Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ursula von der Leyen, θα μεταβεί στην Παραγουάη αυτήν την εβδομάδα για να υπογράψει μια εξαιρετικά μη δημοφιλή εμπορική συμφωνία με τις χώρες της Mercosur (Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη, Ουρουγουάη), σύμφωνα με δημοσιεύματα. Σύμφωνα με πληροφορίες η απόφαση αυτή έρχεται μετά την υπερψήφιση από την πλειοψηφία των χωρών της ΕΕ, η οποία επιτρέπει στην Επιτροπή να υπογράψει τη συμφωνία εξ ονόματος της Ένωσης, παρά τη συνεχιζόμενη αντίθεση από πολλά κοινοβούλια και κυβερνήσεις σε ολόκληρη την Ευρώπη. Η Ελλάδα για άλλη μια φορά δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων, ψηφίζοντας θετικά αυτή την επιβλαβή συμφωνία, αντί να σχεδιάσει μια αγροτική πολιτική που θα ωφελεί πραγματικά τους έλληνες αγρότες, την ανθρώπινη υγεία και το περιβάλλον. Μάλιστα, διαφημίζει τη θετική της ψήφο ως “προστασία” των αγροτών.
Πρόκειται για μια επιζήμια και αθέμιτη συμφωνία που θα υπονομεύσει τις προσπάθειες των χωρών να αντιμετωπίσουν την κλιματική κρίση και τη δίκαιη μετάβαση και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Είναι λυπηρό το γεγονός ότι η συμφωνία με τέτοιο οικονομικό, κοινωνικό, πολιτικό και περιβαλλοντικό αντίκτυπο στη βραζιλιάνικη κοινωνία, το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και τις άλλες χώρες της Mercosur αποτέλεσε αντικείμενο διαπραγμάτευσης πίσω από κλειστές πόρτες, χωρίς κοινωνική συμμετοχή ή διαφάνεια. Αυτή η μη βιώσιμη συμφωνία ενθαρρύνει την εισαγωγή από την Ευρώπη στη Λατινική Αμερική προϊόντων που είναι εξαιρετικά ρυπογόνα και επιβλαβή για την υγεία, όπως αυτοκίνητα, πλαστικά και φυτοφάρμακα, με αντάλλαγμα βασικά προϊόντα που συχνά προέρχονται από αποψιλωμένες περιοχές. Επίσης ενθαρρύνει την εξαγωγή ευρωπαϊκών τοξικών αγροχημικών, ορισμένα από τα οποία δεν έχουν καν εγκριθεί για χρήση εντός των συνόρων της ΕΕ, και η ΕΕ θα τα επανεισάγει ως υπολείμματα σε τρόφιμα. Το πλαίσιο είναι ακόμη χειρότερο τώρα, δεδομένης της νέας καθυστέρησης στον νόμο της ΕΕ κατά της αποψίλωσης των δασών, της αποδόμησης των διαδικασιών περιβαλλοντικής αδειοδότησης στη Βραζιλία και των επιθέσεων κατά του Μορατόριουμ Σόγιας στον Αμαζόνιο.
Ευρεία αντίθεση
Κατά τη διάρκεια 25 ετών μυστικών διαπραγματεύσεων, πλήθος οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών παγκοσμίως έχουν εκφράσει πολλές φορές την έντονη αντίθεσή τους και έχουν προβεί σε ενημερώσεις πολιτών για τις καταστροφικές επιπτώσεις της συμφωνίας της ΕΕ με τις τέσσερις χώρες της Mercosur. Η υιοθέτηση της συμφωνίας θα ήταν εξαιρετικά επιζήμια για το δάσος του Αμαζονίου, τη στιγμή που οι νόμοι της ΕΕ κατά της αποψίλωσης καθυστερούν και αποδυναμώνονται.
Έχει αποκαλυφθεί ότι η συμφωνία θα:
- βάλει σε κίνδυνο τον Κανονισμό της ΕΕ για την Αποψίλωση (EUDR),
- παραβιάσει τους κλιματικούς νόμους της ΕΕ,
- ενισχύσει το εμπόριο πλαστικών και θα υπονομεύσει τις προσπάθειες για μια Παγκόσμια Συνθήκη για τα Πλαστικά,
- διευκολύνει την εισαγωγή ενός τοξικού κοκτέιλ απαγορευμένων φυτοφαρμάκων στην ΕΕ,
- ενισχύσει την καταστροφική αγροτική βιομηχανία και θα καταστρέψει πολύτιμα οικοσυστήματα στη Βόρεια Αμερική.
Εμπορικές ενώσεις, καταναλωτές, ομάδες ανθρωπίνων δικαιωμάτων και περιβαλλοντικές οργανώσεις, οικονομολόγοι, αυτόχθονες πληθυσμοί, τοπικοί δήμοι και άλλες οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών έχουν ασκήσει έντονη κριτική στη συμφωνία, ενώ περισσότεροι από 2 εκατομμύρια πολίτες της ΕΕ έχουν υπογράψει αιτήματα κατά της συμφωνίας. Η Stop EU-Mercosur, μία συμμαχία περισσότερων από 450 οργανώσεων στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, έχει δημοσιεύσει μία αναλυτική λίστα σε πολλές γλώσσες με πηγές σχετικά με τα πολλά προβλήματα που δημιουργεί αυτή η τοξική συμφωνία.
Η Lis Cunha, υπεύθυνη εκστρατείας στο ευρωπαϊκό γραφείο της Greenpeace, δήλωσε: “Η Ursula von der Leyen θα υπογράψει τη συμφωνία Mercosur αυτήν την εβδομάδα και θα προσπαθήσει να την παρουσιάσει ως τετελεσμένο γεγονός, παρόλο που αυτό δεν ισχύει. Οι ευρωβουλευτές πρέπει ακόμα να τοποθετηθούν επί της συνολικής συμφωνίας. Η Von der Leyen μπορεί να προσπαθεί να φανεί ακλόνητη στην Παραγουάη, αλλά η αλήθεια είναι απλή: αυτή η μη δημοφιλής συμφωνία αποτελεί καταστροφή για το τροπικό δάσος του Αμαζονίου και κανένας προοδευτικός ευρωβουλευτής που δεσμεύεται για την προστασία των δασών δεν πρέπει ποτέ να τη στηρίξει.”
Επόμενα βήματα
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, οι κυβερνήσεις της ΕΕ έλαβαν την αμφιλεγόμενη απόφαση να θέσουν σε προσωρινή ισχύ την εμπορική συμφωνία προτού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δώσει τη συγκατάθεσή του, σπάζοντας μια μακροχρόνια πρακτική της ΕΕ. Οι αποφάσεις για την προσωρινή εφαρμογή εμπορικών συμφωνιών λαμβάνονται κανονικά μόνο αφού το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει λάβει θέση επί της συμφωνίας. Παρά αυτή την εξαιρετικά αμφισβητήσιμη απόφαση, η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας ΕΕ-Mercosur απαιτεί ακόμα την έγκριση τουλάχιστον μίας χώρας της Mercosur.
Πριν τεθεί σε πλήρη ισχύ, η συμφωνία πρέπει να λάβει την έγκριση του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, κάτι που δεν θεωρείται βέβαιο. Τον Οκτώβριο του 2025, το Κοινοβούλιο απέρριψε δήλωση που “χαιρέτιζε” τη συμφωνία. Τον Νοέμβριο του 2025, μεγάλη ομάδα ευρωβουλευτών κατέθεσε πρόταση για να ζητήσει τη γνωμοδότηση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου σχετικά με το αν η συμφωνία είναι συμβατή με τις Συνθήκες της ΕΕ. Αυτή η πρόταση πάγωσε προσωρινά μετά την παρέμβαση της Προέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Roberta Metsola, η οποία με αμφιλεγόμενο τρόπο και παρότι υπήρχε ήδη προηγούμενη υπόθεση, ισχυρίστηκε ότι το Κοινοβούλιο δεν μπορούσε να ζητήσει γνωμοδότηση από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο σε εκείνη τη φάση της διαδικασίας.
Αυτή η μη δημοφιλής συμφωνία αντιμετωπίζει ισχυρή αντίσταση στην Ευρώπη, ενώ μέχρι στιγμής δεν έχει οριστεί ημερομηνία για την επικύρωση της συμφωνίας από τις εθνικές κυβερνήσεις ή το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
