แถลงการณ์ Fossil Free Thailand ฉบับที่ 2

9 พฤศจิกายน 2569

สืบเนื่องจากเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม 2569 รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีแถลงถึงกรอบการเจรจาของประเทศไทยสำหรับการประชุมรัฐภาคีกรอบอนุสัญญาสหประชาชาติว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศสมัยที่ 31 (COP31) ณ เมืองอันตัลยา ประเทศตุรกี ระหว่างวันที่ 9–20 พฤศจิกายน 2569 รวมถึงการประชุม COP32 ซึ่งกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมเสนอให้คณะรัฐมนตรีพิจารณากรอบการเจรจาดังกล่าวกำหนดให้ประเทศไทยมุ่งสู่เป้าหมายการปล่อยก๊าซเรือนกระจกสุทธิเป็นศูนย์ภายในปี 2593 (Net Zero 2050) โดยให้ความสำคัญสูงสุดกับความมั่นคงทางพลังงาน ให้คำมั่นว่าจะดำเนินการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม (Just Transition) โดยไม่ทิ้งใครไว้ข้างหลัง และสนับสนุนการซื้อขายคาร์บอนเครดิตตามข้อ 6 (Article 6) ของความตกลงปารีส [1]

กัญจน์ ทัตติยกุล ผู้ประสานงานเครือข่าย Fossil Free Thailand กล่าวว่า “ประเทศไทยในฐานะกลุ่ม G77 และประชาคมอาเซียนในเวทีเจรจาสภาพภูมิอากาศโลกอาจเรียกร้องให้กลุ่มประเทศพัฒนาแล้วต้องเป็นผู้นำในการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกและต้องสนับสนุนเงินทุน เทคโนโลยี และการพัฒนาขีดความสามารถอย่างเป็นรูปธรรม แต่ไม่อาจเรียกร้องการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมบนเวทีโลกได้เลยหากแผนพัฒนากำลังผลิตไฟฟ้ายังผูกขาดอนาคตไว้กับก๊าซฟอสซิล เป้าหมายที่รัฐบาลประกาศกับทิศทางการวางแผนพลังงานภายในประเทศขัดแย้งกันอย่างมีนัยสำคัญอย่างยิ่ง”

เครือข่าย Fossil Free Thailand มีความเห็นต่อกรอบท่าทีเจรจาข้างต้นของประเทศไทยในวาระการประชุม COP31 ดังนี้

1. แผน PDP2026 ไม่สามารถนำประเทศไทยไปสู่เป้าหมาย Net Zero ตามที่รัฐบาลจะให้คำมั่นบนเวที COP31

ร่างแผน PDP2026 ทั้ง 4 ฉากทัศน์ (Scenarios) ล้วนกำหนดให้มีการสร้างโรงไฟฟ้าก๊าซฟอสซิลแห่งใหม่เพิ่มเติม ข้อมูลจากตารางของสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ระบุว่าจะมีการเพิ่มกำลังผลิตไฟฟ้าจากก๊าซฟอสซิล ดังนี้คือ กรณีที่ 2 เพิ่ม 24,500 เมกะวัตต์ กรณีที่ 4 เพิ่ม 18,900 เมกะวัตต์ กรณีที่ 3 แม้เป็นฉากทัศน์ที่ให้ความสำคัญกับพลังงานหมุนเวียน ก็ยังเพิ่มโรงไฟฟ้าก๊าซอีก 16,800 เมกะวัตต์ กล่าวอีกนัยหนึ่ง การรับฟังความคิดเห็นของประชาชนเมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 ไม่เคยเปิดให้สังคมถกเถียงว่า ประเทศไทยจำเป็นต้องสร้างโรงไฟฟ้าก๊าซฟอสซิลเพิ่มอีกหรือไม่ แต่จำกัดทางเลือกไว้เพียงว่าจะสร้างเพิ่มมากน้อยเพียงใดเท่านั้น ยิ่งไปกว่านั้น ทั้ง 4 ฉากทัศน์ยังตั้งอยู่บนฐานกำลังผลิตไฟฟ้าที่มีข้อผูกพันอยู่แล้ว 50,900 เมกะวัตต์ ในช่วงปี 2569–2580 ซึ่งรวมถึงโรงไฟฟ้าพลังความร้อนร่วมที่ใช้ก๊าซฟอสซิลแห่งใหม่อีก 9,100 เมกะวัตต์ นั่นหมายความว่า การขยายโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลส่วนหนึ่งถูกกำหนดไว้ล่วงหน้าแล้วก่อนที่ประชาชนจะมีโอกาสเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการตัดสินใจเสียอีก

ผลการวิเคราะห์อิสระยืนยันว่า PDP2026 ไม่สอดคล้องกับเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ผลการวิเคราะห์ต้นทุนระบบไฟฟ้าที่เหมาะสมที่สุด (Cost Optimisation) โดย Agora Energiewende ร่วมกับ SDG Move ในรายงานฉบับร่างลงวันที่ 29 กันยายน 2569 ซึ่งนำโครงสร้างกำลังผลิตไฟฟ้าตามฉากทัศน์ที่ 4 ของ PDP2026 มาสร้างแบบจำลองใหม่ พบข้อเท็จจริงสำคัญดังนี้

  1. การปล่อยก๊าซเรือนกระจกเพิ่มขึ้น หากเดินเครื่องโรงไฟฟ้าโดยคำนึงถึงต้นทุนต่ำที่สุดตามโครงสร้างของแผน ภาคไฟฟ้าจะปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์ประมาณ 87 ล้านตันในปี 2578 สูงกว่าระดับ 76.6 ล้านตันตามเป้าหมาย NDC 3.0 ที่ PDP2026 ได้อ้างอิง ขณะที่ในปี 2593 การปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์จะยังอยู่ที่ประมาณ 42 ล้านตันเทียบกับเป้าหมาย 19.1 ล้านตัน
  2. ตัวเลขการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในแผนไม่สอดคล้องกันในทางเทคนิค ค่าการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ PDP2026 ระบุไว้ บ่งชี้ว่าในปี 2593 โรงไฟฟ้าก๊าซและถ่านหินรวมกันจะมีค่าการปล่อยคาร์บอนไดออกไซด์เฉลี่ยเพียง 0.27 ตันต่อเมกะวัตต์-ชั่วโมง (tCO₂/MWh) ซึ่งต่ำกว่าค่าการปล่อยของโรงไฟฟ้าก๊าซเพียงอย่างเดียว เนื่องจากโรงไฟฟ้าถ่านหินมีความเข้มข้นของการปล่อยคาร์บอนสูงกว่าโรงไฟฟ้าก๊าซ ตัวเลขดังกล่าวจึงไม่สามารถอธิบายได้ หากไม่มีสมมติฐานเพิ่มเติมที่แผนไม่ได้เปิดเผยต่อสาธารณะ
  3. หากบังคับให้แผนลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามเป้าหมาย แผนกลับไม่สามารถตอบสนองความต้องการไฟฟ้าได้ทั้งหมด เมื่อกำหนดให้ฉากทัศน์ที่ 4 ต้องปฏิบัติตามเพดานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่แผนระบุไว้ แบบจำลองพบว่าจะไม่สามารถจ่ายไฟฟ้าให้เพียงพอกับความต้องการได้ประมาณร้อยละ 7 ในปี 2593
  4. ระบบไฟฟ้าที่สะอาดกว่า มีต้นทุนต่ำกว่าและรับมือกับความเสี่ยงได้ดีกว่า การวิเคราะห์ของ Agora ยังพบว่า แนวทางเปลี่ยนผ่านสู่ระบบไฟฟ้าที่มีความยืดหยุ่นและทนทานต่อความเสี่ยง (Resilient Pathway) สามารถเพิ่มสัดส่วนพลังงานหมุนเวียนเป็นประมาณร้อยละ 75 ภายในปี 2593 โดยมีต้นทุนระบบไฟฟ้าโดยรวมเท่ากับ PDP2026 หรือประมาณ 35,000 ล้านดอลลาร์สหรัฐต่อปีในปีดังกล่าว ที่สำคัญ เมื่อเกิดภาวะราคาก๊าซพุ่งสูง ต้นทุนของระบบไฟฟ้าตามแนวทางนี้จะเพิ่มขึ้นประมาณร้อยละ 15 ในปี 2573 ขณะที่ต้นทุนตาม PDP2026 จะเพิ่มขึ้นถึงร้อยละ 30 คิดเป็นความแตกต่างประมาณ 128,000 ล้านบาทในปีเดียว ตัวเลขของสำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) ก็สะท้อนข้อเท็จจริงในทิศทางเดียวกัน ฉากทัศน์ที่ 3 ซึ่งให้ความสำคัญกับพลังงานหมุนเวียนมีอัตราค่าไฟฟ้าขายปลีกในปี 2593 ต่ำที่สุดในบรรดาทั้ง 4 ฉากทัศน์ คือ 4.11 บาทต่อหน่วย เทียบกับ 4.58 บาทต่อหน่วยในฉากทัศน์ที่ 2 ซึ่งพึ่งพาเทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) อย่างมาก ฉากทัศน์ที่ 3 ยังเป็นกรณีเดียวที่ลดความต้องการก๊าซลงเหลือ 794 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน (MMscfd) ซึ่งต่ำกว่าระดับเพดานอุปทานก๊าซภายในประเทศที่ประมาณ 2,000 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวันอย่างมาก แทนที่จะผลักดันให้ประเทศไทยต้องนำเข้าก๊าซเพิ่มขึ้นถึง 2,455 ล้านลูกบาศก์ฟุตต่อวัน

กล่าวได้ว่า การประกาศเป้าหมาย Net Zero 2050 บนเวที COP31 ขณะที่แผนพลังงานภายในประเทศยังเดินหน้าสร้างโรงไฟฟ้าก๊าซฟอสซิลเพิ่มขึ้นคือสิ่งที่แบบจำลองของหน่วยงานวางแผนพลังงานไทยเองชี้ว่าประเทศไทยจะไม่สามารถทำให้เป้าหมาย Net Zero เป็นจริงได้

2. การเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมซึ่งกีดกันชุมชนที่ต้องแบกรับผลกระทบจากเชื้อเพลิงฟอสซิลและพึ่งพาทางออกลวง

กรอบการเจรจาของรัฐบาลจำกัดความหมายของการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม (Just Transition) ไว้ที่การพัฒนาทักษะใหม่ให้แก่แรงงาน (Reskilling) และการชดเชยผู้ได้รับผลกระทบจากการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจแต่นั่นเป็นเพียงมาตรการปรับตัวของตลาดแรงงาน ไม่ใช่การเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมอย่างแท้จริง กรอบดังกล่าวไม่ได้ตอบคำถามว่าใครมีสิทธิร่วมตัดสินใจเกี่ยวกับอนาคตพลังงานของประเทศ และไม่ได้กล่าวถึงสิทธิของชุมชนที่ต้องดำรงวิถีชีวิตอยู่รอบโครงการโรงไฟฟ้าก๊าซฟอสซิล ท่าเรือรับก๊าซฟอสซิลเหลว (LNG) เหมืองถ่านหินและระบบท่อส่งก๊าซมานานหลายทศวรรษ

กระบวนการจัดทำแผนพลังงานเองก็ปิดกั้นการมีส่วนร่วม ร่าง PDP2026 ที่นำไปรับฟังความคิดเห็นของประชาชนมีลักษณะเป็นเพียงชุดสไลด์นำเสนอ 53 หน้า Agora ระบุว่ามีสมมติฐานสำคัญอย่างน้อย 6 ด้านที่ยังไม่เปิดเผยต่อสาธารณะ ตั้งแต่กำหนดเวลาของโครงการโรงไฟฟ้าไปจนถึงสมมติฐานราคาพลังงาน ในทางตรงกันข้าม ประเทศเวียดนามเปิดเผยภาคผนวกทางเทคนิคความยาวมากกว่า 1,000 หน้า เพื่อประกอบกระบวนการรับฟังความคิดเห็นต่อแผนพัฒนาไฟฟ้าฉบับที่ 8 (PDP8)

รัฐบาลกำลังพึ่งพาทางออกลวงแทนการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกอย่างแท้จริง เมื่อพิจารณามาตรการที่กรอบการเจรจาระบุไว้อย่างเป็นรูปธรรม จะพบว่ารัฐบาลยังคงฝากความหวังไว้กับแนวทางที่มีข้อจำกัดและความเสี่ยงอย่างมากดังนี้ 

  1. การดักจับคาร์บอนถูกใช้เป็นกลไกทางบัญชีเพื่อให้ตัวเลขบรรลุเป้าหมาย ฉากทัศน์ที่ 2 ของแผน PDP2026 จะบรรลุเป้าหมาย Net Zero ปี 2593 ได้ก็ต่อเมื่อสมมติว่าประเทศไทยสามารถดักจับคาร์บอนไดออกไซด์ได้ถึง 32 ล้านตันต่อปี แต่โครงการ CCS แห่งแรกและแห่งเดียวของไทยคือโครงการอาทิตย์ของบริษัท ปตท. สำรวจและผลิตปิโตรเลียม จำกัด (มหาชน) หรือ PTTEP มีกำลังการดักจับและกักเก็บคาร์บอนไดออกไซด์ที่ออกแบบไว้สูงสุดเพียง 1 ล้านตันต่อปี โดยมีกำหนดเริ่มดำเนินการในปี 2571 เท่ากับประมาณร้อยละ 3 ของปริมาณที่ PDP2026 ตั้งสมมติฐานว่าจะดักจับได้ ขณะเดียวกัน ต้นทุนเทคโนโลยี CCS ถูกประเมินต่ำกว่าความเป็นจริง แผน PDP2026 ใช้สมมติฐานต้นทุน CCS ที่ 135 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน ขณะที่การประเมินต้นทุนในระดับนานาชาติอยู่ในช่วง 170–340 ดอลลาร์สหรัฐต่อตัน
  2. คาร์บอนเครดิตกำลังถูกผลักดันให้เข้ามาทดแทนการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจริง กรอบการเจรจาสนับสนุนการซื้อขายคาร์บอนเครดิตตามข้อ 6 ของความตกลงปารีส แต่ไม่ได้กำหนดหลักประกันว่าจะไม่ใช้คาร์บอนเครดิตเป็นข้ออ้างในการอนุมัติหรือขยายกำลังผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงฟอสซิลภายในประเทศ
  3. ความมั่นคงทางพลังงานถูกใช้เป็นข้ออ้างในการขยายการพึ่งพาก๊าซฟอสซิล การพึ่งพาก๊าซฟอสซิลเหลว (LNG) นำเข้าต่างหากที่เป็นความเสี่ยงสำคัญต่อความมั่นคงทางพลังงานของประเทศไทย แผนการผลักดันให้ประเทศไทยต้องพึ่งพาการนำเข้าก๊าซเพิ่มขึ้น แทนการใช้ทรัพยากรพลังงานภายในประเทศอย่างมีประสิทธิภาพและขยายพลังงานหมุนเวียน ย่อมทำให้ประเทศเผชิญความเสี่ยงจากความผันผวนของราคาพลังงานโลกมากขึ้น 

การเปลี่ยนผ่านที่อาศัยตัวเลขการดักจับคาร์บอนบนกระดาษ ซื้อขายคาร์บอนเครดิตในตลาดระหว่างประเทศแต่ยังคงสร้างโรงไฟฟ้าก๊าซฟอสซิลเพิ่มขึ้นภายในประเทศไม่ใช่การเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรม หากแต่เป็นการฟอกเขียว (Greenwashing) ในนาม Just Transition

3. ใครกันแน่ที่กำลังกำหนดอนาคตพลังงานของประเทศไทย?

ประเทศไทยเรียกร้องให้กลุ่มประเทศร่ำรวยรับผิดชอบต่อความสูญเสียและความเสียหายจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศแต่ในเดือนกันยายนที่ผ่านมา ประเทศไทยกลับเป็นเจ้าภาพต้อนรับบรรษัทที่มีส่วนรับผิดชอบอย่างสูงต่อวิกฤตดังกล่าว การประชุม Gastech 2026 ซึ่งเป็นงานรวมตัวของอุตสาหกรรมก๊าซและ LNG ที่ใหญ่ที่สุดในโลก จัดขึ้นระหว่างวันที่ 14–17 กันยายน 2569 ณ ศูนย์นิทรรศการและการประชุมไบเทค กรุงเทพฯ เพียง 6 วันหลังการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะต่อร่าง PDP2026 บริษัทเจ้าภาพอย่างเป็นทางการประกอบด้วย Chevron, ExxonMobil และ Shell ขณะที่การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย (กฟผ.) บริษัท ปตท. จำกัด (มหาชน) และ Gulf  Development เข้าร่วมในฐานะพันธมิตรระดับชาติ

จากการรวบรวมข้อมูลรายชื่อบริษัทในประเทศไทยที่ถูกสถาบันการเงินต่างประเทศขึ้นทะเบียนเป็นรายชื่อบริษัทที่จะไม่ร่วมลงทุนด้วย ในปี 2569 พบว่ามีสถาบันการเงินต่างประเทศจำนวน 36 แห่งที่ขึ้นทะเบียนกลุ่มบริษัทปตท.เป็นบริษัทที่จะไม่ร่วมลงทุนด้วยสาเหตุจากกิจการของบริษัทส่งผลกระทบต่อสิทธิมนุษยชนในพม่า และผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศขั้นรุนแรง ส่วนบริษัทอื่นๆ ที่เป็นเจ้าภาพร่วมจัดงาน Gastech เช่น บริษัท ผลิตไฟฟ้า จำกัด (มหาชน) หรือ EGCO มีสถาบันการเงินจำนวน 36 แห่ง ที่ขึ้นทะเบียนบริษัท EGCO และบริษัทในเครือเป็นบริษัทที่จะไม่ร่วมลงทุนด้วย ส่วน  บริษัท กัลฟ์ ดีเวลลอปเมนท์ มีสถาบันการเงิน 6 แห่งที่ขึ้นทะเบียนเป็นบริษัทที่จะไม่ร่วมลงทุนด้วย สาเหตุจากกิจการของบริษัททั้งสองส่งผลกระทบต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศขั้นรุนแรง

ข้อมูลจากฐานข้อมูล Carbon Majors ระบุปริมาณการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เชื่อมโยงกับผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลรายใหญ่เหล่านี้ ไม่ว่าจะเป็น Chevron ที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสะสม 62,503 MtCO₂e นับตั้งแต่ปี 2455 ExxonMobil ที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสะสม 57,458 MtCO₂e นับตั้งแต่ปี 2427 Shell ที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสะสม 41,517 MtCO₂e นับตั้งแต่ปี 2435 PTTEP(มีบริษัท ปตท. เป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่ และ ปตท. เองก็มีรัฐเป็นผู้ถือหุ้นรายใหญ่) ที่ปล่อยก๊าซเรือนกระจกสะสม 1,294 MtCO₂e นับตั้งแต่ปี 2534

หลักฐานทางวิทยาศาสตร์สามารถระบุความรับผิดชอบของบรรษัทเชื้อเพลิงฟอสซิลได้ชัดเจนมากขึ้น งานวิจัยของ Callahan และ Mankin ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Nature ปี 2568 ใช้วิทยาศาสตร์การระบุสาเหตุและความรับผิดชอบต่อผลกระทบ (Attribution Science) เพื่อเชื่อมโยงการปล่อยก๊าซเรือนกระจกจากผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลรายใหญ่เข้ากับความเสียหายทางเศรษฐกิจจากความร้อนสุดขั้วในช่วงปี 2534–2563 ผลการศึกษาพบว่า การปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่เชื่อมโยงกับ Chevron มีส่วนก่อให้เกิดความเสียหายทางเศรษฐกิจจากความร้อนสุดขั้วมูลค่าประมาณ 1.98 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ ขณะที่ ExxonMobil มีส่วนเชื่อมโยงกับความเสียหายประมาณ 1.91 ล้านล้านดอลลาร์สหรัฐ

ในเดือนธันวาคม 2568 ผู้รอดชีวิตจากซูเปอร์ไต้ฝุ่นโอเด็ต (Super Typhoon Odette) จำนวน 103 คน ได้ยื่นฟ้องเรียกค่าเสียหายจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศต่อ Shell ในสหราชอาณาจักร ขณะเดียวกัน บรรษัทเชื้อเพลิงฟอสซิลเหล่านี้ รวมถึงรัฐวิสาหกิจพลังงานของไทยต่างอยู่ใกล้ชิดกับกระบวนการตัดสินใจที่กำหนดทิศทางของแผน PDP2026 และจุดยืนของประเทศไทยในการเจรจาระหว่างประเทศ กฟผ. และ ปตท. มีบทบาททั้งในการวางแผน การลงทุน การก่อสร้าง และการได้รับผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจจากโครงสร้างพื้นฐานก๊าซฟอสซิลที่แผน PDP2026 กำหนดให้เดินหน้าต่อไป เมื่อรัฐบาลประกาศให้ความมั่นคงทางพลังงานและผลประโยชน์แห่งชาติเป็นหลักการสำคัญของกรอบการเจรจา ประชาชนจึงมีสิทธิอย่างเต็มที่ที่จะตั้งคำถามว่าความมั่นคงของใคร? และผลประโยชน์ของใคร?

ความย้อนแย้งของความรับผิดชอบทางสิ่งแวดล้อมปรากฏชัดในประวัติของ PTTEP กรณีน้ำมันรั่วไหลจากแท่นขุดเจาะมอนทารา (Montara) ในทะเลติมอร์เมื่อปี 2552 เป็นตัวอย่างสำคัญ บริษัท PTTEP Australasia ตกลงจ่ายเงินชดเชย 129 ล้านดอลลาร์สหรัฐให้แก่เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสาหร่ายทะเลชาวอินโดนีเซียมากกว่า 13,000 คน ในปี 2565 หลังจากต้องต่อสู้เรียกร้องความเป็นธรรมยาวนานถึง 13 ปี และผ่านกระบวนการตัดสินของศาลออสเตรเลีย แต่ชุมชนที่อาศัยอยู่ตามแนวชายฝั่งของประเทศไทยซึ่งต้องเผชิญมลพิษและผลกระทบจากอุตสาหกรรมพลังงาน กลับยังไม่ได้รับการเยียวยาในระดับที่เทียบเคียงกันได้ ความรับผิดชอบของบรรษัทต่อความเสียหายทางสิ่งแวดล้อมจึงไม่อาจเป็นเพียงประเด็นที่ประเทศไทยหยิบยกขึ้นเรียกร้องต่อประเทศอื่น แต่ต้องนำมาบังคับใช้อย่างจริงจังกับบรรษัทและรัฐวิสาหกิจของไทยเองด้วย

ข้อเรียกร้องของ Fossil Free Thailand

Fossil Free Thailand เรียกร้องให้รัฐบาลไทยและคณะผู้แทนเจรจาของประเทศไทยในการประชุม COP31 ดำเนินการดังต่อไปนี้

  1. ปรับแผน PDP2026 ให้สอดคล้องกับเป้าหมาย NDC 3.0 ก่อนการอนุมัติแผน รวมถึงยุติการเพิ่มกำลังผลิตไฟฟ้าจากก๊าซฟอสซิลแห่งใหม่นอกเหนือจากกำลังผลิตที่เดินเครื่องไปแล้ว และกำหนดให้แนวทางที่มีพลังงานหมุนเวียนเป็นแกนหลัก เช่น ฉากทัศน์ที่ 3 เป็นฐานในการจัดทำแผน พร้อมกับทบทวนโครงการที่มีข้อผูกพันแล้วรวมถึงโครงการโรงไฟฟ้าบูรพาพาวเวอร์ และโครงการท่าเรือ LNG แห่งที่ 3 โดยประเมินความสอดคล้องกับเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกในปี 2578 และ 2593
  2. เปิดเผยแบบจำลองและสมมติฐานทั้งหมดของ PDP2026 ต่อสาธารณะรวมถึงกำหนดเวลาของโครงการโรงไฟฟ้า สมมติฐานราคาพลังงาน ข้อมูลอุปทานก๊าซ การเชื่อมโยงระบบไฟฟ้า และข้อมูลความต้องการใช้ไฟฟ้า ก่อนการอนุมัติแผนขั้นสุดท้าย และมาตรฐานการเปิดเผยข้อมูลต้องไม่น้อยกว่าที่ประเทศเวียดนามดำเนินการในการรับฟังความคิดเห็นต่อแผน PDP8
  3. ปรับปรุงนิยามและหลักการ Just Transition ในกรอบการเจรจาของประเทศไทยโดยขยายความหมายของการเปลี่ยนผ่านที่เป็นธรรมให้ครอบคลุมชุมชนท้องถิ่นที่เผชิญผลกระทบจากเชื้อเพลิงฟอสซิล ไม่ใช่จำกัดอยู่เฉพาะแรงงานที่ได้รับผลกระทบจากการปรับโครงสร้างเศรษฐกิจ ตลอดจนรับรองสิทธิของประชาชนและชุมชนในการเข้าถึงข้อมูลข่าวสารและการมีส่วนร่วมในการตัดสินใจอย่างมีความหมาย ก่อนที่รัฐจะอนุมัตินโยบาย แผนงาน หรือโครงการใด ๆ
  4. ยุติการพึ่งพาทางออกลวงในการบรรลุเป้าหมายด้านสภาพภูมิอากาศ ไม่ใช้เทคโนโลยีดักจับและกักเก็บคาร์บอน (CCS) การเผาไหม้ร่วมโดยใช้แอมโมเนียและไฮโดรเจนเป็นเชื้อเพลิงผสม(Ammonia and Hydrogen Co-firing) หรือคาร์บอนเครดิตตามข้อ 6 ของความตกลงปารีสเป็นกลไกหลักในการบรรลุเป้าหมายการลดการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของภาคไฟฟ้า และกำหนดหลักประกันอย่างชัดเจนว่าจะไม่ใช้คาร์บอนเครดิตเป็นข้ออ้างในการอนุมัติการลงทุนหรือขยายกำลังผลิตไฟฟ้าจากเชื้อเพลิงฟอสซิลแห่งใหม่
  5. ป้องกันไม่ให้ผลประโยชน์ของอุตสาหกรรมเชื้อเพลิงฟอสซิลครอบงำคณะผู้แทนเจรจาของประเทศไทยโดยเปิดเผยรายชื่อและหน่วยงานต้นสังกัดของสมาชิกคณะผู้แทนไทยในการประชุม COP31 ทุกคนต่อสาธารณะตลอดจนกำหนดนโยบายป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน (Conflict of Interest) สำหรับรัฐวิสาหกิจและหน่วยงานด้านพลังงานของรัฐเพื่อให้การกำหนดนโยบายสภาพภูมิอากาศยึดประโยชน์สาธารณะเป็นหลัก
  6. ยืนยันหลักการ “ผู้ก่อมลพิษเป็นผู้จ่าย” (Polluter Pays Principle) โดยสนับสนุนให้ผลลัพธ์การเจรจา COP31 มีพันธกรณีและแนวทางที่ชัดเจนในการเปลี่ยนผ่านออกจากเชื้อเพลิงฟอสซิล (Transition Away from Fossil Fuels) และสนับสนุนให้ผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลรายใหญ่มีส่วนรับผิดชอบทางการเงินต่อความสูญเสียและความเสียหายจากวิกฤตสภาพภูมิอากาศ (Loss and Damage) รวมถึงบรรษัทเชื้อเพลิงฟอสซิลของประเทศไทย

หมายเหตุ :

[1] สำนักเลขาธิการนายกรัฐมนตรี ทำเนียบรัฐบาล แถลงโดย ลลิดา เพริศวิวัฒนา รองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรี เรื่องกรอบการเจรจาของประเทศไทยภายใต้ UNFCCC สำหรับปี 2569–2570 วันที่ 20 ตุลาคม 2569 https://www.thaigov.go.th/th/news/170349 

[2] สำนักงานนโยบายและแผนพลังงาน (สนพ.) เอกสารประกอบการรับฟังความคิดเห็นสาธารณะต่อร่างแผน PDP2026 วันที่ 8 กันยายน 2569

[3] Agora Energiewende และ SDG Move, Navigating Thailand’s PDP 2026 towards a Resilient Net Zero Future, เอกสารฉบับร่างเพื่อการอภิปราย วันที่ 29 กันยายน 2569

[4] Epigram, จับตา GASTECH 2026 เมื่อยักษ์ใหญ่ผู้ปล่อยคาร์บอนฯ มารวมตัวกันที่ประเทศไทย, 14 กันยายน 2569

[5] Fossil Free Thailand, Carbon Majors Dossiers ข้อมูล Chevron, ExxonMobil, Shell และ PTTEP จากฐานข้อมูล Carbon Majors

[6] PTTEP, Thailand’s First CCS Project at Arthit Field

[7] Callahan, C. W. และ Mankin, J. S. (2025), งานวิจัยในวารสาร Nature ว่าด้วยการประเมินความเสียหายจากความร้อนสุดขั้วที่เชื่อมโยงกับการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของผู้ผลิตเชื้อเพลิงฟอสซิลรายใหญ่ https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/40269281/ 

ข้อมูลติดต่อสำหรับสื่อมวลชน : 

  • กัญจน์ ทัตติยกุล กลุ่มฉะเชิงเทรารีพาวเวอร์ โทร xxxx อีเมล์ [email protected] 
  • เหมือนดาว คงวรรณรัตน์ Solutions For Our Climate(SFOC) โทร 090 996 3656 อีเมล์ [email protected] 
  • ณัฏฐณิชา ภู่คล้าย กรีนพีซ ประเทศไทย. โทร. 061 232 4596 อีเมล [email protected].
  • สุธารี วรรณศิริ Accountability Counsel โทร 061-545-0524 Email: [email protected] 
  • สุภาภรณ์ มาลัยลอย มูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม โทร 094 969 5995 อีเมล์ [email protected] 
  • ธารา บัวคำศรี บรรณาธิการร่วม www.fossilfreethailand.net โทร 089 476 9977 อีเมล์ [email protected]