8 maja 2026 roku Greenpeace wyrusza w miesięczną wyprawę badawczą na Ocean Arktyczny. Czołowi naukowcy z całego świata będą badać arktyczne głębiny – podwodne góry i pola kominów hydrotermalnych. To ekosystemy tak odległe, że w dużej mierze pozostają tajemnicą dla ludzkości.

„Wypływamy na nieznane i niezbadane terytorium naszej planety i prawdopodobnie odkryjemy nowe gatunki, które do tej pory nie zostały opisane ani nazwane” — powiedział dr Paco Cárdenas, ekspert ds. gąbek głębinowych z Muzeum Ewolucji Uniwersytetu w Uppsali.

„Zwierzęta te przetrwały setki milionów lat i jesteśmy z nimi powiązani na wiele sposobów. To chemiczny księgozbiór oceanu, zawierający potencjalne lekarstwa na choroby i spełniający funkcję oczyszczania naszych oceanów. Utrata tych gatunków, zanim jeszcze je zrozumiemy, byłaby tragedią o globalnym zasięgu. Musimy je chronić”.

Obszar, na którym odbywa się ekspedycja, został otwarty dla górnictwa głębinowego przez rząd Norwegii w 2024 roku, ale w zeszłym roku projekt został wstrzymany po protestach organizacji ekologicznych, naukowców i partii opozycyjnych w Norwegii. Według wielu naukowców wydobycie głębinowe spowodowałoby nieodwracalne szkody we wrażliwych ekosystemach głębinowych, w tym zniszczenie siedlisk i prawdopodobnie wyginięcie gatunków.

Wyprawa skoncentruje się na badaniu głębinowych gór, które stanowią obszary o wyjątkowej różnorodności biologicznej, oraz pól kominów hydrotermalnych – podwodnych wulkanicznych źródeł termalnych, które umożliwiają życie w całkowitej ciemności. Greenpeace wraz z zespołem badawczym obecnym na pokładzie będą transmitować na żywo badania prowadzone na głębokości nawet 3000 metrów.

Dr Anne Helene Tandberg z Muzeum Uniwersyteckiego w Bergen jest specjalistką od skorupiaków zamieszkujących te środowiska i opisała wiele gatunków dotąd nieznanych nauce. Zajmuje się również sporządzaniem Czerwonej Listy gatunków morskich i siedlisk oraz dostarcza podstaw naukowych do tworzenia morskich obszarów chronionych. Podkreśla ona wzajemne powiązania między tymi ekosystemami.

„Głębokie morza regionu nordyckiego i arktycznego są sercem naszych północnych oceanów” – mówi dr Tandberg. „Od najmniejszych obunogów po największe podwodne góry – wszystko jest ze sobą powiązane. Widzimy to zarówno w składzie gatunkowym, jak i zmienności genetycznej. Nie patrzymy tylko na skały, zwierzęta i wodę; dokumentujemy najważniejsze elementy globalnego ekosystemu, który sprawia, że nasza planeta nadaje się do życia”.

Arktyka jest jednym z najszybciej zmieniających się i najsłabiej chronionych regionów na Ziemi. W miarę jak ekspansja przemysłu zaczyna przekraczać granice oceanicznych głębin, Greenpeace ostrzega, że unikalne „ostoje bioróżnorodności” są obecnie narażone na nieodwracalne zniszczenie.

„Nie możemy chronić tego, czego nie znamy” – powiedziała dr Sandra Schöttner, główna naukowczyni w Greenpeace International. „Ta ekspedycja pozwoli zebrać dowody naukowe dotyczące wrażliwych ekosystemów głębinowych Arktyki. Chroniąc te wody w ramach sieci rezerwatów oceanicznych, możemy stworzyć siatkę bezpieczeństwa dla życia morskiego i chronić oceany dla przyszłych pokoleń”.

Wyprawa zakończy się w Bergen w Norwegii na początku czerwca, gdzie wstępne wyniki badań zostaną zaprezentowane opinii publicznej i decydentom. Greenpeace prowadzi globalną kampanię na rzecz moratorium na górnictwo głębinowe oraz ochrony 30% oceanów do 2030 roku.