JBS, het vleesimperium van de Braziliaanse miljardairbroers Batista, dreigt zijn verwoestende praktijken uit te breiden naar Nigeria. Je weet wel, het land waar oliemultinational Shell mensen en milieu zwaar vervuild achterliet. Greenpeace waarschuwde JBS vorig jaar al: nu jullie hoofdkantoor in Nederland zit, gelden Nederlandse wetten. Met jouw steun zullen we het bedrijf daaraan houden.
Je kent de olie-industrie als een genadeloze vervuiler die wereldwijd natuur en mensenlevens verwoest. Niet voor niets kom jij samen met Greenpeace al decennia in actie tegen oliemultinationals als Shell en TotalEnergies. Maar er is een industrie die de concurrentie met de oliegiganten gemakkelijk aankan. Een sector die de negatieve schijnwerpers beter weet te vermijden, maar op alle fronten minstens even schadelijk is: de vee-industrie.
Grote vleesbedrijven maken, net als de oliegiganten, onvoorstelbare winsten ten koste van lokale voedselsystemen, kleine boeren, Inheemse volken, dieren, de natuur en het klimaat. Hun enorme methaanuitstoot warmt de aarde steeds verder op en wereldwijd maken unieke regenwouden plaats voor hun weilanden en veevoer. Aangestoken bosbranden vervuilen de lucht in de Amazone sterker dan die in Beijing, en rivieren en kusten veranderen in ‘dead zones’ door de chemische troep en nitraatvervuiling van de vleesindustrie.
Multinationals als JBS en sojagigant Cargill domineren de hele, complexe productieketen, van veevoer tot kippen, koeien en varkens, en van slachterijen tot vleesverwerkers. Dat geeft de megaconcerns een ongekende macht over ons voedselsysteem. En het probleem is structureel: ze worden alleen maar groter en machtiger. Dat betekent meer koeien, meer ontbossing, meer klimaatcrisis, meer geruïneerde kleine boeren en verjaagde Inheemse volken. En, kijk naar Nederland: meer stikstof en natuurvernietiging.
Wie dit soort bedrijven wil aanpakken, vindt al snel een leger goedbetaalde juristen tegenover zich. Al even goedbetaalde lobbyisten zorgen er, net als bij de oliebedrijven, voor dat wet- en regelgeving vaak in het voordeel van de vleesbedrijven uitpakt. Hoog tijd dus, dat Greenpeace samen met jou de schijnwerpers zet op deze schandalige industrie die wereldwijd verantwoordelijk is voor grootschalige vernietiging van mens en natuur.
De vleesmiljardairs
De grootste schurk onder de vleesbedrijven is het van oorsprong Braziliaanse JBS. Opgericht door José Batista Sobrinho in 1953, bouwden hij en zijn zonen – inmiddels miljardairs – Wesley en Joesley het bedrijf uit tot het grootste vleesimperium ter wereld, met vestigingen in ruim 20 landen. Dat ging niet vanzelf: ze kochten wereldwijd bedrijven op en in Brazilië ruim 1.800 politici en ambtenaren om, investeerden in financiële en politieke vrienden zoals Trump, tuigden dubieuze belastingconstructies op en via hun toeleveringsketen waren ze betrokken bij de schending van de rechten van Inheemse en traditionele gemeenschappen. Ook de natuur bleek vaak niet veilig voor de expansiedrift van JBS.
JBS is ontransparant over zijn broeikasgasuitstoot en controleert notoir slecht of zijn toeleveranciers ontbossen of mensenrechten schenden. Maar de vleesgigant zou dit wel móeten doen: JBS blijft verantwoordelijk voor schandalen en schendingen in zijn toeleveringsketen. Juist als machtigste partij in de wereldwijde vleessector moet de multinational ervoor zorgen dat zijn bedrijvigheid niet ten koste gaat van natuur, klimaat en mensen.
Bloody business
Op 30 april haalde Greenpeace het verwoestende JBS uit de schaduw waarin het comfortabel zijn vele miljarden verdient. Onze actievoerders legden de eerste JBS-aandeelhoudersvergadering in Nederland stil, terwijl klimmers grote spandoeken met druipend nepbloed ophingen: ‘JBS: Keep your bloody business out of Africa’.
Tegelijkertijd nam Greenpeace Nederland juridische stappen tegen het bedrijf. Onze directeur Marieke Vellekoop bood de aandeelhouders een doorwrochte brief van 37 kantjes aan, waarin we openbaarheid van informatie eisen over de uitbreidingsplannen van JBS in onder andere Nigeria. De advocaten van Greenpeace Nederland zetten daarin op een rij welke Nederlandse wetten JBS overtreedt met zijn enorme broeikasgasuitstoot, lange geschiedenis van milieuschade en mensenrechtenschendingen gelinkt aan het bedrijf. Drie weken krijgt JBS om de gevraagde informatie te leveren. Daarna stapt Greenpeace Nederland naar de rechter, die JBS kan verplichten de gevraagde informatie onder ede te delen.
Elizabeth Atieno van Greenpeace Afrika juicht de actie toe: ‘We móeten deze nieuwe golf van verwoesting in de kiem smoren.
Hoewel JBS alvast een verwaarloosbaar aandeel heeft genomen in de plantaardige eiwitsector – de moloch kocht eerst Vivera en in 2025 De Vegetarische Slager – blijft vlees zijn core business. En daarin wil het nóg verder uitbreiden. Nu al kan JBS dagelijks zo’n 76.000 koeien, 147.000 varkens en 14 miljoen kippen slachten. Dat is veel en veel meer vleesproductie dan de aarde aankan én dan we nodig hebben: vee en veevoer nemen ruim 80% van alle landbouwgrond in beslag, terwijl ze slechts 18% van onze calorieën en 37% van onze proteïnen leveren.
Toch houdt JBS graag de mythe in stand dat het ‘de wereld voedt’. Het bedrijf voorziet een groei van de dierlijke eiwitconsumptie met 70% in 2050 en dat is dikke winst voor de vleesgigant. Dus zoekt JBS ‘nieuwe markten’ voor zijn uiterst schadelijke activiteiten, vooral in Azië en Afrika.
Landroof, slavernij en greenwashing
JBS’ bedrijfsmodel jaagt niet alleen ontbossing aan. Amnesty International toonde in 2020 aan hoe JBS bijdroeg aan landroof en mensenrechtenschendingen tegen Inheemse volken in Brazilië, variërend van intimidatie en bedreiging tot moord. De Braziliaanse overheid zette in 2023 elf industriële boerderijen die zijn gelinkt aan JBS op haar ‘Vuile Lijst’ van bedrijven die zich schuldig maak(t)en aan slavernij. Dit bevestigde wat Greenpeace al in het rapport ‘Slaughtering the Amazon’ uit 2009 publiceerde. En de mensonterende praktijken lijken nog altijd niet uitgebannen: in 2025 bracht Repórter Brasil JBS opnieuw in verband met slavergonij-achtige omstandigheden in zijn toeleveringsketen.
In november 2025 schikte JBS met procureur- generaal Letitia James van New York na een aanklacht vanwege misleidende klimaatbeloften in zijn reclame-uitingen. JBS moest 1,1 miljoen dollar bijdragen aan slimme klimaatprogramma’s voor New Yorkse boeren. De valse claim in de omstreden JBS-advertenties werd vier jaar eerder met veel tamtam aangekondigd: JBS zou per 2040 klimaatneutraal worden en in 2035 alle ontbossing uit zijn toeleveringsketen bannen. Maar concrete plannen heeft het bedrijf nooit laten zien, constateerde James (die inmiddels op een zijspoor is gezet door Trump).
Bovendien had JBS al in 2009 het Cattle Agreement ondertekend, na een Greenpeace- rapport dat de enorme ontbossing door de vee-industrie aan de kaak stelde. Binnen twee jaar zou die ontbossing volledig uit de JBS-keten verdwenen zijn, aldus het bedrijf. Die deadline verschoof JBS keer op keer, en uiteindelijk (in 2021) naar 2035. Sterker nog, onderzoek na onderzoek linkt JBS-toeleveranciers aan grootschalige illegale ontbossing. Sowieso is JBS de onbetwiste kampioen klimaatopwarming binnen de wereldwijde vee-industrie dankzij zijn gigantische methaanuitstoot, die volgens Greenpeace Nordic-onderzoek hoger is dan die van Shell en ExxonMobil samen.
Corruptieschandalen
De staat New York was niet de enige die JBS aanklaagde: de reeks corruptieschandalen waarin het bedrijf is verwikkeld lijkt eindeloos. Zo gingen de broers Batista in 2020 akkoord met een Amerikaanse boete van ruim 256 miljoen dollar voor grootschalige omkoping. In 2021 gaf JBS-dochteronderneming Pilgrim’s Pride prijsafspraken en fraude toe, waarvoor het in 2025 schikte voor 41,5 miljoen dollar. En dat zijn slechts enkele voorbeelden die de media haalden.
In 2025 kwam het hoofdkantoor van dit omstreden bedrijf naar Nederland – althans, op papier. Zo kon het een beursnotering krijgen aan de New Yorkse beurs. Ondanks waarschuwingen voor de slechte reputatie van JBS, door Republikeinse en Democratische politici en investeringsadviesbureaus, stemden investeerders toch in en kon JBS op Wall Street miljarden ophalen. Kapitaal waarmee het bedrijf zijn verwoestende industrie nu onder meer wil uitbreiden naar Nigeria. Een land dat nog geen intensieve veehouderij kent, maar wel veel kleine boeren en ongerepte natuur. In die context kan het verdienmodel van vleesmultinationals als JBS desastreuze gevolgen hebben.
Gevaarlijke expansie naar Nigeria
‘We hebben dit eerder gezien’, zegt Elujulo Opeyemi namens Nigeria’s Climate Justice Movement. ‘Een buitenlands bedrijf komt naar ons land met grote beloftes: banen, ontwikkeling, vooruitgang. In plaats daarvan laten ze een spoor van vernietiging achter, waarvoor gemeenschappen nog decennialang de prijs betalen.’ Opeyemi refereert aan de enorme vervuiling door oliemultinational Shell in de Nigerdelta. Nu strekt vleesmultinational JBS zijn begerige handen uit naar het grote Afrikaanse land. Van de 5 tot 6 miljard dollar die JBS in zijn agressieve mondiale expansie wil steken, investeert het maar liefst 2,5 miljard dollar in zes Nigeriaanse vleesverwerkingsfabrieken.
Volgens JBS-baas Gilberto Tomazoni is dat om Nigeria te helpen de voedselonzekerheid tegen te gaan. Dat valt te betwijfelen. De Nigeriaanse krant The Nation schrijft dat er een deal met Saoedi-Arabië in de maak is die vooral draait om de export van vlees vanuit Nigeria. De kans is groot dat het industriële vlees dus niet of nauwelijks op Nigeriaanse borden belandt, maar dat de bevolking wel de verwoestende gevolgen voor haar kiezen krijgt.
De plannen van JBS stuiten op toenemend verzet, in Nigeria én in Nederland, waarbij Greenpeace Afrika en Greenpeace Nederland nauw samenwerken. ‘De groei van het vleesimperium van JBS gaat hand in hand met milieuvernietiging, gigantische uitstoot, mensenrechtenschendingen en een totaal gebrek aan transparantie’, somt voedselcampaigner bij Greenpeace Afrika Elizabeth Atieno op. Ze waarschuwt: ‘De projecten die we nu goedkeuren, bepalen wie ons land en onze voedselsystemen controleert.’
De Braziliaanse praktijken van de vleesindustrie zijn een afschrikwekkend voorbeeld. In Brazilië zag je hoe kleine boeren – vaak met valse beloften – werden uitgekocht of van hun land verjaagd, om plaats te maken voor enorme vee-ranches of veevoerplantages. Monoculturen van soja en mais verdrongen land voor de eigen voedselproductie van lokale gemeenschappen, die door klimaatverandering toch al extra kwetsbaar zijn. Dat zal in Nigeria niet anders zijn, vrezen we. Mensen die eerst hun eigen voedsel verbouwden, moeten dan de bewerkte producten kopen van agrobedrijven die hun land opkochten of inpikten.
JBS is in Nigeria al net zo ontransparant als in Brazilië. Mensen die in het gebied leven en wiens toekomst gevaar loopt, hebben voor zover wij weten tot nu toe geen inzicht of inspraak gekregen, terwijl dat volgens internationale afspraken wél zou moeten. Besluiten handelt JBS bij voorkeur af met de Nigeriaanse regering, waarmee ze in 2024 een overeenkomst sloot over de zes megafabrieken.
Greenpeace Nederland wil inzage krijgen in de uitbreidingsplannen van JBS, om op basis van die informatie te bepalen of een rechtszaak mogelijk is, waarmee we de verwoestende groeiplannen kunnen stoppen voordat ze van start gaan. Heeft JBS bijvoorbeeld een milieueffectrapportage geleverd? Zijn de gemeenschappen en andere belanghebbenden geraadpleegd? Dat is ook wat diverse organisaties in Nigeria willen weten.
‘We weten van de Nigerdelta wat er gebeurt als regeringen de deur openzetten naar destructieve bedrijven zonder eerst moeilijke vragen te stellen’, zegt Opeyemi strijdbaar. ‘Nu stellen we die vragen wel. En we verwachten antwoorden voordat hier ook maar één JBS- fabriek wordt gebouwd.’
Dit artikel verscheen in de zomereditie 2026 van Greenpeace Magazine.
Stop de verwoesting door JBS!
Greenpeace Nederland wil niet toekijken hoe JBS vanuit Nederland zijn vernietigende praktijken uitbreidt naar Nigeria en andere landen. Samen met Afrikaanse activisten zetten we de kracht van onze internationale organisatie in.
Steun jij onze juridische strijd tegen het grootste vleesbedrijf ter wereld? Doneer dan eenmalig 1 euro en voeg jouw naam toe! act.gp/jbs-gpm
Meer weten over JBS en de schandalen waarin het verwikkeld is?
Greenpeace Brazilië documenteerde er talloze in ‘Cooking the planet’: act.gp/cooking-gpm
Blijf op de hoogte
Meld je net als bijna 500.000 anderen aan voor de Greenpeace-nieuwsbrief en blijf op de hoogte van onze acties en campagnes en hoe je daaraan kan bijdragen.
