ระยอง, 14 กันยายน 2569 – ชุมชนประมงชายฝั่งระยองร่วมกับ กรีนพีซ ประเทศไทย Solutions for Our Climate (SFOC) และ Fossil Free Thailand  จัดงาน  “บุญทะเล: คืนชีวิต คืนทะเล คืนระยอง” รวมพลังชุมชนประมงพื้นบ้านและเครือข่ายภาคประชาสังคม ประกาศจุดยืนปกป้องทะเลและสิทธิมนุษยชน ท่ามกลางการขยายตัวของอุตสาหกรรมปิโตรเคมี โรงไฟฟ้าก๊าซฟอสซิล และโครงสร้างพื้นฐานสำหรับนำเข้าก๊าซฟอสซิล (LNG) ที่กำลังเพิ่มแรงกดดันต่อระบบนิเวศชายฝั่งและวิถีชีวิตของคนระยอง ขณะที่รัฐบาลไทยยังเดินหน้าผลักดันประเทศสู่การเป็นศูนย์กลางการค้าก๊าซฟอสซิลเหลว (LNG Hub) [1] ของภูมิภาคอาเซียน ชุมชนจึงเรียกร้องให้รัฐบาลยุติการขยายโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลที่เพิ่มภาระให้กับชุมชน ทบทวนทิศทางการพัฒนาพลังงาน และให้ความสำคัญกับสิทธิของประชาชนในการกำหนดอนาคตของพื้นที่

วิริยา กิ่งวัชระพงศ์ ผู้แทนประจำ กรีนพีซ ประเทศไทย ร่วมเปิดงาน โดยเน้นย้ำถึงความสำคัญของการปกป้องทะเลและวิถีชีวิตประมงพื้นบ้าน รวมถึงพลังของชุมชนเพื่อกำหนดอนาคตของตนเอง ท่ามกลางการขยายตัวของอุตสาหกรรมก๊าซฟอสซิล พร้อมย้ำว่าทะเลระยองไม่ใช่เป็นเพียงพื้นที่รองรับการพัฒนาอุตสาหกรรม แต่เป็นแหล่งอาหาร อาชีพ และรากฐานชีวิตของผู้คน

นับตั้งแต่ ‘ยุคโชติช่วงชัชวาล’ ด้านพลังงานของการพัฒนาก๊าซฟอสซิลในอ่าวไทย และการผลักดันโครงการพัฒนาพื้นที่ชายฝั่งทะเลตะวันออก (Eastern Seaboard)  ในปี 2525 จนถึงการประกาศใช้พระราชบัญญัติเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ในปี 2561 จังหวัดระยองถูกวางให้เป็นฐานอุตสาหกรรมและพลังงานสำคัญของประเทศ  การขยายตัวของนิคมอุตสาหกรรม อุตสาหกรรมปิโตรเคมี โรงไฟฟ้าก๊าซ สถานีรับและแปรสภาพก๊าซฟอสซิล (LNG Terminal) และโครงสร้างพื้นฐานขนาดใหญ่ตามแนวชายฝั่ง ทำให้พื้นที่ระยองต้องเผชิญกับแรงกดดันจากกิจกรรมอุตสาหกรรมอย่างต่อเนื่อง รวมถึงการถมทะเลเพื่อรองรับโครงสร้างพื้นฐานและการพัฒนาอุตสาหกรรมกว่า   3,870 ไร่[2] ตลอดจนการขุดลอกร่องน้ำและการเปลี่ยนแปลงพื้นที่ชายฝั่ง ซึ่งสร้างความกังวลต่อการสูญเสียแหล่งที่อยู่อาศัยและแหล่งอนุบาลสัตว์น้ำ รวมถึงพื้นที่ทำประมงของชุมชนชายฝั่ง

ปัจจุบันจังหวัดระยองเป็นศูนย์กลางสำคัญของโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลเหลว (LNG) ของประเทศไทยโดยมีสถานีรับ LNG มาบตาพุดและหนองแฟบ ซึ่งมีกำลังรองรับรวม 19 ล้านตันต่อปี[3] ขณะเดียวกันที่โครงการพัฒนาท่าเรืออุตสาหกรรมมาบตาพุดระยะที่ 3 ภายใต้ EEC มีพื้นที่ประมาณ 1,000 ไร่ พร้อมแผนพัฒนาท่าเรือรองรับ LNG เพิ่มอีก 11 ล้านตันต่อปี ซึ่งมีกำหนดเปิดดำเนินการในปี 2572 การลงทุนดังกล่าวสอดคล้องกับนโยบายผลักดันประเทศไทยสู่การเป็น LNG Hub และนำมาซึ่งข้อกังวลเกี่ยวกับผลกระทบสะสมต่อระบบนิเวศชายฝั่งและวิถีชีวิตประมงพื้นบ้าน รวมถึงความเสี่ยงจาก ภาวะการผูกติดกับระบบคาร์บอนสูง (Carbon Lock-in) ที่อาจทำให้ประเทศไทยต้องพึ่งพาก๊าซฟอสซิลต่อไปอีกหลายทศวรรษ

กิตติพงศ์ สมุลไพร นายกสมาคมประมงพื้นบ้านท้องถิ่นระยอง กล่าวว่า “เมื่อ 30–40 ปีก่อน ทะเลระยองยังอุดมสมบูรณ์ ชาวประมงสามารถออกเรือจับสัตว์น้ำเลี้ยงครอบครัวได้โดยไม่ต้องทำอาชีพอื่นเสริม แต่วันนี้สัตว์น้ำลดน้อยลงจนรายได้จากการทำประมงแทบไม่พอกับค่าใช้จ่าย หลายครอบครัวต้องหันไปรับจ้างหรือจอดเรือรอให้ทะเลกลับมาสมบูรณ์อีกครั้ง เราเห็นความเปลี่ยนแปลงมาตลอดหลายสิบปี ทั้งการขยายตัวของอุตสาหกรรมและเหตุการณ์น้ำมันรั่วที่ส่งผลกระทบต่อทะเล วันนี้ระยองยังต้องรองรับการขยายโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลและสถานีรับ LNG เพิ่มขึ้นอีก เราจึงกังวลว่าทะเลและชุมชนประมงจะต้องแบกรับผลกระทบไปอีกมากแค่ไหน สิ่งที่เราต้องการไม่ใช่แค่เงินชดเชย แต่คือการฟื้นฟูทะเลและการหยุดเพิ่มภาระให้กับชุมชน เพราะทะเลคือทั้งอาชีพ อาหาร และอนาคตของคนระยอง”

ละม่อม บุญยงค์ ประธานประมงพื้นบ้านกลุ่มปากน้ำบ้านเรา จ.ระยอง “การถมทะเลเหมือนมันไล่ที่เรา เอาพื้นที่ทำมาหากินของเราไปใช้แล้วไล่เรา เราไม่ยอม เราก็ต้องร้องเรียกเยียวยาที่ว่าขาดรายได้ เพราะว่า ถมทะเลเฟส 1 เฟส 2 เนี่ย สัตว์น้ำมันหายไปทุกปี ไม่เพิ่มมีแต่ลด ปัจจุบันพูดอย่างไม่อายไปดูเรือลุงจอดอยู่ชายคลอง ไปดูได้ ไม่มีเงินขึ้นคานมา 5 – 6 ปีแล้ว มันไม่เหมือนเดิม ความหลากหลายทางชีวภาพหรือชีวิตของชาวประมง มันไม่เหมือนเดิม ถ้านับเป็น 100% คงเหลือไม่ถึง 20% พูดง่ายๆ นะ ตั้งแต่มีอุตสาหกรรมมาสัตว์น้ำลดทุกปี ในอดีตเรามองเห็นเรือลากปูอยู่ชายฝั่ง แต่ปัจจุบันเราต้องไปออกไปตั้ง 20 – 30 ไมล์ คิดดู ตอนนั้นเราเคยได้ปูต่อวันมีถึง 10 โล แต่ปัจจุบันนับเป็นโลไม่ได้ ต้องนับเป็นตัว ได้กันแค่ 5 ตัว 10 ตัว ไม่คุ้มค่าน้ำมัน ถึงได้บอกว่า ประมงระยองมันจะกำลังจะตาย เงินเยียวยาก็ยังคงรออยู่ บางคนก็ไม่ไหวก็ต้องไปจำนำทะเบียนเรือ ติดหนี้ติดสินกันอิรุงตุงนัง ทะเลาะเบาะแว้งกัน แตกแยกกัน”

ภายในงานชุมชนประมงพื้นบ้านชายฝั่งระยอง ร่วมกันกางป้ายผ้าลอยน้ำขนาด 20×20 เมตร กลางทะเลบริเวณก้นอ่าว หาดแม่รำพึง พร้อมข้อความ “คืนทะเลให้คนระยอง – STOP FOSSIL GAS” เพื่อสื่อสารความมุ่งมั่นในการฟื้นฟูความอุดมสมบูรณ์ของทะเล ปกป้องวิถีชีวิตประมงพื้นบ้าน และเรียกร้องให้ยุติการขยายโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลที่เพิ่มแรงกดดันต่อระบบนิเวศชายฝั่ง พร้อมผลักดันการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานหมุนเวียนที่สะอาดและเป็นธรรม โดยให้ชุมชนมีส่วนร่วมกำหนดอนาคตของพื้นที่ การแสดงออกเชิงสัญลักษณ์ครั้งนี้ย้ำว่าทะเลระยองคือแหล่งอาหาร วิถีชีวิต และอนาคตที่คนในชุมชนต้องการร่วมกันปกป้องและส่งต่อให้คนรุ่นต่อไป

มนูญ วงษ์มะเซาห์ นักรณรงค์ด้านสภาพภูมิอากาศและพลังงาน กรีนพีซ ประเทศไทย กล่าวว่า “การผลักดันให้ประเทศไทยเป็นศูนย์กลางการค้า LNG ของภูมิภาค และการลงทุนในโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลเพิ่มขึ้น เป็นสัญญาณชัดเจนว่าประเทศไทยยังเปลี่ยนไม่ผ่านทางพลังงาน วันนี้ไฟฟ้ากว่าร้อยละ 60 ของประเทศยังผลิตจากก๊าซฟอสซิล ก๊าซที่ใช้มากกว่าร้อยละ 35 มาจากการนำเข้า LNG และสัดส่วนนี้มีแนวโน้มพุ่งขึ้นถึงร้อยละ 50 ในปีหน้า เนื่องจากร่าง PDP2026 ยังบรรจุโรงไฟฟ้าก๊าซใหม่อย่างน้อย 9,100 เมกะวัตต์ภายใน 12 ปีแรก โดยราว 4,900 เมกะวัตต์ถูกผลักมาไว้ที่ภาคตะวันออก ทั้งท่าเทียบเรือ สถานีแปรสภาพ LNG และถังเก็บก๊าซ ล้วนเป็นสิ่งที่คนตะวันออกไม่ได้เลือก แต่ถูกยัดเยียดผ่านพื้นที่ภายใต้นโยบาย EEC ที่อ้างการพัฒนา แต่เปรียบเสมือนทำหน้าที่เป็นใบอนุญาตให้กลุ่มทุนพลังงาน 

การผูกอนาคตของประเทศไว้กับการนำเข้า LNG คือความเสี่ยงต่อความมั่นคงทางพลังงาน งาน Gastech 2026 ที่ผ่านมา ตอกย้ำว่ารัฐบาลไทยยังเจ็บไม่จำ และไม่สนใจคำเรียกร้องของประชาชน ทั้งที่วิกฤตสงครามสองครั้งที่ผ่านมาแสดงให้เห็นแล้วว่า เมื่อราคา LNG พุ่งสูง ประชาชนทั้งประเทศต้องแบกรับค่าไฟที่แพง ขณะที่อุตสาหกรรมก๊าซกลับกอบโกยผลกำไร รัฐบาลต้องมีเจตจำนงทางการเมืองใหม่ ที่จะต้องยกเลิกร่าง PDP2026 และจัดทำแผนใหม่ที่ประชาชนมีส่วนร่วมอย่างมีความหมาย มุ่งสู่การเปลี่ยนผ่านพลังงานที่เป็นธรรม และคืนสิทธิให้คนตะวันออกได้กำหนดอนาคตพลังงานของตนเอง” 

 งาน “บุญทะเล: คืนชีวิต คืนทะเล คืนระยอง” จึงเป็นการรวมพลังของชุมชนประมงพื้นบ้านเพื่อยืนยันสิทธิในการปกป้องทะเลและกำหนดอนาคตของพื้นที่ โดยชุมชนและกรีนพีซ ประเทศไทย เรียกร้องให้รัฐบาลทบทวนนโยบาย LNG Hub ยุติการขยายโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลแห่งใหม่ ปรับทิศทาง PDP ให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนผ่านสู่พลังงานหมุนเวียนที่สะอาดและเป็นธรรม ยกระดับการประเมินผลกระทบสะสมจากการพัฒนาอุตสาหกรรมและพลังงาน เปิดเผยข้อมูลสิ่งแวดล้อมต่อสาธารณะ และรับรองการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างมีความหมาย โดยไม่ผลักภาระต้นทุนทางสิ่งแวดล้อมและสังคมให้ชุมชนชายฝั่งต้องแบกรับต่อไป

หมายเหตุ

[1] ‘เอกนัฏ’ ประกาศวิสัยทัศน์ไทย สู่ Energy Hub อาเซียน เร่งเพิ่มศักยภาพ
[2]  เมื่อตะวันออกต้องอยู่กับก๊าซ อุตสาหกรรม และโรงไฟฟ้า ทะเลมาบตาพุดจึงหายไปกว่า 3,870 ไร่ – EPIGRAM 

[3] บริษัท พีทีที แอลเอ็นจี จำกัด.  สารจากกรรมการผู้จัดการใหญ่. เว็บไซต์ PTTLNG. https://www.pttlng.com/Home/CEOmessage 

[4]  เอกสารสรุปข้อมูลสำหรับสื่อมวลชน ก๊าซฟอสซิลเหลว (LNG) ในประเทศไทย: โครงสร้างพื้นฐาน ความมั่นคงทางพลังงาน และผลกระทบต่อชุมชน

ข้อมูลเพิ่มเติมติดต่อ
ณัฎฐณิชา ภู่คล้าย
นักสื่อสารงานรณรงค์ด้านพลังงานและการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรีนพีซ ประเทศไทย
โทรศัพท์: 061-232-4596 อีเมล: [email protected]