Verlenging van Tihange 1: een slechte gok van de regering-Di Rupo

Greenpeace/Dirven

Op 4 juli 2012 besliste de regering om de wet op de kernuitstap maar gedeeltelijk uit te voeren. De reactoren Doel 1 en Doel 2 zullen zoals gepland in 2015 dichtgaan, maar die van Tihange 1 zal tot 2025 blijven draaien – dus in totaal vijftig jaar lang. Eloi Glorieux, die het nucleaire dossier in België al jaren volgt, maakt enkele kanttekeningen bij de beslissing.

Valt het tien jaar langer openhouden van Tihange te rechtvaardigen door bevoorradingsproblemen?

Neen, we vrezen zelfs dat de beslissing de kernuitstap alleen maar moeilijker zal maken. Als er maatregelen worden genomen om ons elektriciteitsverbruik te doen dalen en om flexibele en hernieuwbare productiecapaciteit versneld in te voeren, kan Tihange 1 dicht in 2015. In ons land gaat er nog heel wat stroom verloren. Op korte termijn is er een aanzienlijke besparing mogelijk.

Is er in België dan geen tekort aan nieuwe elektriciteitscentrales om de kerncentrales te vervangen?

Dat is een probleem dat de nucleaire lobby volledig in de hand heeft gewerkt. Sinds de goedkeuring van de wet in 2003 heeft ze alles in het werk gesteld om het potentieel van hernieuwbare energie in de kiem te smoren. Andere bedrijven hadden ook kunnen investeren in hernieuwbare energie, warmtekrachtkoppeling of stoom- en gascentrales (STEG). Maar door de onzekerheid gingen ze op de rem staan. Op die manier werd ons tekort aan elektriciteitsvoorziening georganiseerd. Natuurlijk kunnen we ook de overheid aansprakelijk stellen. Het was haar taak om de bloei van hernieuwbare energie te bevorderen, door bijvoorbeeld ruimte toe te wijzen waar die het best kon worden ontwikkeld.

De regering heeft nagelaten om de bloei van hernieuwbare energie te bevorderen

De overheid heeft ook twijfel gezaaid over de haabaarheid van de kernuitstap.

Yves Leterme heeft sinds 2007 verkondigd dat de wet zou worden herzien. Daarmee was het signaal gegeven: de nieuwe elektriciteitsleveranciers die op de markt kwamen, zouden een helse strijd moeten leveren tegen de concurrentie van de kerncentrales van Electrabel die al afgeschreven waren. Daardoor is er onvoldoende geïnvesteerd in nieuwe capaciteit.

En vandaag is dat nog altijd niet opgelost?

Er wordt wel over gediscussieerd, maar wat echt telt is hoe men daarop gaat antwoorden! Nu heeft de regering vooral oog gehad voor één optie: de levensduur van Tihange met tien jaar verlengen. Terwijl er ook andere keuzes mogelijk waren.

Zoals?

Het rapport van de staatssecretaris voor Energie stelt een oplossing voor die de timing van de kernuitstap met twee jaar verschuift. Dat wil zeggen dat onze drie oudste reactoren in 2017 zouden worden gesloten in plaats van in 2015. Dat standpunt werd gedeeld door de energieregulator, de CREG. De beslissing van 4 juli is dan ook totaal onaanvaardbaar. Waarom een verlenging met tien jaar? Een van de alternatieven had ook energie-efficiëntie kunnen zijn. Er is ruim voldoende potentieel om de productie van een van onze oudste reactoren en zelfs meer te vervangen.

Is dat niet slechts een oplossing voor een deel van het probleem?

Inderdaad, maar de regering had ook nog andere troeven. Nederland zal binnenkort een overcapaciteit hebben van 25% tot 2015. België zou zich tijdens de enkele dagen van schaarste kunnen bevoorraden bij zijn buren. Want het moet duidelijk zijn dat het niet gaat om een permanent tekort. Die oplossing zou bovendien veel goedkoper zijn dan een oude kernreactor tien jaar langer in werking houden.

Tihange 1 + 10 jaar: alle winst voor de nucleaire sector?

Dat is wat de nucleaire lobby altijd heeft geëist. Zij hebben altijd gezegd: “Voor ons is het tien jaar of niets…” De wet staat de verlenging toe in geval van bevoorradingsproblemen, maar die tien jaar hebben daar niets mee te zien. Tegen 2017 hadden we het probleem kunnen oplossen. Elia, de CREG maar ook de administratie (de studie van Wathelet) zijn van mening dat een verlenging met twee jaar voldoende was.

Velen waren nochtans blij met de beslissing van de regering, omdat ze duidelijkheid heeft geschapen.

Voor mij heeft die beslissing de ondoorzichtigheid alleen maar vergroot. Ze verkondigen nu dat het duidelijk is dat ze in 2025 gaan sluiten. Dat stond al allemaal in de wet! Maar de realiteit heeft aangetoond dat er niet meer dan een maand nodig is om een wet te wijzigen. Alles kan nog veranderen. Dat is nu net het signaal dat de Belgische regering heeft gegeven. Hoe kunnen we in zo een klimaat dan hopen dat de grote consortia voor windenergie in de Noordzee gigantische bedragen zullen investeren?

Zijn er eigenlijk kosten om Tihange 1 langer open te kunnen houden?

Electrabel denkt dat het 500 miljoen euro zal moeten investeren. Hoe zit dat dan met de werken om te voldoen aan de conclusies van de stresstests? Ik heb die vraag gesteld aan het agentschap voor nucleaire controle en ze hebben me geantwoord dat die werken niet dringend zijn en kunnen worden opgenomen in de tienjarige onderhoudsbeurten. Ze gedragen zich alsof Fukushima nooit heeft plaatsgevonden. Wat met de conclusies van de stresstests? Wat met een reactor die 50 jaar lang draait, terwijl hij een ontwerpleeftijd van 30 jaar meekreeg?

Welke politieke lessen moeten we nu trekken uit dit verhaal?

Er is sprake geweest van heel wat beïnvloeding. De staatssecretaris voor Energie, Melchior Wathelet (cdH), komt uit een partij die banden heeft met twee van de belangrijkste lobbyisten van de kernenergie. De invloed van de socialistische vakbond op de PS is waarschijnlijk ook doorslaggevend geweest. Voor haar staat het probleem van de werkgelegenheid centraal, hoewel hernieuwbare energie onmiskenbaar heel wat nieuwe banen zal scheppen. Aan Vlaamse kant zijn verscheidene partijen van mening veranderd.

Tihange 2 et Doel 3 dicht

Sinds begin augustus liggen Doel 3 en Tihange 2 stil. Mogelijk zijn er gevaarlijke scheurtjes in het reactorvat. Als het fenomeen wordt bevestigd, is er maar een oplossing: deze reactoren voorgoed sluiten.Veiligheid boven alles. Bovendien zullen er deze winter geen stroompannes zijn, verzekert de regering ons. Door oudere centrales langer dan gepland in dienst te houden – zoals met Tihange 1 het geval zal zijn – riskeer je echter wel bevoorradingsproblemen. Want als ze plots omwille van veiligheidsredenen dicht moeten, kan men daar niet op anticiperen. De overheid moet werk maken van het energiebesparingspotentieel, enkele efficiënte gascentrales heropenen en stroom uit Nederland importeren.