Od soboty 15 sierpnia wyłowiono ponad trzy tony ryb z Kanału Gliwickiego w związku z zakwitem złotej algi. Jak poinformowały władze, stężenie złotej algi jest najwyższe w historii pomiarów. Mimo obietnic rządu nie zmienia się nic – zasolone ścieki ze śląskich kopalń nadal trafiają do Odry i Wisły, tworząc warunki do toksycznego zakwitu glonów.

–  Przez ponad dwa i pół roku rząd Donalda Tuska nie był w stanie wymusić na spółkach górniczych zmniejszenia zrzutów silnie zasolonych ścieków do Wisły i Odry. Gdy wraca susza i upały, wraca zagrożenie masowego zakwitu złotej algi, która zabiła życie w Odrze. Ministerstwo Infrastruktury nie było w stanie sfinalizować obiecanego projektu ustawy ratującej Odrę. Władze skupiają się na doraźnych rozwiązaniach, zamiast rozwiązać problem u źródła. Zakwitów złotej algi by nie było, gdyby woda w dorzeczu Odry nie była słona. Nasze badania z 2023 roku wskazały wyraźnie, że to śląskie kopalnie węgla sprawiają, że Odra, która wpływa do Polski jako rzeka I klasy czystości szybko staje się pozaklasowym, zasolonym ściekiem –  mówi Marek Józefiak, rzecznik i ekspert ds. polityki ekologicznej Greenpeace Polska. 

Greenpeace wielokrotnie domagał się rewizji pozwoleń wodnoprawnych, które pozwalają kopalniom należącym do państwowych spółek PGG i JSW na zrzuty silnie zasolonych ścieków do potoków i rzek w dorzeczu Odry i Wisły. W październiku 2024 roku dziesięcioro aktywistek i aktywistów Greenpeace złożyło skargę do Komisji Europejskiej w związku z naruszeniem przez polskie władze unijnych przepisów w sprawie ochrony rzek. W kwietniu 2026 roku Komisja Europejska rozpoczęła procedurę przeciwko Polsce, wskazując na brak podjęcia odpowiednich działań celem odbudowy ekosystemu Odry. Jeśli rząd szybko nie wdroży działań naprawczych, sprawa może skończyć się w Trybunale Sprawiedliwości Unii Europejskiej. 

Kalendarium katastrofy Odry: 

  • Między rokiem 2018 a 2020 Ministerstwo Środowiska przedłużyło koncesje na wydobycie węgla kamiennego z 17 złóż. Koncesje przyznano bez przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko, a zatem bez zbadania wpływu zasolonych zrzutów na jakość wód. Następnie dla części z tych kopalń wydane zostały pozwolenia wodnoprawne, w których usankcjonowano zrzucanie zasolonych wód.
  • Wrzesień 2021 r. – Greenpeace podejmuje kroki prawne i domaga się wstrzymania wydanych koncesji do czasu uzupełnienia przez właścicieli kopalń dokumentacji o oceny oddziaływania na środowisko. Organizacja ostrzega także, że brak zbadania wpływu wydobycia węgla w kopalniach niesie katastrofalnie dla środowiska skutki.
  • Lipiec i sierpień 2022 r. – początek katastrofy w Odrze.
  • Marzec 2023 r. – Greenpeace publikuje szokujące wyniki badań dotyczących zasolenia dopływów Odry. Okazuje się, że niektórych rzekach woda jest bardziej zasolona niż Bałtyk!
  • Czerwiec 2023 r. – Frank Bold i Greenpeace wnioskują do Wód Polskich o ograniczenie pozwoleń na zrzuty zasolonych ścieków. Instytucja odmówiła zajęcia się sprawą. 
  • Marzec 2024 r. – Frank Bold i Greenpeace wnioskują do Ministra Infrastruktury o przegląd pozwoleń na zrzut ścieków kopalnianych. Minister uznał wniosek za bezzasadny. 
  • Sierpień 2024 r. – w jeziorze Dzierżno Duże na Śląsku, do którego trafiają zasolone ścieki, dochodzi do masowej zagłady ryb. Tym razem aktywiści Greenpeace idą pod Ministerstwo Przemysłu w Katowicach domagać się działań na rzecz ograniczenia kopalnianych zrzutów ścieków. Do tej pory ministerstwo nie podjęło żadnych kroków, które mogłyby do tego doprowadzić.
  • Październik 2024 r. – dziesięcioro aktywistek i aktywistów Greenpeace składa s
  • Lipiec 2025 r. – w pierwszym tygodniu lipca było o krok od powtórki katastrofy z 2022 roku. Stężenie złotej algi w Kanale Gliwickim osiągnęło poziom zbliżony do tego, jaki doprowadził do masowego wymierania życia w Odrze. Do katastrofy nie doszło prawdopodobnie dlatego, że w tym samym czasie nastąpiły intensywne opady deszczu.
  • Kwiecień 2026 r. – Komisja Europejska rozpoczyna procedurę przeciwko Polsce w związku z katastrofą w Odrze.
  • Sierpień 2026 r. – kilka ton martwych ryb zostaje wyłowionych z Kanału Gliwickiego. Odnotowano rekordowe stężenie złotej algi.