Tijdens een hittegolf zoeken velen onder ons verkoeling aan de zee. De zeebries en het water maken de hitte een beetje draaglijker. Maar wat als ook de oceaan kreunt onder een hittegolf? Wel 82% van de oceaan kreeg in de eerste helft van 2026 te maken met een mariene hittegolf. Ook onze eigen Noordzee ondergaat al maanden een hittegolf. Met de temperatuurstijgingen door El Niño later dit jaar, zullen er de komende maanden wellicht meer hitterecords in de oceaan sneuvelen, en dat heeft verregaande gevolgen voor weerpatronen en het zeeleven. We leggen het even voor je uit.
Ongezien warme wateren
Een mariene hittegolf is een aanhoudende periode van bovengemiddelde oppervlaktetemperaturen in de oceaan. Die temperaturen variëren sowieso doorheen de seizoenen en afhankelijk van de locatie. Maar de eerste helft van dit jaar kreeg de oceaan zowat overal te kampen met mariene hittegolven, volgens de laatste data van de EU Copernicus Marine Service.
Het was de warmste maand juni ooit gemeten, met gemiddelde oppervlaktetemperaturen van rond de 21° C. Zowat heel de Middellandse Zee en meer dan de helft van de tropische wateren van de Stille Oceaan kregen te maken met hittegolven, en ook in de Noord-Atlantische oceaan en de Noordzee werden hitterecords verbroken.
Dat heeft alles te maken met de klimaatcrisis. De oceaan absorbeert wel 90% van de overtollige hitte op aarde, die voornamelijk wordt veroorzaakt door fossiele brandstoffen. Daarbovenop komt dit jaar ook El Niño, een terugkerend weerfenomeen dat wereldwijd temperaturen tijdelijk doet stijgen en ook het risico op extreme weersomstandigheden doet toenemen. Wetenschappers voorspellen dat El Niño dit jaar bijzonder hard zal toeslaan, en dat de temperatuur van de oceaan dus nog verder zal stijgen.
Minder koraal, meer kwallen en stormen
Wie denkt “goed nieuws, dan kan een koukleum als ik ook de zee in”, heeft het mis. Want warmer water trekt ook meer kwallen naar onze kustlijn! En de gevolgen gaan veel verder dan dat. Zo spoelen er in Californië momenteel massa’s uitgehongerde zeevogels aan op de kust. De vogels voeden zich met koudwatersoorten zoals krill, ansjovis en sardines, maar door de hoge oppervlaktetemperaturen vluchten deze soorten naar diepe koelere wateren. Zo blijft er geen voeding binnen bereik voor de zeevogels, waaronder bruine pelikanen, duikers en futen. Wetenschappers vrezen dat dit het begin is van een massale sterfte onder zeevogels.
Daarnaast zijn er ook soorten zoals kelpbossen en koraalriffen die nergens heen kunnen vluchten, en bijgevolg ten onder gaan aan hitte. In West-Australië verbleekten honderden kilometers aan koraalriffen, een record voor de regio, tijdens de mariene hittegolf van 2024-2025. Als de aarde meer dan 1.5° C boven pre-industriële niveaus opwarmt, verliezen we onherroepelijk 90% van de koraalriffen in onze oceaan. Momenteel vrezen wetenschappers in het Verenigd Koninkrijk ook voor schade aan kelpbossen die gedijen in koud water, omdat de zee geen tijd kreeg om af te koelen tussen de recente hittegolven.
Visvangst en stormen
Deze tragische voorbeelden illustreren hoe ontwrichtend mariene hittegolven zijn voor het onderwaterleven, en dat heeft ook boven water verregaande gevolgen. Enerzijds is er de impact op de voedselzekerheid. Wel 3 miljard mensen zijn afhankelijk van de oceaan voor proteïnen. Daarnaast belooft een warmere oceaan nog meer extreme weersomstandigheden. Wanneer de oceaan warmer is, verdampt er ook meer water naar de atmosfeer. Dat is brandstof voor tropische cyclonen en stormen.
Daarnaast zet warm water uit, wat de zeespiegel verder doet stijgen. Dat is nefast voor kustgemeenschappen, die het risico op overstromingen, vervuiling van drinkwaterbronnen en landverlies enkel verder zien stijgen. Extreem weer kost jaarlijks duizenden levens, en ontwricht gemeenschappen en economieën. Kleine eilandstaten krijgen te maken met stormen en overstromingen waarvoor de heropbouw het gehele bruto nationaal product kost. Zoals steeds zijn het de gemeenschappen die het minst aan de klimaatcrisis bijdragen, die de gevolgen ervaren.
Stop fossiele brandstoffen!
Je wordt er niet bepaald vrolijk van. We kennen namelijk al decennialang de oplossing: stop met het verbranden van fossiele brandstoffen. De oceaan en het klimaat zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden, van de koolstofopslag in walvissen tot weerpatronen wereldwijd. We zijn afhankelijk van de oceaan als buffer tegen de klimaatcrisis, voor verkoeling en koolstofopslag. Maar de oceaan buigt onder de toenemende hitte en verzuring van het water ten gevolge van die crisis. Daarom zet Greenpeace al van het prille begin in op oceaanbescherming én de energietransitie. En hoe slecht de vooruitzichten ook zijn, wij geven niet op. Er is nog zoveel moois op deze aardbol dat we van de crisis kunnen redden. No time to waste!
Blijf op de hoogte van onze campagnes.
