Want to do more?
Πάτα εδώ ×

Στο πρώτο από τα άρθρα του που θα φιλοξενήσουμε, ο διατροφολόγος Δημήτρης Πέππας μιλάει για τα οφέλη της φυτικής διατροφής για τον άνθρωπο και το περιβάλλον.

Alternative Protein Sources. © Mitja  Kobal / Greenpeace
H κατανάλωση τροφίμων φυτικής προέλευσης έχει πολλαπλά οφέλη, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για το περιβάλλον, με διάρκεια στον χρόνο. © Mitja Kobal / Greenpeace

Ως plant based διατροφή ορίζουμε το είδος αυτό που κυρίως στηρίζεται στην κατανάλωση φυτικών προϊόντων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα τέτοιας διατροφής είναι η Ελληνική διατροφή, Ικάρια διατροφή και Μεσογειακή διατροφή. Ζώντας σε μία εποχή που η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων κρέατος, ιδιαίτερα κόκκινου, και επεξεργασμένων προϊόντων ζωικής προέλευσης (αλλαντικά, fast food κοκ) έχει γίνει καθημερινή συνήθεια, ίσως ήρθε η στιγμή να σκεφτούμε το ενδεχόμενο αλλαγής συνηθειών και στροφής στον τρόπο που τρεφόμαστε.

Έχει φανεί τις τελευταίες δεκαετίες πως η φυτική διατροφή προάγει την καλή υγεία ποικιλοτρόπως. Αρχικά, υπάρχει μία μερίδα μελετών που υποστηρίζουν πως η στηριζόμενη σε φυτικά τρόφιμα διατροφή βοηθάει τόσο στην απώλεια σωματικού λίπους, όσο και στη διατήρηση του συνολικού σωματικού βάρους σε φυσιολογικά επίπεδα. Αυτό το αποδίδουν κυρίως στο γεγονός πως οι αυξημένες διαιτητικές ίνες “δεσμεύουν” μέρος των θερμίδων, με αποτέλεσμα ο οργανισμός τελικά να παραλαμβάνει έως και 20% λιγότερη ενέργεια.

Πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, η βιβλιογραφία υποστηρίζει πως πέραν της καλύτερης διαχείρισης του σωματικού βάρους, το συγκεκριμένο μοντέλο προστατεύει και από καρδιαγγειακά νοσήματα, ακόμα και σε βαθμό τέτοιο ώστε να μειωθεί ή και να διακοπεί η φαρμακευτική αγωγή. Αντίστοιχα, το αποτέλεσμα αυτό πιθανολογείται πως εμφανίζεται λόγω των αυξημένων διαιτητικών ινών, της παροχής καλής ποιότητας λιπαρών, επαρκών ποσοτήτων αντιοξειδωτικών και διουρητικών ουσιών, συστατικά τα οποία βελτιώνουν τα επίπεδα της χοληστερόλης, των τριγλυκεριδίων και του σακχάρου στο αίμα και χαμηλώνουν την αρτηριακή πίεση, συνδυαστικά με την επίδραση που αναφέραμε σχετικά με το σωματικό βάρος. Τέλος, έχει παρατηρηθεί βελτίωση της έξαρσης των συμπτωμάτων και της συνολικής εικόνας σε ασθενείς με νοσήματα του εντέρου, χωρίς οι ερευνητές να αποκλείουν την υιοθέτηση ακόμα κι από άτομα χωρίς ή με ήπια συμπτώματα του πεπτικού. Ομοίως, η αιτιολόγηση φαίνεται να βρίσκεται στις φυτικές ίνες και στους αντιοξειδωτικούς παράγοντες, τα οποία τελικά μειώνουν τη φλεγμονή και προστατεύουν τον γαστρεντερικό σωλήνα.

PT Megakarya Jaya Raya (PT MJR) Oil Palm Concession in Papua. © Ulet  Ifansasti / Greenpeace
80% της αποψίλωσης δασών στον κόσμο οφείλεται στην ανάγκη για καλλιεργήσιμη γη, κυρίως για την παραγωγή ζωοτροφών (λ.χ. σόγιας), αλλά και για την ίδια την κτηνοτροφία, ώστε να χρησιμοποιηθούν ως βοσκοτόπια. © Ulet Ifansasti / Greenpeace

Αναφορικά με την επίδραση της διατροφής στο περιβάλλον, έχει τεθεί εδώ και αρκετά χρόνια το κατά πόσο η βιομηχανία παραγωγής τροφίμων υποστηρίζει τη βιωσιμότητα. Ως βιωσιμότητα, συγκεκριμένα στον τομέα της διατροφής, ορίζουμε την ικανότητα παραγωγής αγαθών με τρόπο τέτοιο ώστε να εξασφαλίζεται το καλύτερο αποτέλεσμα τόσο για τον άνθρωπο, όσο και για το ίδιο το περιβάλλον παραγωγής, μακροπρόθεσμα. Για να εξεταστεί η βιωσιμότητα, συνήθως εξετάζονται οι εξής 3 παράγοντες: η ποσότητα γης που χρησιμοποιείται για την παραγωγή, η εκπομπή αερίων που συμβάλλουν στο φαινόμενο του θερμοκηπίου και οι απαιτήσεις σε ενέργεια. Αξίζει να αναφέρουμε πως το 80% της αποψίλωσης δασών στον κόσμο οφείλεται στην ανάγκη για καλλιεργήσιμη γη, κυρίως για την παραγωγή ζωοτροφών (λ.χ. σόγιας), αλλά και για την ίδια την κτηνοτροφία, ώστε να χρησιμοποιηθούν ως βοσκοτόπια.

Βασιζόμενοι σε αυτά, οι ερευνητές μίας πρόσφατης μελέτης έλεγξαν κατά πόσο οι διατροφικές συνήθειες των ανθρώπων μπορούν να έχουν επίδραση στο περιβάλλον. Και πραγματικά, έδειξαν πως και στους τρεις προαναφερθέντες παράγοντες, η φυτική διατροφή είχε σαφώς πιο ευνοϊκά αποτελέσματα σε σχέση με δίαιτα αυξημένης περιεκτικότητας σε ζωικά τρόφιμα (λ.χ. δυτικού τύπου), καταλήγοντας έτσι στο συμπέρασμα πως υιοθετώντας ένα τέτοιο μοντέλο, προστατεύουμε καλύτερα το περιβάλλον κι εξασφαλίζουμε τη βιωσιμότητα, χωρίς ωστόσο να κινδυνεύει η οικονομία.

Αναλογιζόμενοι τα προηγούμενα, γίνεται πλέον κατανοητό πως ένα πρότυπο διατροφής που στηρίζεται κυρίως στην κατανάλωση φυτικής προέλευσης τροφίμων έχει πολλαπλά οφέλη, τόσο για τον άνθρωπο όσο και για το περιβάλλον, με διάρκεια στον χρόνο. Ίσως η αλλαγή διατροφικών συνηθειών να φαίνεται ορισμένες φορές κουραστική, επομένως η συνειδητή μεταστροφή του τρόπου ζωής ενδεχομένως να είναι πιο αποτελεσματική. Ας πάρουμε παράδειγμα από τους κατοίκους της Ικαρίας: φυτική διατροφή, λίγο κρασί, καλή παρέα, ζωή χωρίς άγχος κι έχουν καταφέρει να έχουν από τα μεγαλύτερα προσδόκιμα ζωής παγκοσμίως, προστατεύοντας παράλληλα το περιβάλλον. Δεν ακούγεται τόσο δύσκολο τώρα, σωστά;

Δημήτρης Πέππας είναι απόφοιτος του τμήματος Επιστήμης Διαιτολογίας-Διατροφής του Χαροκοπείου Πανεπιστημίου και του τμήματος Επιστήμης Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού του Πανεπιστημίου Αθηνών. Έχει μεταπτυχιακό στην εφαρμοσμένη Διαιτολογία-Διατροφή και Άσκηση, ενώ είναι υποψήφιος διδάκτορας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, με το ερευνητικό του ενδιαφέρον να εστιάζει στη γονιδιακή προδιάθεση και τις αλληλεπιδράσεις με τη διατροφή και την άσκηση. Επίσης είναι συγγραφέας του βιβλίου Ikarian Diet.