Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı, yani bilinen adıyla COP (Conference of the Parties- Taraflar Konferansı) bu yıl 31. kez gerçekleşecek. 

1995 yılından itibaren iklim krizine karşı ortak çözümler üretmeyi hedefleyen bu konferansta bu yıl dünyanın gözü Türkiye’de olacak. 9 Kasım’da Antalya’da başlayacak, Türkiye’nin ev sahipliği ve başkanlığını yürüteceği COP31’den talebimiz; fosil yakıtlardan çıkış taahhüdü ve plastik atık ithalatının yasaklanması. 

Greenpeace Türkiye olarak yakından takip ettiğimiz bu süreçte COP’a kalan son bir aydan itibaren önemli gelişmeleri ve haberleri sizin için derliyor olacağız.


14 Kasım

Binlerce kişi “Yaşamı savunuyoruz” mitinginde bir araya geldi


İlk haftanın sonunda, Halkların İklim Zirvesi’nin düzenlediği “Yaşamı Savunuyoruz” mitinginde bir araya gelen binlerce kişi iklim eylemi taleplerini yükseltti.

Greenpeace de yürüyüşe “End fossil fuel – Keep 1.5° alive” (“Fosil yakıtlara son ver, 1,5°C’yi yaşat)” pankartı ile katıldı. Greenpeace’in COP31 ilk hafta değerlendirmesine de buradan ulaşabilirniz.

13 Kasım

“Kader Değil Mücadele, Kömür Değil Yaşam”: Kadınlar Kömürün İzini Nakışla Sildi

© Marie Jacquemin / Greenpeace

Kömürlü termik santrallerden etkilenen bölgelerde yaşayan kadınların nakışla işlediği fotoğraflar ve kişisel hikâyelerinden oluşan sergi COP31’in Mavi Bölgesi’nde açıldı. “Kader Değil Direniş, Kömür Değil Yaşam” adlı sergi, Greenpeace Türkiye’nin sanatçı Damla Sandal ile birlikte Çanakkale, Zonguldak ve Elbistan’da kadınlarla yürüttüğü atölyelerde üretilen eserleri bir araya getiriyor.

GREENPEACE COP31’DE SERGİLEDİĞİ DEV TRUVA ATIYLA FOSİL YAKIT ENDÜSTRİSİNİN PLASTİK SEKTÖRÜNDEKİ ROLÜNE DİKKAT ÇEKTİ: “Plastik, Fosil Yakıt Endüstrisinin Truva Atı”

© Caner Özkan / Greenpeace

Greenpeace, Antalya’da düzenlenen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) kapsamında devasa bir Truva Atı heykeli sergileyerek fosil yakıt ve petrokimya endüstrisinin plastik üretimi ile ilişkisine dikkat çekti.

Plastik kampanyası kapsamında Danimarkalı sanatçı Thomas Dambo ile birlikte hazırlanan “Truva Atı” heykeli, altı metre yüksekliğinde ve dört metre genişliğinde. Heykel, bugün Konyaaltı Belediyesi önünde sergilenmeye başladı. Greenpeace Türkiye aktivistlerinin performansıyla başlayan etkinlikte heykelin karnındaki kapak açıldığında içinden plastiklerin döküldüğü görüldü. Heykel, iklim müzakereleri için bir araya gelen dünya liderlerine bir mesaj veriyor: Plastik, fosil yakıt şirketlerinin Truva Atı.

11 Kasım

Bugün 11 Kasım Çarşamba, aynı zamanda COP31’in Sıfır Atık Günü

Zirve alanından yaklaşık 80 kilometre uzaktaki bir Antalya sahilindeyiz. 📍

Sahilde, endüstriyel tesislerden geldiğini düşündüğümüz plastik atıklarla karşılaştık. Bu yaz Adana’da, Mersin’de ve Antalya’da gördüğümüz kirliliğin bir devamı bu.

Greenpeace olarak plastik üretiminin sınırlandırılması ve plastik atık ithalatının yasaklanması taleplerimizi yeniden dile getiriyoruz.

Sıcağı sıcağına: İyi bir adil geçiş yol haritası nasıl olmalı?

Finlandiya 11 Kasım’da fosil yakıtlardan uzaklaşmaya yönelik bir yol haritası açıkladı. Bu, COP31’de açıklanan ilk yol haritası. Bu yılın başlarında Fransa, Hollanda ve Almanya da kendi yol haritalarını açıklamıştı. Ancak Greenpeace Finlandiya’ya göre Finlandiya’nın yol haritası yalnızca enerji üretiminde kullanılan kömür için bir çıkış tarihi belirliyor, petrol ve gaz kullanımına son verme taahhüdü ise içermiyor.

Greenpeace’e göre iyi bir yol haritası, ekonominin tüm sektörlerinde yenilenebilir enerjiye aşamalı geçiş ve fosil yakıtlardan aşamalı çıkış için net bir plan ortaya koymalı. Bu plan, küresel ısınmayı 1,5°C’nin altında tutmak için ülkenin üstlenmesi gereken adil payla uyumlu olmalı ve sosyal adalet ile hesap verebilirliğe dayanmalı. Greenpeace, fosil yakıtlardan uzaklaşma (TAFF) yol haritalarını değerlendirmeye yönelik teknik kılavuzunu bu hafta sunacak.

10 Kasım

COP31 Devam Ederken  Antalya’nın Gökyüzünde “Güneş, rüzgar bize yeter” Mesajı

© Caner Özkan / Greenpeace 

COP31 İklim Zirvesi’nde liderler toplantısı yarın (11 Kasım) başlayacak.  COP31 Başkanlığının elektriğin dünyadaki nihai enerji tüketimi içindeki payını 2035’e kadar %35’e çıkarma hedefininin ardından imzaya açılan COP31 35’e 35 Küresel Elektrifikasyon Taahhüdü’ne dair desteklerin de COP31’de açıklanması bekleniyor.

Greenpeace Türkiye aktivistleri COP31’in ilk gününde Antalya’da yamaç paraşütü ile gerçekleştirdikleri eylemde “COP31: Electrifty wind and sun” ve “Güneş, rüzgar bize yeter” ve pankartları açarak elektrifikasyonun başarısının, talebin yenilenebilir enerjiden karşılanmasına ve fosil yakıtlardan çıkışın hızlanmasına bağlı olduğunu vurguladı.

9 Kasım

Greenpeace, COP31’de Antalya’da Açılış Basın Toplantısını Düzenledi

© Marie Jacquemin / Greenpeace 

Greenpeace’in siyasi ve bölgesel uzmanlarından oluşan bir panel, COP31’in ilk gününde düzenlediği açılış basın toplantısında Antalya’daki BM İklim Zirvesi için başarı ölçütlerini ortaya koydu. Fotoğrafta Shiva Gounden, Camila Jardim, Berkan Özyer ve Jasper Inventor yer alıyor.

Türkiye ve Avustralya’dan Sivil Toplum Kuruluşları COP31’de Fosil Yakıtlardan Çıkış Çağrısı Yaptı

© Marie Jacquemin / Greenpeace

Türkiye ve Avustralya’dan sivil toplum kuruluşları COP31’in ilk gününde bir araya gelerek fosil yakıtlardan küresel ölçekte çıkış için ortak bir çağrıda bulundu. Yaklaşık 100 kuruluşun imzaladığı ve COP31 Başkanı Murat Kurum ile Avustralya Müzakere Başkanı Chris Bowen’a hitaben yazılan ortak mektup, iki ülkeyi güvenilir ulusal iklim yol haritaları oluşturmaya, fosil yakıtlardan çıkışı hızlandırmaya, Adil Geçiş Mekanizması’nı ilerletmeye ve kirletenlerin ödemesini sağlamak için iklim finansmanını artırmaya çağırıyor.

Etkinlikte konuşan İklim Ağı üyesi Greenpeace Türkiye’den Emel Türker Alpay, “Yeni kömür projeleri durdurulmalı, kömüre yönelik kamu teşvikleri sona erdirilmeli ve adil bir kömürden çıkış için bağlayıcı bir takvim oluşturulmalı” dedi. Alpay, Türkiye’nin COP31 Başkanlığını iklim eyleminde gerçek bir dönüşüm için fırsata dönüştürmesi gerektiğini vurguladı. 

Mavi Bölge’de “Choked” Enstalasyonu: 1,5°C Fosil Yakıtlar Arasında Boğuldu

© Marie Jacquemin / Greenpeace

Greenpeace Uluslararası, müzakerelerin ilk gününde COP31 Mavi Bölge’de “Choked” (Boğuldu) adlı bir 3D görsel enstalasyonu sergileyerek ve dünya liderlerini 1,5°C sınırını savunmaya ve fosil yakıtları hızla kullanımdan kaldırmaya çağırdı

Enstalasyon, iklim değişikliğini simgeleyen şeritlerden oluşan büyük bir ‘1,5°C’ 3D heykeli içeriyor; heykel, şeffaf bir vitrin içinde hapsolmuş ve giderek fosil yakıtlar tarafından boğuluyor. Görsel, sıcaklığın sınırın üzerine çıkma tehdidini ve müzakerecilerin karşı karşıya olduğu acil seçimi simgeliyor: Ön saflardaki toplulukları güvende tutmak için emisyonları kaynağında hızla azaltmak ya da fosil yakıt çıkarlarının 1,5 °C’lik bir geleceği ulaşılamaz hale getirmesine izin vermek.

2-8 Kasım

1,5 DERECE MESAJI ANTALYA’DA UYDUDAN VE SU ALTINDAN FOTOĞRAFLANDI

Greenpeace: 1,5 °C Sınırı Aşılmak Üzere, COP31’de Fosil Yakıtlara Son Vermek İçin Harekete Geçilmeli

Birleşmiş Milletler (BM) İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı bugün (9 Kasım) Antalya’da başladı.

BM Çevre Programı’nın (UNEP), küresel ısınma sınırının 1,5°C’yi aşacağının kesinleştiğini doğrulayan sert gerçeklik değerlendirmesinin ardından, COP31’de asıl sınav, hükümetlerin bu duruma somut adımlarla yanıt verip veremeyeceği olacak. Antalya, kötüleşen iklim kriziyle mücadele için gerekli olan çığır açıcı adımlar yerine, kademeli uzlaşmalarla sonuçlanan müzakere döngüsünü kırmalı.

Greenpeace Türkiye’nin, İklim Zirvesi’nden hemen önce 1,5 dereceyi hayatta tutma mesajlarını içeren pankartlar gökyüzünden ve su altından fotoğraflandı.

Greenpeace Türkiye aktivistleri İklim Zirvesi’nden hemen önce Antalya’da su altında “End Fossil Fuels”(Fosil yakıtlara son)  ve “COP31: Keep 1.5°C Alive”  (COP31: 1,5°C’yi Hayatta Tutun) mesajlarını açtı. Aynı çağrı Konyaaltı Plajı’nda uzaydan bile görülebilen dev bir pankartla sergilendi. “COP31: Keep 1.5°C Alive” (COP31: 1,5°C’yi Hayatta Tutun) yazılı pankart, uydudan fotoğraflandı.

“Zirveye Taşı” kampanyasıyla fosil yakıt kullanımından doğrudan etkilenenlerin sesini Antalya’ya taşıyan Greenpeace Türkiye; COP31’den ulusal olarak fosil yakıtlardan çıkış taahhüdü ve plastik atık ithlatının yasaklanmasını talep ediyor. 

Greenpeace küresel olarak da COP31’de hükümetlere, yaklaşan 1,5 °C’lik sınır aşımına, bu aşımın boyutunu ve süresini sınırlamak amacıyla fosil yakıtların kademeli olarak kullanımdan kaldırılması ve orman tahribatına son verilmesi yönünde acil önlemler alarak yanıt vermeleri çağrısında bulunuyor.

BM Çevre Programı’nın (UNEP), küresel ısınma sınırının 1,5°C’yi aşacağının kesinleştiğini doğrulayan sert gerçeklik değerlendirmesinin ardından, COP31’de asıl sınav, hükümetlerin bu duruma somut adımlarla yanıt verip veremeyeceği olacak. Antalya, kötüleşen iklim kriziyle mücadele için gerekli olan çığır açıcı adımlar yerine, kademeli uzlaşmalarla sonuçlanan müzakere döngüsünü kırmalı.

Fotoğraf: Reha Salgın/Greenpeace

Greenpeace Türkiye Direktörü Berkan Özyer şu ifadeleri kullandı: “Geçen yüzyılın en ciddi enerji krizlerinden biriyle ve yaklaşan 1,5 °C’lik eşik aşımıyla karşı karşıya olduğumuz bir dönemdeyiz. Acil eylem ihtiyacı hiç bu kadar açık olmamıştı. Türkiye genelinde yöre sakinleri ve sivil toplum fosil yakıtlardan adil bir geçiş yapılması yönünde güçlü bir çağrı yükseltiyor ve biz de bu sesi doğrudan COP31’e taşıyoruz.

“Türkiye, COP31 başkanlığını gerçek bir iklim liderliği sergilemek için bir fırsat olarak görmeli. Elektrifikasyon hedefi, ancak fosil yakıtların kademeli olarak kullanımdan kaldırılmasına dayandırılır ve yenilenebilir enerjiyle desteklenirse başarıya ulaşabilir. COP31’in ev sahibi olarak Türkiye, küresel taahhütleri savunurken kendi ülkesindeki çelişkileri görmezden gelemez: Yeni kömür santrali planları derhal iptal edilmeli, kömürden adil bir geçiş için net bir zaman çizelgesi açıklanmalı ve ‘Sıfır Atık’ vizyonunun gerçeğe dönüşmesi için plastik atık ithalatı tamamen yasaklanmalıdır.”

COP31 Greenpeace Heyeti Başkanı Jasper Inventor şunları söyledi: “Dünyada iklim konusunda verilen vaatlerde bir eksiklik yok, ancak 1,5 °C’lik aşımı önlemek için zamanımız kalmadı. Artık COP31, iklim diplomasisinin nasıl gerçek bir değişim sağlayabileceğini kanıtlamalı; hükümetlerin önümüzdeki 10 yılı bu taahhütlerin nasıl uygulanacağını tartışarak geçirecekleri yeni taahhütler değil.

“COP31, somut sonuçlar getirecek bir atılım sağlamalı. Her derece farkı önemli ve gecikilen her yıl sonuçları daha da ağırlaştırıyor. Fosil yakıtlardan hızlı, adil ve finansmanı sağlanmış bir geçişe, orman tahribatının sona erdirilmesine, gelişmekte olan ülkeler için acilen gerekli olan iklim finansmanına ve iklim krizinden en çok sorumlu olanların adil paylarını ödemelerine ihtiyacımız var. 

“COP31’de bilimsel gerekliliklerin gerisinde kalan bir anlaşma, kaç ülke imzalarsa imzalasın, bir ilerleme olmayacaktır. Uygulama, asgari düzeyde bir çaba göstermek anlamına gelemez. Artık harekete geçme zamanı.”

Greenpeace Avustralya Pasifik Pasifik Bölge Sorumlusu Shiva Gounden şöyle konuştu: “Uluslararası hukuk ve iklim bilimi, 1,5 °C’nin topluluklarımız için bir can simidi olduğunu söylüyor; ancak siyasi ortam, sınırın aşılmasını geçici bir rahatsızlık olarak ele alıyor. Pasifik’te gerçeği biliyoruz: Mercan resiflerimiz öldüğünde ve topraklarımız yükselen denizlerin altında kaybolduğunda, on yıllar sonra havadan ne kadar karbon çekmeye çalışırsanız çalışın, geri dönüş yok. Bu geri döndürülemez bir yıkım!

“COP31’de elektrifikasyona yönelik bu itici güç, asıl sorun olan fosil yakıtları gizlemek için kullanılırsa hiçbir anlam ifade etmeyecek. Bu COP’un gerçek bir uygulama ortaya koyabilmesi için, bizi sınır aşımına sürükleyen fosil yakıt üretimini ele alması gerekir.  Bunun gerçekten bir uygulama COP’u olabilmesi için asıl önemli olan, fosil yakıtların bağlayıcı, kontrollü, finanse edilmiş ve acil bir şekilde aşamalı olarak kullanımdan kaldırılmasıdır.”

26-31 Ekim
  • BM Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi COP17 Sonuçlandı: Önemli Adımlar Atıldı, Ancak Yeterli Değil

Birleşmiş Milletler (BM) Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin 17. Taraflar Konferansı (COP17), 31 Ekim 2026’ya uzanan ve gece boyu süren kapanış oturumunun ardından Erivan’da sona erdi. Zirve, Kunming-Montreal Küresel Biyolojik Çeşitlilik Çerçevesi’nin uygulama sürecinin yarı noktasında toplandı. Zirvenin en önemli çıktısı, Çerçeve’nin 2030 hedeflerine yönelik kolektif ilerlemeyi değerlendiren ilk “Küresel Değerlendirme”nin kabul edilmesi oldu. Değerlendirme metni, biyolojik çeşitlilik kaybı ile mücadele hızla artırılmazsa, Çerçeve’nin 23 hedefine 2030’a kadar ulaşılamayacağını derin bir endişeyle not ederek 2050 hedeflerinin de risk altında olabileceği uyarısında bulundu. Zirve öncesinde büyük beklenti oluşturan “Erivan Yol Haritası” ise ayrı bir COP kararı olarak metinlere girmedi. Onun yerine, Küresel Değerlendirme metninin içinde, ülkeleri 2030 hedefleri doğrultusunda eylemlerini ölçeklendirmeye çağıran bölümler olarak yer aldı.

Müzakerelerin en tartışmalı konusu ise finansman oldu. Küresel Değerlendirme’nin dayandığı rapora göre gelişmiş ülkeler, 2025 yılına kadar yılda en az 20 milyar dolar finansman sağlama taahhüdünü zaten yerine getirememişti. Bu nedenle tartışmalar, eksik kalan kaynağın nasıl tamamlanacağı ve gelişmekte olan bazı ekonomilerin de katkı sunması beklenen ülkeler listesine eklenip eklenmeyeceği etrafında yoğunlaştı. Son derece hassas dengelere dayanan uzlaşı metninde, ilgili ülkelerin COP18’den önce istişareler yoluyla “ilgi bildirmesine” imkân tanındı. Gelişmekte olan ülkelerin katkıları ise gönüllü olarak kaldı. Ayrıca ülkeler, 2030 sonrası dönem için doğayı korumaya yönelik yeni ve kalıcı bir finansal mekanizmayı şekillendirecek ve bu mekanizmaya kaynak sağlayacak kriterler üzerinde de mutabakata vardı. Ancak mekanizmanın yeni bir fon biçimini alıp almayacağına dair karar, 2028’de Ekvador’un Quito kentinde düzenlenecek COP18’e bırakıldı.

Finansman alanındaki tıkanıklık, Dijital Dizi Bilgisi (DSI) mekanizması etrafındaki müzakerelerde de kendini gösterdi. Kolombiya’daki COP16’da, dijitalleştirilmiş genetik kaynaklardan elde edilen ticari kazançlardan katkı toplamak amacıyla Cali Fonu kurulmuştu. Fona katkı sağlanması konusunda Erivan’da da ilerleme kaydedilemedi. Zirvenin sonunda fona yapılan taahhütler 10.000 doları güçlükle aştı ve DSI’ya bağımlı sektörlerden hiçbir büyük şirket fona katkı sunmadı. Doğaya zarar veren sübvansiyonlar konusunda ise Küresel Değerlendirme, bazı tarafların itirazları üzerine ülkeleri reformu “ulusal koşullara uygun olarak” hızlandırmaya yalnızca “teşvik” etti. Bunun yanında, Zirve’nin final metninde taslak metinlerde bulunan Uluslararası Adalet Divanı’nın iklim değişikliğine ilişkin tavsiye görüşüne yapılan atıflar siyasi tartışmalar nedeniyle çıkarıldı.

Buna karşın COP17 kurumsal alanda bazı ilerlemeler sağladı. Bunların başında, yerli halklar ve yerel topluluklar için kurulan yeni kalıcı organın çalışma usul ve esaslarında varılan uzlaşı geliyor. Ancak Greenpeace, yerli halkların ve yerel toplulukların haklarına ilişkin ifadeleri zayıflatma çabalarının ciddi bir kaygı kaynağı olmayı sürdürdüğü uyarısında bulundu. Genel olarak zirve biyolojik çeşitlilik kaybı ile mücadeleyi ileriye taşıdı, fakat Küresel Değerlendirme’nin ortaya koyduğu aciliyete denk bir yanıt üretemedi. 2030’a dört yıl kala asıl sınav, hükümetlerin Erivan’da varılan sonuçları finansmanı sağlanmış, ulusal düzeyde eyleme dönüştürüp dönüştürmeyeceği olacak.

19-24 Ekim
  • Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin 17. Taraflar Konferansı Erivan’da Başladı

Bu hafta küresel doğa diplomasisinin odağı 19–30 Ekim 2026 tarihlerinde Ermenistan’ın başkenti Erivan’da düzenlenen 17. Birleşmiş Milletler (BM) Biyoçeşitlilik Konferansı COP17’de. Konferansın en kritik gündem maddesini ise 2022 yılında kabul edilen Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’nin 2030 hedeflerine giden yoldaki ilk resmi küresel durum değerlendirmesinin (Global Stocktake) sonuçları oluşturuyor.

Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi, küresel biyoçeşitlilik kayıplarını 2030 yılına kadar durdurmayı ve tersine çevirmeyi hedefleyen temel küresel belge. Çerçeve 23 küresel hedef içeriyor. Bunların başında karaların ve denizlerin en az %30’unun koruma altına alınmasını öngören “30×30” hedefi geliyor. Doğaya zarar veren devlet sübvansiyonlarının kaldırılması ya da reforme edilmesi ve 2030’a kadar yılda en az 500 milyar dolar azaltılması da hedefler arasında. Zirve öncesinde açıklanan küresel durum değerlendirmesi ise 2030 eşiği öncesinde hayati bir hesap verebilirlik mekanizması işlevi görerek ülkelerin ulusal eylem planlarının bu taahhütlerle ne kadar örtüştüğünü ortaya koyuyor.

Ancak değerlendirmenin resmi verileri tablonun vahametini gözler önüne seriyor. Dünya, belirlenen 23 hedefin 22’sinde geride kalmış durumda. Durum değerlendirmesi, hem karasal hem denizel koruma alanlarının geride kaldığını göstererek dünyanın “30×30” hedefinden ne kadar uzakta olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca tarım ve fosil yakıt sübvansiyonları gibi doğaya zarar veren teşviklerin azaltılması, en az ilerleme kaydedilen hedefler arasında. Doğa finansmanında da büyük bir açık sürüyor. OECD’ye göre 2025’te biyoçeşitlilik finansmanı 92 milyar doları geçmedi, oysa 2030 hedefi yılda en az 200 milyar dolar. Şirket katkılarına dayanan Cali Fonu gibi mekanizmalarda finansmanın hedeflenen yıllık 1 milyar dolar yerine sembolik miktarlarda kalması, piyasa odaklı gönüllü çözümlerin yetersizliğini açıkça gösteriyor.

Bu çerçevede COP17’de karara bağlanması planlanan “Erivan Yol Haritası”nın (Yerevan Pathway) nasıl çözümler sunacağı ise büyük bir merak konusu. Ancak derinleşen biyolojik çeşitlilik krizini durdurabilmek için acil ve güçlü adımların atılması gerektiği açık.

19-24 Ekim
  • Birleşmiş Milletler Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi’nin 17. Taraflar Konferansı Erivan’da Başladı

Bu hafta küresel doğa diplomasisinin odağı 19–30 Ekim 2026 tarihlerinde Ermenistan’ın başkenti Erivan’da düzenlenen 17. Birleşmiş Milletler (BM) Biyoçeşitlilik Konferansı COP17’de. Konferansın en kritik gündem maddesini ise 2022 yılında kabul edilen Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi’nin 2030 hedeflerine giden yoldaki ilk resmi küresel durum değerlendirmesinin (Global Stocktake) sonuçları oluşturuyor.

Kunming-Montreal Küresel Biyoçeşitlilik Çerçevesi, küresel biyoçeşitlilik kayıplarını 2030 yılına kadar durdurmayı ve tersine çevirmeyi hedefleyen temel küresel belge. Çerçeve 23 küresel hedef içeriyor. Bunların başında karaların ve denizlerin en az %30’unun koruma altına alınmasını öngören “30×30” hedefi geliyor. Doğaya zarar veren devlet sübvansiyonlarının kaldırılması ya da reforme edilmesi ve 2030’a kadar yılda en az 500 milyar dolar azaltılması da hedefler arasında. Zirve öncesinde açıklanan küresel durum değerlendirmesi ise 2030 eşiği öncesinde hayati bir hesap verebilirlik mekanizması işlevi görerek ülkelerin ulusal eylem planlarının bu taahhütlerle ne kadar örtüştüğünü ortaya koyuyor.

Ancak değerlendirmenin resmi verileri tablonun vahametini gözler önüne seriyor. Dünya, belirlenen 23 hedefin 22’sinde geride kalmış durumda. Durum değerlendirmesi, hem karasal hem denizel koruma alanlarının geride kaldığını göstererek dünyanın “30×30” hedefinden ne kadar uzakta olduğunu ortaya koyuyor. Ayrıca tarım ve fosil yakıt sübvansiyonları gibi doğaya zarar veren teşviklerin azaltılması, en az ilerleme kaydedilen hedefler arasında. Doğa finansmanında da büyük bir açık sürüyor. OECD’ye göre 2025’te biyoçeşitlilik finansmanı 92 milyar doları geçmedi, oysa 2030 hedefi yılda en az 200 milyar dolar. Şirket katkılarına dayanan Cali Fonu gibi mekanizmalarda finansmanın hedeflenen yıllık 1 milyar dolar yerine sembolik miktarlarda kalması, piyasa odaklı gönüllü çözümlerin yetersizliğini açıkça gösteriyor.

Bu çerçevede COP17’de karara bağlanması planlanan “Erivan Yol Haritası”nın (Yerevan Pathway) nasıl çözümler sunacağı ise büyük bir merak konusu. Ancak derinleşen biyolojik çeşitlilik krizini durdurabilmek için acil ve güçlü adımların atılması gerektiği açık.

12-17 Ekim
  • Dünya Bankası’ndan Fosil Yakıt Geri Adımı: ABD Baskısı Altında Fosil Gaz Altyapı Projelerine Destek Yeniden Açılıyor

Bangkok’ta 12–18 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenen Dünya Bankası ve Uluslararası Para Fonu (IMF) Yıllık Toplantıları kapsamında ​​yapılan açıklamada, Dünya Bankası Başkanı Ajay Banga, çok taraflı kalkınma bankası’nın gelişmekte olan ülkelerdeki fosil gaz projelerini “uygun görülen durumlarda” desteklemeye devam edeceğini duyurdu.

Her ne kadar Dünya Bankası başkanı yaptığı açıklamada enerji güvenliği ve geçiş süreçlerini gerekçe göstererek bu kararı aldıklarını savunsa da bircok medya kurulusu kararın toplantıda ABD Hazine Sekreteri Scott Bessent’ın Dünya Bankası ve IMF’ye resmi bir reform talepleri listesi sunmasi üzerine alındığını söyledi. ABD temsilcisi sundugu reform listesinde petrol ve fosil gaz arama-üretim projelerine yönelik finansman yasağının kaldırılmasını talep ederek Dünya Bankası’nın fosil yakıt kısıtlamalarını esnetmeyi ve kamu kaynaklarını yeniden fosil yakıtlara yönlendirmeyi hedeflemişti.

Her ne kadar Dünya Bankası Başkanı yaptığı açıklamada enerji güvenliği ve geçiş süreçlerini gerekçe göstererek bu kararı aldıklarını savunsa da birçok medya kuruluşu kararın, toplantıda ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’ın Dünya Bankası ve IMF’ye resmî bir reform talepleri listesi sunması üzerine alındığını bildirdi. ABD temsilcisi sunduğu reform listesiyle petrol ve fosil gaz arama-üretim projelerine yönelik finansman yasağının kaldırılmasını talep ederek Dünya Bankası’nın fosil yakıt kısıtlamalarını esnetmeyi ve kamu kaynaklarını yeniden fosil yakıtlara yönlendirmeyi hedeflemişti.

Antalya’da gerçekleşecek COP31 Zirvesi öncesinde iklim tartışmalarının pazarlıklarının tırmandığı bu süreçte, Dünya Bankası’nın fosil gaz yatırımlarına kapıyı aralaması gise küresel iklim diplomasisindeki derin çatlağı gözler önüne seriyor. Tarihsel kirleticiler bir yandan gelişmekte olan ülkelerden 1, 5°C hedefiyle uyumlu Ulusal Katkı Beyanları sunmalarını talep ederken, diğer yandan da çok taraflı kalkınma bankalarına fosil yakıt altyapılarını finansal olarak destekleme ve fosil gaz pazarlarını güvenceye alma baskısı yapıyor. Fosil yakıt genişlemesini “baz yük enerji güvenliği” bahanesiyle sübvanse etmek adil geçiş ilkesini doğrudan zedelerken; COP31’i kırılgan ülkelere borç yaratmayan hibe dayalı kaynak sağlamak yerine fosil yakıt şirketlerinin çıkarlarını koruyan bir mekanizmaya dönüştürme riski taşıyor.

  • Nepal’deki Sel Felaketi ve BM Kayıp ve Zarar Fonu: Nepal’in 20 Milyon Dolarlık Talebi Yıkımın Yalnızca %0,7’sini Karşılayacak

Ağustos 2026 sonunda Nepal’in Bhotekoshi Nehri havzasında meydana gelen ve 1.400’den fazla insanın hayatını kaybetmesine yol açan taşkın, Birleşmiş Milletler Kayıp ve Zarar Fonu’nun işlevselliğini doğrudan sınayan tarihî bir vakaya dönüştü. 

Nepal hükümeti, 2,7 milyar dolarlık doğrudan fiziksel hasar ve 4,8 milyar dolarlık uzun vadeli yeniden inşa maliyeti doğuran felaketin ardından Kayıp ve Zarar Fonu’na başvuruda bulunarak, mevcut kurallar çerçevesinde tek bir proje için talep edilebilecek azami miktar olan 20 milyon dolarlık acil destek istedi. Ancak bu tutar, iklim değişikliği kaynaklı bu felaket sebebiyle oluşan hasarın %0,7’s ni, toplam ihtiyacın ise sadece %0,3’ünü karışılıyor. 

Ayrica Carbon Brief tarafından yapılan habere göre fonun kurulduğu 2023 yılından bu yana iklim felaketi ile yüzleşen tek bir ülkeye dahi ödeme yapılmamış durumda. Habere göre gelişmekte olan ülkeler fona şu ana kadar toplam 2,8 milyar dolar tutarında 176 başvuru yapmışken, gelişmiş ülkelerin taahhüt ettiği miktar 822 milyon dolarda kaldı ve bu tutarın yarısından azı fiilen fon hesaplarına aktarıldı. 

Nepal’in bu talebinin, Kayıp ve Zarar Fonu’nun etkinliğinin de masaya yatırılacağı COP31 Zirvesi’ne haftalar kala gelmesi ise ayrıca kritik bir önem taşıyor. Fonun kurulduğu günden bu yana iklim kaynaklı zararlar etrafındaki tartışmalar büyük ölçüde teorik ve spekülatif düzeyde kalmıştı. Nepal’in yaşadığı bu felaket ise söz konusu süreci somut bir sınava dönüştürdü: Hızlı bir şekilde kaynak aktarma esnekliği ve yetkisi bulunmayan bir finansman yapısı, tam da ele almayı amaçladığı iklim değişikliği kaynaklı ani bir felaket karşısında nasıl bir yanıt verebilir?

  • Uluslararasi Yenilenebilir Enerji Ajansi (IRENE) Uyariyor: Elektrik Şebekelerindeki Yatırım Açığı COP 31 Elektrifikasyon Hedeflerini Tehdit Ediyor

Uluslararası Yenilenebilir Enerji Ajansı (IRENA), 13 Ekim 2026 tarihinde yayımladığı “Dünya Enerji Dönüşümü Görünümü 2026” raporunda, küresel elektrik şebekesi altyapısındaki devasa yatırım eksikliğinin ve esneklik yetersizliğinin enerji dönüşümünü engelleme riski taşıdığı söyledi. 

Rapor, 1,5°C hedefinin korunabilmesi için 2026–2050 yılları arasında şebeke altyapısı, depolama, enerji verimliliği ve yenilenebilir enerji üretimi alanlarına yıllık ortalama 10,3 trilyon dolarlık yatırım yapılması gerektiğini ortaya koydu. Yenilenebilir enerji kapasitesindeki rekor artışların modernize edilmiş elektrik şebekeleri ve batarya depolama sistemleriyle desteklenmediği takdirde bir anlamı olmayacağını vurgulayan IRENA Genel Direktörü Francesco La Camera,mevcut elektrik sistemine yalnızca yenilenebilir santraller ekleyerek dönüşümün sağlanamayacağını belirterek radikal ve sistemik reform çağrısında bulundu.

  • Avrupa Birliği Kritik Hammaddeler Yasası Kapsamında 46 Yeni Projeyi Onayladı: “Yeşil Dönüşüm” İçin Çevresel ve Sosyal Standartlardan Taviz mi Veriliyor?

Avrupa Komisyonu, Kritik Hammaddeler Yasası kapsamında 16 AB ülkesinde yürütülecek 46 projeye “Stratejik Proje” statüsü verildiğini duyurdu. AB dışı maden bağımlılığını azaltmayı amaçlayan karar neticesinde, 11 işleme, 19 geri dönüşüm ve 8 karma faaliyet projesi öncelikli statüye alındı. Böylece AB genelindeki toplam stratejik proje sayısı 106’ya ulaştı.

Seçilen projelere verilen “Stratejik Proje” statüsü doğrudan bir çevre veya imar izni niteliği taşımayıp, üye ülkelerin bu projeye idari kolaylık ve hızlandırılmış izin süreçleri sağlamasını zorunlu kılıyor. Yasa uyarınca maden çıkarma izin süreçlerinin en fazla 27 ay, işleme ve geri dönüşüm projelerinin ise en fazla 15 ay içinde tamamlanması öngörülüyor. Ayrıca mevzuat, bu madencilik yatırımlarını doğrudan “kamu yararına” kabul ederek projelerin finansmana erişimini kolaylaştırıyor. Ancak izin süreçlerinin bu derece kısaltılması; maden sahalarının bulunduğu bölgelerde biyoçeşitlilik kaybı, su kaynaklarının kirlenmesi, yerel toplulukların karar süreçlerinden dışlanması ve çevresel etki değerlendirmelerinin (ÇED) yüzeysel kalması riskini beraberinde getiriyor.

5-11 Ekim

COP 31 Öncesi Bakanlar Toplantısı Fiji’de Gerçekleşti: Fosil Yakıtlardan Çıkış Taahhütleri ile Uygulama Arasındaki Mesafe Açılıyor

Fiji’nin Nadi kentinde 5–8 Ekim 2026 tarihlerinde düzenlenen COP 31 Ön Toplantısı’nda (Pre-COP), COP31 Başkanı Türkiye Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum ile COP31 Müzakereler Başkanı, Avustralya İklim Değişikliği ve Enerji Bakanı Chris Bowen, COP 31 eş başkanlığının yenilenebilir enerji ve elektrifikasyon hedeflerine odaklanan genel bir karar taslağı hazırladığını açıkladı. Taslağın fosil yakıtların aşamalı olarak sonlandırılmasına dair bağlayıcı ifadelerden yoksun olması dikkat çekti. 

Özellikle Pasifik Ada Devletleri ve sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çeken bu taslak karşısında birçok ülke temsilcisi, fosil yakıtlardan adil ve hızlı bir çıkış için hukuken bağlayıcı küresel bir yol haritası belirlenmesi gerektiğini vurguladı. Fiji Başbakanı Sitiveni Rabuka da konuşmasında iklim krizinin Pasifik’te günlük bir gerçeklik olduğunu belirterek fosil yakıtlardan çıkış hedefine yer vermeyen dar kapsamlı elektrifikasyon yaklaşımına sert tepki gösterdi. Greenpeace’in de altını çizdiği üzere, elektrik üretiminin fosil yakıtlardan sağlandığı bir senaryoda tek başına elektrifikasyonu artırmak iklim krizine gerçek bir çözüm sunmayacaktır.

Diğer yandan COP 31 Öncesi Bakanlar Toplantısının en kritik çıktılarından biri ise Tuvalu dilinde “Birleşik Güç” anlamına gelen Taku Pakasoa Bildirisi ‘nin kabul edilmesi oldu. Pasifik Ada Devletleri liderleri; 1.5°C hedefinin korunmasını, fosil yakıtlardan çıkışın hızlandırılmasını, Küçük Ada Devletleri (SIDS) için hibeye dayalı iklim finansmanına erişimin kolaylaştırılmasını ve okyanus-iklim bağının güçlendirilmesini talep eden ortak tutum belgelerini ilan etti.

** Greenpeace’in Pre-COP açıklaması için: “Bu fırsatı kaçırmayın”: COP Ön Toplantısı, Pasifik bölgesinin önceliklerini desteklemeli ve iklim krizinin aciliyetine yanıt vermeli

Avrupa Birliği’nin COP 31 Tutumu “Taahhütleri Somut Eylemlere Dönüştürmek”; Peki AB Kendi Taahhütlerini Eyleme Dönüştürebilecek mi?

Lüksemburg’da toplanan Avrupa Birliği (AB) Konseyi, Kasım 2026’da gerçekleşecek COP31 Zirvesi öncesinde Avrupa Birliği’nin resmi iklim finansmanı ve müzakere tutumunu kabul etti. Kabul edilen belgeye göre AB, Antalya’da gerçekleşecek zirvede küresel emisyonların azaltılmasını hızlandıracak kapsayıcı bir paket sunmayı ve tüm taraflardan 1,5°C hedefiyle uyumlu daha güçlü Ulusal Katkı Beyanları (NDC) sunmasını talep etmeyi kararlaştırdı.
Ancak Konsey toplantısında İtalya ve Çekya liderliğindeki bazı üye ülkeler, sanayideki yüksek enerji maliyetlerini işaret ederek, AB Emisyon Ticaret Sisteminde esneklik mekanizmaları getirilmesini tartışmaya açtı. Buna karşın Avrupa Komisyonu, sanayinin rekabet gücünün emisyon ticaret sistemini gevşeterek değil, yeşil teknoloji teşvikleri ve sübvansiyonlar aracılığıyla desteklenmesi gerektiğini vurguladı.

Her ne kadar Emisyon Ticaret Sistemi’ne esneklik getirilmesi henüz tartışma aşamasında kalsa da AB, enerji güvenliği ve maliyetler gibi nedenlerle iklim mevzuatında geri adımlar atıyor. AB Komisyonu, Ocak 2027’de yürürlüğe girmesi planlanan AB Metan düzenlemesinin kapsamındaki ithalat kurallarının uygulanmasına 1 yıllık esneklik veya erteleme tanıyacağını açıkladı. Fosil yakıt ithalatçılarına emisyon izleme, raporlama ve doğrulama yükümlülüğü getiren bu düzenlemede tanınacak esnekliğin teknik detayları ise henüz netleşmiş değil.
Bu durum, AB’nin uluslararası iklim diplomasisinde iddialı emisyon azaltım hedeflerini savunurken, içeride bu hedefleri ne kadar yerine getirebilecegini tartışmaya açıyor. COP 31 öncesinde küresel iklim liderliği iddiasını sürdürmek isteyen Brüksel için, karbon piyasalarının ve emisyon duzenlemelerinin gücünü zayıflatmadan sanayiyi dönüştürebilmek, iklim taahhütlerinin inandırıcılığı açısından belirleyici bir sınav olacak gibi gözüküyor.

Avustralya Yüksek Mahkemesi’nden Tarihi İklim Kararı: Mount Pleasant Kömür Madeni Genişletme İzni Kapsam 3 Emisyonları Nedeniyle İptal Edildi

Avustralya Yüksek Mahkemesi, 7 Ekim 2026 tarihinde verdigi tarihi kararda, New South Wales eyaletindeki Mount Pleasant madenini genişletme iznine karşı açılan davada madenin kapsam 3 emisyonlari nedeniyle iznin iptaline karar verdi. 

Mahkeme, madenin yıllık kömür üretimini iki katına çıkararak 21 milyon tona yükseltecek ve faaliyet suresini 2048’e kadar uzatacak projenin onay sürecinde, planlama kurulunun projenin toplam emisyonlarının %98’ini oluşturan Kapsam 3 (ihraç edilen kömürün yurt dışında yakılmasıyla oluşan dolaylı emisyonlar) emisyonlarını azaltmaya yönelik şartları değerlendirmediğine hükmederek ruhsat iptalini onadı. Ayrica bu karar, Avustralya Yüksek Mahkemesi’nin bir iklim değişikliği davasında verdiği ilk nihai hüküm olma özelliğini taşıyor.
Kararın gerekçesinde ise Mahkeme, Uluslararası Adalet Divanı’nın ve Uluslararası Deniz Hukuku Mahkemesinin iklim degisikligi kararlarına atıfta bulunarak Avustralya’nın genel olarak emisyonlarını azaltması gerektigini, emisyon hesaplama yöntemi olarak emisyonlara farklı kategoriler verilmesinin ise bu yükümlülüğü ortadan kaldırmadığını belirtti. Kararda ayrıca emisyonun kapsamından bağımsız olarak atmosfere verilen zararın aynı olduğu vurguladı. Bu kararla birlikte yalnızca New South Wales eyaletinde onay bekleyen 17 yeni kömür projesi için değil, ülke genelindeki tüm fosil yakıt projeleri için kapsam 3 emisyonların tekrar gözden geçirilmesi gerektiği ortaya konulmus oldu.

Türkiye’nin COP 31 Elektrifikasyon Hedefi ve Yerli Kömür Bağımlılığı: Taahhütler ile Gerçekler Arasındaki Uyumsuzluk

COP 31 Zirvesi’ne ev sahipliği yapmaya hazırlanırken Türkiye, küresel ölçekte nihai enerji tüketiminde elektrifikasyon oranını %35’e çıkarma hedefini zirvenin ana eylem eksenlerinden biri olarak konumlandırdığını açıkladı. Ancak enerji düşünce kuruluşu EMBER tarafından yayımlanan analizler, Türkiye’nin kendi Ulusal Enerji Planı’nda 2035 yılı için nihai enerjide elektrifikasyon hedefini %24,9 seviyesinde tuttuğunu ve elektrik üretiminde kömürün payının %34 civarında seyretmeye devam ettiğini gösteriyor. Bu durum, Türkiye’nin uluslararası platformlarda savunduğu söylemler ile yerel enerji projeksiyonları arasındaki belirgin mesafeyi gözler önüne seriyor.

Mevcut tabloyu derinleştiren bir diğer etken ise, Türkiye’de rüzgar ve güneş enerjisinin toplam elektrik üretimindeki payının %22 ile rekor seviyeye ulaşmasına rağmen, fosil yakıt teşviklerinin sürdürülmesidir. EMBER’in elektrik sektörü incelemesine göre, Türkiye’de kömürden üretilen elektrikriğin yaklaşık üçte ikisi ithal kömüre dayanmakta ve bu durum ülkeyi ciddi bir dış ticaret yükü ile küresel fiyat dalgalanmalarına açık hale getirmektedir. Bu kosullar altinda yenilenebilir enerji kapasite artışına rağmen neden kömüre bagimliligin surduruldugu ise bir merak konusu. 

Elektrifikasyonun gerçek anlamda bir iklim çözümüne dönüşebilmesi, elektriğin kaynağının yenilebilir olmasina baglidir. Komur ve diğer fosil yakıtlardan elde edilen elektrik ile yapilan elektrifikasyon iklim degisikligine bir cozum sunmayacaktir. Bu doğrultuda Türkiye’nin, COP 31 Zirvesi öncesinde küresel soylemiyle uyumlu, bağlayıcı bir kömürden çıkış takvimi açıklaması ve kamusal kaynakları fosil yakıt teşvikleri yerine yenilenebilir enerjiye yönlendirmesi kritik bir gerekliliktir.