Een zeer kleine groep ultrarijken is verantwoordelijk voor een onevenredig grote hoeveelheid klimaatschade, en dat door hun financiële investeringen in CO2-intensieve activiteiten en vervuilende levensstijl. Dat blijkt uit nieuw rapport in opdracht van Greenpeace Afrika.
De meest recente cijfers tonen aan dat de investeringen van de rijkste 0,01% ter wereld gepaard gaan met een geschatte ‘klimaatschuld’ van 992 miljard dollar. [1] Daarnaast is hun CO2-intensieve consumptiegedrag gekoppeld aan een geschatte schade van 405 miljard dollar. “Klimaatschuld” wordt in het rapport gedefinieerd als het uitdrukken in geld van klimaatschade veroorzaakt door uitstoot die het rechtmatige aandeel overschrijdt, gebaseerd op een eerlijk aandeel in het resterende koolstofbudget compatibel met 1,5 °C.
Joeri Thijs, woordvoerder bij Greenpeace België:
“De klimaatimpact van extreme rijkdom is nog groter dan we al dachten. Vandaag vraagt het klimaatbeleid vooral van gewone mensen dat ze hun levensstijl aanpassen. Ondertussen blijven de grootste vervuilers buiten schot. Dat is fundamenteel oneerlijk. Het zijn de ultrarijke investeerders die de zwaarste klimaatschuld dragen en het meeste geld hebben om de schade te betalen.”
Het rapport Understanding the Climate Debt of Extreme Wealth toont hoe de klimaatcrisis in toenemende mate ook een crisis van extreme vermogensconcentratie is. Het rapport stelt dat de huidige kaders van het klimaatbeleid zich voornamelijk richten op uitstoot op basis van productie en consumptie, terwijl ze de uitstoot gekoppeld aan kapitaalbezit en koolstofintensieve investeringsportefeuilles van de ultrarijken grotendeels negeren. [2]
| Belangrijkste bevindingen uit het rapport:De klimaatverantwoordelijkheid op basis van rijkdom en eigendom is geconcentreerd in een relatief klein aantal landen, terwijl veel landen die het meest kwetsbaar zijn voor de klimaatcrisis en de grootste financieringsbehoeften hebben, slechts een klein aandeel in de wereldwijde rijkdom bezitten.De studie schat dat de rijkste 0,01% van de planeet geassocieerd wordt met een klimaatschuld op basis van eigendom die gemiddeld ruim 130 keer hoger ligt dan die van de rijkste 10%.Voor de rijkste 0,01% bedroeg de geschatte klimaatschuld op basis van eigendom in 2022 gemiddeld maar liefst 1,24 miljoen dollar – meer dan het dubbele van de klimaatschuld op basis van consumptie, die geschat werd op 506.783 dollar. Dat onderstreept hoe belangrijk het is om verder te kijken dan alleen consumptie (zoals gebruik van vervuilende privéjets) om klimaatverantwoordelijkheid te beoordelen.De studie schat dat de rijkste 1% in 2022 verantwoordelijk was voor ongeveer 41% van alle uitstoot op basis van eigendom, tegenover 16,5% van de uitstoot op basis van consumptie. |
Terwijl de klimaatimpact – zoals schade veroorzaakt door extreem weer, overstromingen en droogtes – wereldwijd intensiveert, blijft de kloof tussen de benodigde klimaatfinanciering en de daadwerkelijke uitbetaling ervan groeien.
Het rapport betoogt dat het belasten van de klimaatschade die geassocieerd wordt met louter de uitstoot op basis van eigendom van de rijkste 0,01% ter wereld, aanzienlijk zou kunnen bijdragen aan de behoeften voor klimaatfinanciering van het mondiale Zuiden (geschat op minstens 1.000 miljard dollar per jaar).
Koaile Monaheng van Greenpeace Afrika zegt daarover:
“Het belasten van miljardairs voor de reëele kosten van hun vervuilende investeringen en levensstijl is niet radicaal. Het is een rechtvaardige en noodzakelijke stap om klimaatactie te financieren, de aantasting van ecosystemen tegen te gaan en te zorgen voor klimaatrechtvaardigheid voor gemeenschappen die vandaag al de prijs betalen voor een crisis die zij niet hebben veroorzaakt. Zonder dringende actie zullen ultrarijken blijven vervuilen en profiteren van vernietiging en uitbuiting terwijl de wereld in brand staat.”
Greenpeace vraagt overheden om het ‘vervuiler betaalt’ principe te integreren in klimaat- en fiscaal beleid. Ze vragen ook om zich binnen het VN-Kaderverdrag inzake Internationale Belastingsamenwerking (UNFCITC) te verbinden tot een effectieve belasting van personen met een zeer hoog nettovermogen en grote vervuilende bedrijven, via juridisch bindende regels rond belastingrechten, transparantie en maatregelen tegen belastingontwijking.
Noten:
Hier vindt u de samenvatting van het rapport.
[1] Het rapport analyseert de klimaatschuld die geassocieerd wordt met de rijkste vermogensgroepen ter wereld, specifiek de rijkste 10%, 1%, 0,1% en 0,01%. De studie gebruikt twee benaderingen om te schatten hoe de wereldwijde overtollige uitstoot – de uitstoot die het niveau overschrijdt dat compatibel is met het beperken van de opwarming tot 1,5 °C – kan worden toegeschreven aan de verschillende vermogensgroepen: de ene is gebaseerd op consumptie, de andere op eigendom. De rijkste 0,01% van de planeet ofwel de ultra-high-net-worth individuals (UHNWIs), zijn – ter illustratie – ruwweg degenen met een vermogen van meer dan 38 miljoen Amerikaanse dollar. (Altrata, 2025; Capgemini Research Institute, 2024; Wealth-X, 2018)
“Klimaatschuld” wordt in het rapport gedefinieerd als de monetarisering (het uitdrukken in geld) van de klimaatschade veroorzaakt door uitstoot die het rechtmatige aandeel overschrijdt, gebaseerd op een eerlijk aandeel in het resterende koolstofbudget dat compatibel is met een 1,5 °C-traject.
[2] De analyse werd uitgevoerd door de Duitse economische denktank Forum Ökologisch-Soziale Marktwirtschaft.
[3] Position paper van het Climate Action Network (CAN) over de nieuwe collectieve gekwantificeerde klimaatdoelstelling (NCQG), 2024.
Contact:
Persdienst Greenpeace België: [email protected], 0496 26 31 91
