Avrupa’dan Türkiye’ye Gönderilen Plastik Atık 2025’te Rekor Kırdı: Sıfır Atık Şampiyonu Türkiye, Avrupa Birliği’nin Açık Ara En Büyük Plastik Atık Alıcısı
(23 Mayıs 2026 – Tarsus, Mersin)
3 Haziran 2026, İstanbul – Greenpeace Türkiye, bu hafta sonu düzenlenecek olan Sıfır Atık Forumu öncesinde yayımladığı yeni politika bilgi notuyla Türkiye’nin Sıfır Atık politikasının görünmeyen yüzünü ortaya koyuyor. “Söylemin Ardındaki Gerçek: Türkiye’nin Sıfır Atık Politikasının Görünmeyen Yüzü” başlıklı bilgi notuna göre 2025 yılında Avrupa Birliği’nin plastik atık ihracatı yüzde 19 artışla 503 bin tona ulaşarak tarihi rekor kırdı ve Türkiye plastik atıkların açık ara en büyük varış noktası oldu. Bu tarihi rekorla Avrupa Birliği’nden gelen plastik atık miktarı 2004’ten bu yana 435 kat artmış oldu. COP31 sürecindeki ana gündemlerinden biri Sıfır Atık olan Türkiye, Avrupa’nın plastik atık ihracatının birinci adresi olmayı sürdürüyor. Bilgi notu, Türkiye’nin Sıfır Atık söylemiyle sahadaki gerçeklik arasındaki derin çelişkiyi açığa çıkarıyor.
Bu çelişkileri gidermek için “Gerçek Sıfır Atık” kampanyasını başlatan Greenpeace Türkiye; Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’na, Ticaret Bakanlığı’na ve Türkiye’nin COP31 müzakere heyetine seslenerek, şu taleplerde bulunuyor:
- Plastik ve tekstil atıkları ithalatına yönelik istisnasız ve kalıcı bir yasak kararı uygulansın.
- Yeni petrokimya yatırımları derhal askıya alınsın ve sektörel bir moratoryum ilan edilsin.
- Plastik üretiminin kaynağında azaltılmasına yönelik bağlayıcı hedefler ulusal iklim değişikliği eylem planlarına entegre edilsin.
- BM Küresel Plastik Anlaşması müzakerelerinde, plastik üretimine katı sınırlar getirilmesini savunan bir pozisyon alınsın.
Geri Dönüşüm İllüzyonu: Rakamlar Neden Yanıltıcı?
Türkiye’nin Sıfır Atık hareketi, geri dönüşüm oranlarını temel başarı göstergesi olarak sunuyor. Ancak küresel plastik geri dönüşüm oranı yalnızca yüzde 9 civarlarında gerçekleşiyor ve yılda 400 milyon tonun üzerinde gerçekleşen plastik üretimine karşı bu oran tamamen etkisiz kalıyor. Kaynağında üretimi sınırlandırmayan bir atık yönetimi, açık bir musluğun altına kova tutmaktan farksız.
Greenpeace Türkiye Sosyal ve Ekonomik Sistemler Kampanya Sorumlusu Berk Butan, bilgi notunun bir reddiye değil liderlik çağrısı olduğunu ifade etti. Kasım ayında Antalya’da gerçekleşecek Birleşmiş Milletler İklim Zirvesi’ne (COP31) ev sahipliği yapacak Türkiye’nin, Sıfır Atık’ı söylemden gerçek politika dönüşümüne taşımak için tarihi bir fırsata sahip olduğunu belirtti.
“Türkiye 2025’te Avrupa Birliği’nin plastik çöpünün en büyük varış noktası oldu, ülkenin denizleri ve kıyıları mikroplastikle kirleniyor ve yeni petrokimya kompleksleri için ÇED süreçleri tamamlanıyor. Söylem ile sahada yaşanan gerçeklik arasındaki bu makas, bir politika tercihi, yapısal bir çerçeveleme sorunu olarak karşımıza çıkıyor. Önümüzde politika değişikliği için önemli bir fırsat var. Kasım 2026’da COP31’e ev sahipliği yapacak olan Türkiye, Sıfır Atık temasını zirvenin eylem ajandasına da ekleyerek öne çıkarmayı amaçlıyor. Bu, Türkiye’nin liderlik gösterebileceği ve anlatının ötesine geçerek, gerçek Sıfır Atık hedefini mümkün kılacak değişimleri başlatabileceği tarihi bir an. Zira gerçek Sıfır Atık hedefi plastiği geri dönüşüm kutusuna atmakla, başkasının plastik atığını almakla değil, onu kaynakta üretmemeyi başarmakla mümkün. Bu hedefe ulaşmanın yolu, atık ithalatını engellemekte, üretim kararlarında, yatırım tercihlerinde ve uluslararası müzakere masasındaki tutumda başlıyor.”
Editöre notlar:
- Politika bilgi notunun tamamına bu bağlantıdan ulaşabilirsiniz.
- “Gerçek Sıfır Atık” kampanyası: Greenpeace Türkiye’nin 2026 yılı Plastik Kampanyası kapsamında plastik atık ithalatının yasaklanması, petrokimya yatırımlarının durdurulması ve plastik üretiminin kaynağında azaltılması için yürüttüğü kampanya. COP31 ve BM Küresel Plastik Anlaşması müzakereleriyle eşzamanlı yürütülüyor.
- BM Küresel Plastik Anlaşması: Plastik kirliliğine son vermek amacıyla BM Çevre Asamblesi kararıyla başlatılan, yasal bağlayıcı uluslararası bir anlaşma müzakere süreci.
Detaylı bilgi için:
Berk Butan, Greenpeace Türkiye Sosyal ve Ekonomik Sistemler Kampanya Sorumlusu, [email protected] Ebru Tutkal, Greenpeace Türkiye İletişim Uzmanı, [email protected]
