Samen beschermen we de oceanen!

Waarom 2026 het beste jaar voor de oceanen is tot nu toe is.

Waar denk jij aan bij de oceaan? Een enorme plas, eindeloos blauw water, heel ver weg? Of die fijne strandvakantie bij de Middellandse zee. Misschien denk je wel aan de plastic soep en schildpadden die verstikken in al dit plastic. Of denk je aan walvissen, orka’s en dolfijnen die er zwemmen. Als duiker denk je misschien mooiste koraalriffen met de kleinste, kleurige visjes die er rondzwemmen op zoek naar eten. We hebben allemaal verschillende gevoelens en gedachten bij de oceaan, toch hebben we één ding gemeen. We kunnen niet zonder de oceaan. 

Onze oceanen zijn onmisbaar voor het leven op aarde. Tegelijk staan ze onder enorme druk door klimaatverandering, plastic vervuiling, overbevissing en andere dreigingen, ook nieuwe zoals diepzeemijnbouw. De afgelopen 50 jaar zijn we als Greenpeace, samen met jullie in actie gekomen om de oceanen te beschermen. Met de komst van het historische Oceanenverdrag betreden we een nieuw tijdperk. Een tijdperk waarin we daadwerkelijk het verschil kunnen maken en grote delen van de oceaan beschermen.  De oceaan ademt voor ons allemaal, het minste wat we kunnen doen is haar beschermen. 

De aarde bestaat voor zo’n 71% uit water, onze groene aardbol is eigenlijk een blauwe planeet. Al dit water heeft verschillende belangrijke functies. 

De oceanen produceren 50% van de zuurstof op aarde, ze beschermen ons tegen de opwarming van de aarde en barsten van het leven.  Van zeeschildpadden en haaien tot de mooiste koralen en eeuwenoude diepzeesponzen. Helaas staan de oceanen onder enorme druk. Zonder gezonde oceanen, komt de gezondheid van de planeet en zo onze eigen gezondheid in gevaar. Allemaal goede redenen om  beter op onze oceanen te passen. Gelukkig is er hoop. Sinds het begin van dit jaar is het wereldwijde Oceanenverdrag officieel in werking getreden. Maar hoe helpt dit nou? 

De oceaan is de woonplaats voor zoveel verschillende vormen van leven. Piepkleine krill die gegeten wordt door walvissen. Haaien die honderden jaren oud kunnen worden. Gigantische scholen vissen, die samenballen en zich zo beschermen tegen rovers, maar denk ook aan zeeleeuwen, otters en ook vogels die afhankelijk zijn van de zee voor hun eten. En niet in de laatste plaats wijzelf. Miljoenen mensen zijn voor hun voedsel en inkomen afhankelijk van de oceaan. In sommige culturen wordt de oceaan beschouwd als een heilige plek diep verbonden met het spirituele leven. 

Waarom moeten we de oceaan beschermen?

Deze oceanenwereld barst van het leven en hoe dieper we onder het blauwe oppervlak duiken, hoe minder we er vanaf weten. We weten meer van de maan dan van de diepzee. Elke keer als wetenschappers een kijkje nemen in de diepste gedeelten van de diepzee ontdekken ze nieuwe soorten. Er blijken mangaanknollen (een soort knollen gevormd door laagjes metalen en mineralen) te liggen die zuurstof produceren. Het is een waanzinnige, bijna buitenaardse wereld, vol maffe wezens. Het is een plek waar volgens de wetenschap de oorsprong van ons leven ligt. 

Helaas hebben onze oceanen met tal van bedreigingen te maken. 

Gigantische industriële vissersschepen vissen, legaal, de oceanen leeg. Bijvoorbeeld schepen die met kilometers lange lijnen tonijn vangen. Ze hebben vaak haaien als bijvangst. Tweederde van alle haaiensoorten op de wereld is bedreigd, een deel hiervan wordt met uitsterven bedreigd. 

Er is nog een gevolg, dat onzichtbaarder is, maar wel groot. Door deze gigantische vissersschepen is er steeds minder vis in de zee en ze worden steeds kleiner. Dat zit zo.  Grote, oudere vissen krijgen meer nageslacht. Deze zijn inmiddels bijna overal weggevangen en de jongere vissen krijgen de kans niet om zo groot te worden. Kleinere vissen leggen minder eieren dan wanneer ze ouder zouden worden. Ze leven dus korter en krijgen minder nageslacht. Er worden dus niet alleen heel veel vissen weggevangen, er komen er ook steeds minder bij. Dit heeft tot gevolg dat kleinschalige, lokale vissers hun inkomen en voedsel steeds verder moeten uitvaren en met een kleinere vangst thuiskomen. 

Waarom is de oceaan belangrijk voor het klimaat?

De aarde en oceanen warmen op door de hoge CO2-uitstoot, dat is onder andere een bedreiging voor de koralen. Grote delen van riffen verbleken en sterven af. Koraalriffen vol voedsel en leven veranderen zo in dode vlaktes. Dit is bij de meeste mensen wel bekend.

Koralen hebben ook een functie in het beschermen van de kustlijn, ze dienen als golfbrekers en zorgen ervoor dat de golven minder hard op de kust aankomen. Juist bij de stijgende zeespiegel hebben we ze hard nodig.  

Die hogere CO2-uitstoot heeft nog een gevolg, de oceaan wordt zuurder. Kalkachtige dieren zoals koralen en schelpen kunnen niet tegen dat zure water en krijgen moeite met groeien en overleven. Als we alleen al kijken naar de koralen dan zie je hoe alles met elkaar in balans is en hoe de opwarming van de aarde dit op allerlei verschillende niveaus verstoord. 

Is er nog hoop voor de oceanen?

Al deze dingen maken misschien moedeloos, maar er is echt hoop. Er is een oplossing. Om onze oceanen gezond en weerbaar te houden, moet tenminste 30% van de ‘volle zee’ in 2030 beschermd zijn. Volgens wetenschappelijke inzichten is dit het absolute minimum dat nodig is om de oceaan de kans te geven zich te herstellen.Te vaak ontbreekt echte bescherming in kwetsbare gebieden, daarom zijn er strikte en volledig beschermde zeereservaten nodig.

Met de komst van het Oceanenverdrag kunnen we dit in werking zetten. We kunnen gebieden op volle zee aanwijzen om te beschermen. In deze beschermde zeegebieden kan het leven herstellen en floreren. Met steeds meer gebieden kan er een netwerk van zeereservaten ontstaan, onstaan er veilige migratieroutes en kraamkamers, kan het koraal herstellen en kunnen we zorgen voor een gezonde, levendige oceanen voor de generaties na ons.

Wat kan ik doen?

We moeten wel een stevig tempo maken. We hebben nog maar vier jaar om dit belangrijkste doel te halen. Nederland heeft Oceanenverdrag ondertekend, maar nog niet bekrachtigd. Dit moet snel gebeuren, zodat ook de Nederlandse overheid mee kan praten en invloed heeft op de toekomst van onze oceanen. 

Teken de petitie en roep de Nederlandse overheid op om het Oceanenverdrag ook zo snel mogelijk te bekrachten. De oceaan ademt voor ons allemaal. Het minste wat we kunnen doen, is haar beschermen. Wil je nóg meer doen? Steun ons met een donatie, met jouw donatie kunnen wij blijven strijden voor gezonde oceanen en een leefbare planeet.

Oproep aan de regering

Steun het oceanenverdrag en maak bescherming van de oceaan écht mogelijk.

Onderteken de oproep

Wil je nog meer doen? Met een donatie kunnen wij blijven doen wat nodig is om de oceanen te beschermen. We voeren onderzoek uit op zee, brengen misstanden aan het licht, oefenen druk uit op bedrijven en overheden via lobby en campagnes, en komen in actie wanneer de natuur bescherming nodig heeft. Help je mee?