afschuiven van dit probleem naar de consument! Alleen zij hebben de macht en middelen om het probleem bij de bron aan te pakken. Zij kunnen de toon zetten door te investeren in een systeem waarbij het de consument mogelijk wordt gemaakt om verpakkingen te hervullen en hergebruiken. Maar ook door te investeren in plasticvrije verpakkingen. Of nog beter, door waar mogelijk van verpakkingen af te zien. Om te beginnen door groenten zoals komkommers, broccoli’s en winterpenen te ontdoen van hun plastic jas.
  • Eind 2018 nam de EU een belangrijke en hoopvolle beslissing: met ingang van 2021 geldt een verbod op een flink aantal plastic wegwerpartikelen, zoals bordjes en bestek. Ook drank- en voedselverpakkingen van piepschuim, roer- en wattenstaafjes, ballonstokjes en zakjes van dun plastic vallen onder het verbod. De richtlijn bepaalt verder dat producenten van onder meer sigarettenfilters, ballonnen en bepaalde voedsel- en drankverpakkingen vanaf 2021 moeten betalen voor de opruimkosten van hun zwerfafval. Een fantastische stap in de strijd tegen wegwerpplastic! Nu is het aan overheden om ervoor te zorgen dat grote plasticverbruikers als Coca-Cola en Unilever écht met doelstellingen komen om minder plastic te produceren.
  • Nog meer goeds: ook grote bedrijven voelen dat het menens is. IJsjesgigant Ben&Jerry’s heeft aangekondigd dat het vanaf april 2019 geen enkel plastic rietje of lepeltje meer verkoopt. Eind 2020 wil het bedrijf helemaal van het plastic af en vervangt het ieder plastic dekseltje en bekertje door een milieuvriendelijk alternatief. Het bedrijf erkent bovendien dat alleen recycling niet de oplossing is voor de mondiale plasticcrisis en dat we af moeten van al het plastic op basis van petroleum. Kanttekening: Ben&Jerry’s is onderdeel van Unilever. Het wordt hoog tijd dat het moederbedrijf een voorbeeld neemt aan de ijsmakers.
  • In het verleden heeft Greenpeace bewezen dat grootschalige verandering mogelijk is. Onder grote druk hebben multinationals zoals Marks & Spencer, Hennes & Mauritz, IKEA en Sony hun producten PVC-vrij en broomvrij gemaakt. De uitspraak van H&M-milieumanager Ingrid Schullstrom in het Greenpeace-rapport Bloed-link zegt genoeg: ‘We kwamen erachter dat vrijwel alles mogelijk is, als je maar duidelijke richtlijnen opstelt voor wat je níet accepteert.’

Greenpeace in actie

  • Collectieve actie maakt écht het verschil. Zelfs Unilever toont inmiddels (onder druk) oprechte interesse in duurzame innovatie. Het bedrijf maakte eind januari bekend dat het voor een aantal van zijn merken herbruikbare verpakkingen op de markt gaat brengen. De nieuwe productconcepten zullen worden getest via Loop™, het eerste ‘afvalvrije webwinkelplatform ter wereld’. Hervulbare verpakkingen zijn een geweldig initiatief. Loop™ klinkt ook te gek, maar betekent niet de doorbraak die we nodig hebben om plasticvervuiling tegen te gaan. Het initiatief zal pas echt impact kunnen hebben als Unilever zich bereid toont om met duidelijke reductiedoelstellingen te komen, waarbij ze hun gebruik van wegwerpplastic drastisch verminderen. Investeren in herbruikbare alternatieven is goed, maar kan alleen op grote schaal het verschil maken.

Break free from plastic!

#BreakFreefromPlastic gaat niet over één nacht ijs: deze strijd vergt geduld en doorzettingsvermogen. Met twee schepen vaart Greenpeace daarom deze lente met The Plastic Monster Ship Tour. We gingen de – zeer vervuilde – Rijn op, om twee grote vervuilers tot de orde te roepen. Heb je ons zien varen bij Rotterdam? We hadden een mooie verrassing voor Unilever. Dansend demonstreerden honderden mensen tegen het Plastic Monster dat dit bedrijf de wereld heeft ingejaagd.

We hebben bovendien alle supporters, vrijwilligers en ieder ander opgeroepen om ook een Plastic Monster te maken. Deze creatieve bouwsels hebben wij afgeleverd bij de bron. Onze reis zit er nog niet op: we zetten koers naar Zwitserland, waar het hoofdkantoor van Nestlé huist. Ook hier kunnen ze op ons bezoek rekenen. Onze boodschap is duidelijk: wij eisen een wereld zonder wegwerpplastic!

Terug naar de pagina van Greenpeace Magazine